Aımaqtar • 26 Jeltoqsan, 2019

Jumysy júıeli Qordaı aýdany nemese óńirde atqarylǵan jumystar jaıynda

12 retkórsetildi

Qordaı aýdany turǵyndardyń sany men jeriniń aýmaǵy jaǵynan oblys aýdandary arasynda kósh bastap turǵandyqtan bul jerge degen kózqaras erekshe. Bir jaǵy qyrǵyz elimen, bir jaǵy Almaty oblysymen shektesip jatqan aýdannyń strategııalyq mańyzy da joǵary. Sondyqtan ekonomıkalyq múmkindigi mol, toǵyz joldyń torabynda jatqan aýdannan kúter úmit te kóp.

Aýdan bıýdjetin tolyqtyrýǵa sep bolatyn ınvestısııa tartý bo­ıynsha aýdanda orasan jumys atqarylýda. Máselen, eko­nomı­ka­nyń negizgi tiregi – óner­ká­sip sala­syn­da óndirilgen ónimniń kólemi 11 aılyq kórsetkish boıynsha 12846,9 mln teńgeni qurasa, negizgi kapı­talǵa jalpy salynǵan ınvestı­sııa kólemi 15851 mln teńgeni qu­rap, erteńge degen senimi arta tús­ken­deı. Bul aýdannyń damýyna qo­syl­ǵan qomaqty úles.

Táýelsizdik jyldary údemeli ındýstrı­ıalyq-ınnovasııalyq da­mý baǵ­dar­­lamasyn oryndaýda aýdan jaqsy kórsetkishterge qol jetkizdi. Atal­ǵan baǵdarlama aıasyn­da «Vısta ınter­neıshnal», «VetroInvest», «Aq tas», «Grın Vıl», «Sentral Azııa Gold Prodakshn», «Qordaı korm» jáne «Aurum Deutschland» jaýap­ker­shiligi shekteýli seriktestigi syndy nysandar iske qosylyp, búginde iri kásiporyndarǵa aınalyp otyr. Aýdan ekonomıkasyn alǵa súıreıtin bul óndiris oryndarynyń alǵa qoıyp otyrǵan josparlary da aýqymdy.

Osy syndy kásiporyndardyń qataryn búginde «Pervomaıskıe delıkatesy» JShS, «Rıha» JShS, «QordaıAgroteh» JShS to­lyqtyryp, ónim kóleminiń ul­ǵaıý­yna birden-bir septigin tıgizip otyr. Máselen, óńirdegi biregeı joba sanalatyn «Pervomaıskıe de­lıkatesy» JShS ótken jylmen salys­tyrǵanda ónimin 89 tonnaǵa ul­ǵaıtsa, «Rıha» JShS ónim kó­le­min 165 tonnaǵa artyq óndirdi. Sondaı-aq «Qazaqdorstroı» JShS 51 myń tonna tasty topyraq óndirdi. «Tas Alǵa» JShS 68 myń tekshe metr qıyrshyq tas, «MVT» JShS 57 myń tonnaǵa áktas, «Atyraý JBI» JShS 30 myń tekshe metr qum-qıyrshyqtas qospasyn artyǵymen óndirdi, «Otaý qurylys» JShS «Qazaqdorstroı» JShS-ine 4922 tonnaǵa artyq asfalt óndirdi, «QordaıAgroteh» JShS óndiristiń ulǵaıýyna baılanysty 114,6 myń metr tamshylatyp sýarý shlangyn artyq óndirdi. Osy arqyly oblys ákimi jáne aýdan ákimi arasyndaǵy kelisimdegi bekitilgen ındıkator 100,6 paıyzǵa oryndaldy.

2015-2019 jyldarǵa arnalǵan mem­le­ket­tik ındýstrııalyq-ınnova­sııa­lyq damý baǵdarlamasynyń aıasynda aýmaqtyq ındýstrııalandyrý kartasyna engizilgen jalpy jobalyq quny 49 mlrd 840 mln teńgeni quraıtyn 6 joba júzege asýda. Atap ótetini, jobalardy iske asyrý barysynda 510 adam jumyspen qamtylsa, bolashaqta 889 jańa jumys orny ashylady dep jos­parlanyp otyr. Al jobalardyń aýqymdysy bolyp «Aýrým doıchland» JShS taý-ken metallýrgııalyq kombınatynyń qu­ry­­lysy sanalady. Bul joba arqyly quramynda altyny bar kendi ıgerýde. 800 adam jańa jumys ornyna ornalasady degen boljam bar. Baǵaly metalǵa baı jerde sonymen qatar, 75 paıyzdyq altyn-kúmis konsentratyn shyǵaratyn «Alataý Qordaı» JShS kishi zaýytynyń qurylysy aıaqtalmaq, munda da 15 jumys orny ashylady dep kútilýde. О́ńirde teńdesi joq jobanyń biri – «Grınvıll» JShS zamanaýı jylyjaı qurylysy. Onda jańa tehnologııalar jáne akvaponıka júıesin qoldaný arqyly balyq jáne salat japyraqtary óndiriledi. Bul jerde de 12 jumys orny ashylyp, esepti kezeńde bıýdjetke 7,8 mln teńge salyqtyq jáne salyqtyq emes túsimder tólendi.

Búginde aýyl sharýashylyǵy óni­­­­mi­­niń jalpy kólemi 11 aıda 50445 mln teńgeni qu­ra­dy. Sony­men qatar, aǵym­da­ǵy jyl­dyń
1 qarashasyna 2961 mln teń­gege ınvestısııalyq jobalar tartyldy. Jyl ótken saıyn ónim kólemi ulǵaıyp, ınvestısııalyq joba­lar­dyń kólemi artýyna aýdan­­­daǵy «Bla­go­veshenko», «Qaq­patas-Qordaı» JShS, «Baı-Nur», «Almas», «Medet» syn­dy shar­ýa qojalyqtary jáne «Kaz­Meat­Kordai» jaýapkershiligi shek­teý­li serik­testikteriniń qosqan úlesi aı­ryq­sha. Osyndaı iri kásiporyn­dardyń qa­taryna bú­gin­de «GrınVıll», «Azııa sad», «Qor­daı qus» jaýapkershiligi shek­teý­li seriktestikteri qosylyp, aýyl­sha­rýa­­shy­lyq salasynyń jańa baǵytta jandanýyna óz septigin tıgizýde.

Qazirgi ýaqyt talabyna saı tamshylatyp sýarý tehnologııasynyń kólemi 3 myń gektarǵa jetip, 24 sharýa­shylyqta ornatylsa, jań­byr­­l­atyp sýarý tehnologııasyn 7 shar­ýashylyq engizip, nátı­je­sinde bú­ginde 7 myń gektardan astam alqap­qa jańa tehnologııa engizilgen.

Aýyl sharýashylyǵy ónimi kóle­min arttyrýda da qazirgi zaman talabyna saı tehnıkalar men qa­jet­ti qural-ja­b­dy­qtardyń bolýy óte mańyzdy. Aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn jańartý boıynsha jyl basynan beri sharýashylyqtar tarapynan qazirgi zaman talabyna saı barlyǵy 28 tehnıka, 52,2 mln teńgege qajetti qural-jabdyqtar alyndy. Osynyń ózi aýdandaǵy atqarylǵan jumystardyń ońdy nátıjesi. Osy baǵyt­ta­ǵy jumys­tar aldaǵy jylda da óz jalǵasyn tabatyn bolady.

Bilim berý salasy qashanda eń mańyzdy salalardyń biri bola bermek. Tek ótken jyl­dyń ózinde Kóktóbe jáne Soǵan­dy aýyldarynda jańa mektep ǵı­ma­ra­ty oqý jylynda qoldanysqa be­rilse, aǵymdaǵy jyly Qordaı, Qara­kemer, Qaınar aýyldaryndaǵy orta mektepterge kúrdeli jóndeý ju­­mystary júrgizildi. Birqatar bilim berý oshaqtaryndaǵy oryn tap­shylyǵy máselesi óz sheshimin tabýda. Aǵymdaǵy jyly Qalǵuty jáne Kúnbatys aýyldarynda jańa mek­teptiń qurylys jumystary bas­talyp, kelesi jyly jańa oqý jy­lynda qoldanysqa beriledi dep kútilýde.

Búginde «Sıfrly Qazaq­stan» mem­le­­kettik baǵdar­la­ma­synda IT-qyz­met kórsetýdi damy­tý erekshe ma­ńyz­ǵa ıe bolyp otyr. Osyǵan oraı, «Sıfrly Qa­zaq­s­tan» baǵdarlamasy aıasyn­da óńir ki­tap­ha­na­larynyń qoǵam­daǵy keńis­tigin damytý, olardy úz­dik­siz ózge­rip otyrǵan sharttarǵa beıim­de­lý maqsatynda aýdandyq ortalyq ki­tap­­hanaǵa qarasty aýyldyq ki­tap­­­hanalarda sıfrlandyrylǵan aq­pa­rattyq ortalyq­tar ashylýda. Osyn­daı ortalyq ótken jyly Qordaı jáne Áljan ana aýyldarynda ashylsa, aǵymdaǵy jyly 11 aýylda ashylyp, búginde aýdan turǵyndaryna egov.kz portaly men «cao-zhambyl.kz» saıty arqyly memlekettik qyzmet túrleri kórsetilýde.

Bıyl Tuńǵysh Prezıdent kúni jáne Táýelsizdik kúni qarsańynda 2 aýylda jekemenshik balabaqsha, 8 aýylda dárigerlik nysandar, sondaı-aq Áljan ana aýylynda taza sýmen qamtamasyzdandyrý júıesi qoldanysqa berildi. Sony­men qatar jyl sońyna deıin qor­daı­lyqtardyń kópten kútken qýa­­nyshy – «Bolashaq» shaǵyn aýda­nyndaǵy kópirdiń qurylys ju­mystary aıaqtalyp, qoldanysqa be­rilmek.

Aýdandaǵy 7 kóp balaly otbasyna turǵyn úı berildi, sondaı-aq «Nur-nıet» qaıyrymdylyq dúkeni men áleý­met­tik dúken ashyldy. Jalpy bıyl memlekettik qoldaý ǵana emes, rýhanı jańǵyrýǵa bel baılaǵan aımaq kásipkerleriniń demeýshiligimen 10 otbasy baspanaly boldy.

Jo­ǵa­ryda keltirilgen málimet­ter aýdan­da atqarylyp jatqan aýqym­­­dy jumystardyń bir para­sy ǵana. Negizgi maqsat – aýdan tur­ǵyn­darynyń ómir súrý sapasyn kóterý bolyp qala bermek.

 

Bolatbek BAITО́LE,

Qordaı aýdanynyń ákimi

 

Jambyl oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Abaı murasyna arnalǵan kórme

Rýhanııat • Keshe

Jaǵa ustatqan jat qylyq

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar