Moınaq GES-i elimizdiń ońtústigine qajet elektr energııasyn óndiredi

Qýaty 300 MVt Moınaq GES Údemeli ındýstrııalyq-ın­nova­sııalyq damýdyń mem­le­ket­tik baǵdarlamasy aıasynda jáne Qazaqstan elektr­ener­get­ıka­sy­nyń 2030 jylǵa deıingi damý baǵdarlamasyna sáıkes salyndy. Ol Almaty oblysynyń Raıymbek aýdanyndaǵy Sharyn ózeninde ornalasqan. Kásiporynnyń joba boıynsha ortasha jyldyq elektr energııasyn óndirý kólemi – 1,027 mlrd kVt s.

Qurylystyń negizgi maqsaty – Qazaqstan Respýblıkasynyń elektr energııasy tapshy Oń­tús­tik aımaǵyna (Almaty, Jambyl, Qyzylorda jáne Túrkistan oblystary) elektr energııasy men qýatyn jetkizý úshin qo­laıly jaǵdaı jasaý jáne Almaty energııa júıesiniń júkte­me­sin­degi kúndik jáne aptalyq qalyp­syz­dyq­ty jabý.

О́zenniń sý ótkizý rejimin jaqsartý úshin Moınaq GES-iniń tómengi saǵasynda sýdyń táýliktik aǵysyn retteıtin sý qoımasy-keri rettegishi bar sý toraby salynǵan.

Tutas alǵanda, 2012 jyly paıdalanýǵa berilgen sátten bastap sý elektr stansasy 7 195 mln kVt saǵat elektr energııasyn óndirdi.

Stansa Qazaqstan úshin úlken mańyzǵa ıe. Ol elimizdiń Ońtús­tik óńirinde elektr energııasyna degen ósip kele jatqan suranysty jabýǵa kómektesedi. Odan tys Moınaq GES-i elektr energııa­synyń eń joǵary mólshe­rin tıimdilikpen óndirýge jáne Qazaqstannyń energııa júıesin rettep, turaqty jumys isteýi úshin qýat berýge qyzmet etedi.

Stansa óziniń birqatar teh­no­­­­­logııa­lyq erekshelikteri men sheship otyrǵan mindet­teri tur­ǵysynan biregeı bolyp sanalady jáne «Samuryq-Energo» holdınginiń qýat óndire­tin kásiporyndary qatarynda ǵana emes, Respýb­lı­kanyń qolda­nys­taǵy elektr stansalary arasynda da erekshelenedi. «Sharyn ózenindegi Moınaq GES»-i jobasy – Qazaqstandaǵy jáne TMD aýmaǵyndaǵy sý qoımasynyń deńgeıi men gıdroagregattar ornalasqan jerdiń arasyndaǵy bıiktigi 500 metr bolatyn derı­va­sııalyq úlgidegi alǵashqy joǵary qysymdy sý elektr stansasy.

Moınaq GES-inde álemdegi sý elek­tr stansalary arasynda 1 MVt qýat óndirý úshin jum­sa­latyn sýdyń shyǵyny bo­ıynsha eń úzdik kórsetkishterdiń birine ıe – sekýndyna 0,25 sharshy metr. Salystyrar bolsaq: Qazaqs­tandaǵy eń iri GES – Ertis ózenindegi Shúlbi GES-i­niń úles shyǵyny 5 m3/s/MVt teń, al Túrkistan oblysyndaǵy Syrdarııa ózenindegi Shardara GES-niń úles shyǵyny – 7,5 m3/s/MVt. Stansada tehnıkalyq kórsetkishteri men tıimdiligi joǵary, sońǵy modıfıkasııadaǵy sý agregattary ornalastyrylǵan.

Moınaq GES-i halyq­aralyq yntymaq­tastyqtyń sátti úlgisi bolyp tabylady. Stan­sa­nyń negizgi nysanda­ryn jo­ba­laý jáne qurý Qytaı­dyń halyqaralyq Sý sharýa­shy­lyǵy jáne energe­tıka kor­pora­sııasynyń (CWE) qa­tysýymen iske asyryl­dy. GES ǵımaratynda Andritz Hydro (Aýstrııa) jasap shyǵar­ǵan sý týrbınalary orna­tyl­­ǵan, al sý generatorlary Har­bın qalasynda (QHR) quras­ty­rylǵan.

Búginde Moınaq GES-i Keńsý ózenindegi sýdyń bir bóligin Bestóbe sý qoımasyna aǵyzý arqyly stansa ónimdiligin jylyna 100 mln kVt s arttyrýdy josparlap otyr.