Ekonomıka • 26 Jeltoqsan, 2019

Áleýmettik saladaǵy oń ózgerister

128 retkórsetildi

Úkimettiń baspasóz ortalyǵynda Premer-Mınıstrdiń orynbasary Berdibek Saparbaev Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn iske asyrý barysy jáne 2020 jylǵa qoıylǵan basym mindetter týraly aıtyp berdi.

Berdibek Saparbaev Memleket basshysynyń tapsyrmasy bo­ıynsha Úkimet músheleri elimizdegi barlyq óńirlerdiń, onyń ishinde aýdan ortalyqtary men shalǵaı aýyldardyń turǵyndarymen kez­deskenin atap ótti. Barlyǵy 500-den asa kezdesý ótkizildi, azamattardan 70 usynys kelip tústi, 2500 suraq boıynsha jaýap jáne túsinik berildi.

«Bul kezdesýlerdiń basty mindeti júrgizilip jatqan memlekettik saıasatty jáne turǵyndardyń ál-aýqatyn jaqsartý boıynsha qabyldanyp jatqan baǵdarlamalardy túsindirý boldy. Qazaqstandyqtardy kóbine-kóp áleýmettik máseleler – jumyspen qamtý, bilim berý, densaýlyq saqtaý máseleleri tolǵandyrady. Biz, árıne barlyq qoıylǵan suraqtarǵa jazbasha túrde de, aýyzsha da tolyq jaýap berdik» dedi B. Saparbaev.

Turǵyndardyń tabysyn arttyrý

Vıse-premer 2019 jyldyń 1 qań­tarynan bastap eń tómengi jala­qy mólsheri 42500 teńgeni quraı­tynyn atap ótti. Búgingi tańda mundaı jalaqyny 1,3 mln-ǵa jýyq adam alady. Sonymen qatar bıyl 1,5 mln memlekettik jáne azamattyq qyz­metshilerdiń eńbekaqysy kóterildi. Elbasynyń tapsyrmasy boıynsha kásiporyndardyń basshylary da ózderiniń tómen jalaqy alatyn jumyskerleriniń eńbekaqysyn 32%-ǵa kóterdi. Osylaısha 2019 jyly tómen jalaqy alatyn 1,2 mln qazaqstandyqtyń eńbekaqylary ósti.

Borysh júktemesin azaıtý sharalarymen 565 myńǵa jýyq qazaqstandyq qamtyldy. Bul maqsatqa bıýdjetten 115 mlrd teńge bólindi. Sonymen qatar barlyq qazaqstandyqtardyń aıyppuldary men ósimpuldaryn esepten shyǵarý boıynsha tapsyrma berildi. Osy sharamen 1,2 mln-ǵa jýyq adam qamtyldy, olardyń 33,6 mlrd teńge somasyna aıyppuldary men ósimpuldary keshirildi.

Aldaǵy jyly 500 myń muǵalimniń jalaqysy 25%-ǵa artady, 215 myń dáriger men meıirbıkeniń jalaqysy tıisinshe 30% jáne 20%-ǵa kóbeıedi. 34 myń mádenıet, óner jáne muraǵat qyzmetkerleriniń, sondaı-aq 25 myń áleýmettik qyzmetkerdiń jalaqysy 30%-ǵa artady.

2019 jyly ataýly áleýmettik kómekpen 1,6 mln qazaqstandyq qam­tyldy, onyń ishinde 1,1 mln – bala­lar. El bıýdjetinen 245 mlrd teńge bólindi. «Sonymen qatar Úkimetke berilgen tapsyrma jergi­likti bılik organdarymen pysyq­taldy, olar qosymsha qoldaý sharalaryn kórsetetin boldy. Sonyń nátı­jesinde, 2,2 mln-ǵa jýyq qazaq­standyq 128 mlrd teńge somasyna qosymsha áleýmettik qoldaýmen qam­tyldy» dedi vıse-premer. Budan basqa, tabysyn jasyrýmen, masyldyqtyń artýymen, t. b. baılanysty AÁK qate esepteý máseleleri sheshildi. Úkimet zań jobasyn ázirledi, ony búginde Parlament maquldady. «Bul jerdegi eń basty másele – kóp balaly otbasylarǵa memlekettik járdemaqylar tólenedi, bul rette mundaı otbasylardyń tabystary eskerilmeıdi. AÁK buryn qalaı tólense, solaı saqtalady. Jańa kómek túri – kepildendirilgen áleýmettik paket» dedi B. Saparbaev.

Jumyspen qamtýdy qamtamasyz etý

Úsh jyldan beri Qazaqstanda «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy iske asyrylýda. Onyń basty maq­saty – eńbekke ornalasýda qazaq­stan­dyqtarǵa kómek kórsetý. Iаǵnı, oqytý, belgili bir mamandyqtar bo­ıynsha daǵdylardy ıgerý, granttar men tómen paıyzben shaǵyn nesıeler usyný qarastyrylǵan.

Bıyl «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda jumyspen qamtýda qoldaý jáne kásipkerlikti damytý sharalarymen 623 myń adam qamtyldy, onyń ishinde 416 myń adam eńbekke ornalastyryldy, 131 myń adam oqytyldy, 46 myń grant pen shaǵyn nesıe berildi, ońtústikten soltústikke 9 myń adam kóshirildi. Bıyl 11 aıda baǵdarlamany iske asyrýǵa bıýdjetten 176 mlrd teńge baǵyttaldy.

Kelesi jyldan bastap «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasynda ózge­rister kútilýde. Máselen, qysqa mer­zimdi kásiptik oqytý jumys berý­shilerdiń ótinimderi boıynsha júrgiziledi, «Alǵashqy jumys orny» jáne «Urpaqtar kelisimsharty» atty jańa tetikter engiziledi.

 Áleýmettik toptardy qoldaýdaǵy jańashyldyqtar

«Jalpy, elimizdiń bıýdjetindegi áleýmettik shyǵyndardyń úlesi jyl saıyn artyp keledi. Salystyrý úshin aıtar bolsaq, 2018 jyly bul úles 43% boldy, 2019 jyly – 45%, 2020 jyly –  50%. Bul bizdiń el basshylyǵynyń saıası baǵyty áleý­mettik sıpatta ekenin, ıaǵnı halyq­tyń ál-aýqatyn arttyrýǵa baǵyttal­ǵanyn bildiredi» dedi B.Saparbaev.

B.Saparbaevtyń aıtýynsha, kásip­kerlik belsendilikti yntalandyrý maqsatynda kóp balaly jáne az qamtamasyz etilgen otbasy­larǵa mıkrokredıt berý sharttaryn jeńildetý josparlanǵan. Atap aıt­qanda, mólsherlemeni jyldyq 6%-dan 4%-ǵa deıin tómendetý, mıkrokredıt berý merzimin 5 jyldan 7 jylǵa deıin ulǵaıtý kútilýde.

Búgingi tańda Qazaqstanda 690 myńǵa jýyq múmkindigi shekteýli adam turady. Olardyń 400 myńy eńbekke jaramdy. Múgedek jandardy áleýmettik qorǵaý aıasynda bıyl bıýdjetten járdemaqy tóleýge jáne tehnıkalyq ońaltý quraldarymen qamtamasyz etýge 400 mlrd teńge bólindi. Sondaı-aq múgedekterdiń quqyqtaryn qamtamasyz etý jáne ómir súrý sapasyn jaqsartý jónin­degi 2025 jylǵa deıingi ulttyq jos­par qabyldandy jáne oryndalyp jatyr.

Sonymen qatar ońaltý máse­le­lerine erekshe nazar aýdarylady. 2020 jyly Nur-Sultan, Kókshetaý jáne Almaty qalalarynda ońaltý ortalyqtarynyń qurylysy bastalady. MJÁ aıasynda jáne Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qory­nyń qarajaty esebinen ońaltý ortalyq­tarynyń jelisin damytý máselesi pysyqtalyp jatyr. Qanatqaqty rejimde múgedek azamattarǵa ońaltý quraldary men qyzmetterin derbes tańdaýǵa múmkindik beretin Áleý­mettik qyzmetter portaly jumys isteıdi.

2019 jyly densaýlyq saqtaý salasynda ne isteldi?

2020-2025 jyldarǵa arnalǵan Densaýlyq saqtaýdy damytýdyń memlekettik baǵdarlamasy ázir­lenip, bekitildi, onyń basty mindeti – kórsetiletin medısınalyq qyz­metterdiń sapasyn jaqsartý. «Ol úshin bizge jaqsy medısınalyq kadrlardy daıarlap, medısınalyq qyzmetkerlerdiń statýsyn arttyrý qajet, medısınalyq uıymdardy materıaldyq-tehnıkalyq jaraq­taýdy jaqsartyp, medısına qyz­metkerleriniń jalaqysyn kóterý kerek» dedi vıse-premer.

Sonymen qatar halyqtyń densaý­lyǵy týraly Kodeks jobasy ázirlenip, Parlament Májili­siniń qaraýynda jatyr. Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtan­dyrýdy engizýge ázirlik boıynsha aýqymdy jumys atqaryldy. «Búginde biz daıynbyz. Qazaqstandyqtardyń málimetterin ózektilendirdik, már­tebesin anyqtap, esepke aldyq, qoldanystaǵy aqparattyq júıelerdi kiriktirdik» dedi B. Saparbaev.

 Bilim berý salasynda josparlanǵan reformalar

Úkimet 2020-2025 jyldarǵa arnal­ǵan Bilim berý men ǵylymdy damy­týdyń memlekettik baǵdarla­masyn ázirlep bekitti, onda 3 jastan 6 jasqa deıingi balalardy mektepke deıingi tárbıemen 100% qamtý sharalary, apatty jáne úsh aýysymdyq mektepter máselelerin sheshý, jeke ınvestorlardy tartýmen MJÁ jobalaryn iske asyrý qarastyrylǵan.

Joǵary oqý oryndaryn oń­taı­landyrý jumystary júrgizildi. Úkimet janynan komıssııa quryldy. 7 JOO tekserýden ótti. Keıbir JOO-lardyń lısenzııalary qaıtaryp alynady, keıbireýleri biriktiriletin bolady.

Balalardyń qaýipsizdigin qamta­masyz etý máselesine kelsek, 2020 jyldyń 1 tamyzynan bas­tap elimizdegi barlyq mektepterde beıne­baqylaý kameralary ornatylady. Oǵan shalǵaıdaǵy aýyldardyń mektepteri jatpaıdy.

Oqý jylynyń sońyna deıin bar­lyq mektep qolaıly ortamen qam­tamasyz etiledi, ıaǵnı daladaǵy dárethanalar joıylady.

 

Sońǵy jańalyqtar

Abaı murasyna arnalǵan kórme

Rýhanııat • Keshe

Jaǵa ustatqan jat qylyq

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar