Qarjy • 27 Jeltoqsan, 2019

Jandar OMAROV: Shaǵyn nesıege suranys kóp

52 retkórsetildi

Bıyl «QazAgro» Ulttyq basqarýshy holdınginiń enshiles kompanııasynyń biri «Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory» aksıonerlik qoǵamynyń qurylǵanyna 25 jyl tolyp otyr. Qor osy shırek ǵasyrda aýqymdy jobalardy qarjylandyryp, eldegi kásipkerlik salany damytýǵa, jumyssyz azamattardyń jumyspen qamtylýyna yqpal etti. Qazir de áleýmettik jobalardy sátti júzege asyryp kele jatqan «Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory» AQ Basqarma tóraǵasy Jandar OMAROVPEN suhbattasyp, 25 jylda atqarylǵan jumystar jóninde jáne shaǵyn nesıe berý prosesteri týraly bilgen edik.

– Jandar Danııarbekuly, Aýyl sharýa­­shy­ly­ǵyn qarjylaı qoldaý qo­ry­­nyń quryl­ǵa­ny­na bıyl 25 jyl tolyp otyr. Shırek ǵa­syr­­da qor qandaı je­tis­tik­terge jetti?

– Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory 2005 jyldan beri aýyl kásip­ker­lerine sha­­ǵyn nesıe berýmen aınalysyp keledi. Osy jyl­­dar ishinde qor aýyl tur­ǵyndary, qarjy ınstıtýttary men jer­gi­lik­ti atqarýshy organdar sııaq­ty seriktesteri úshin senimdi kompanııa re­tin­de tanyldy. Qor qurylǵannan bergi 25 jylda jal­p­y somasy 322 mlrd teńge bolatyn 155 myń kásipkerge nesıe berildi.

Sońǵy jeti jylda kompanııa «Jumyspen qamtý» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda aýyl kásip­kerlerine nesıe berýde. Sonyń nátıje­sinde myń­daǵan aýyl turǵyny jumys­pen qamtyldy.

Sondaı-aq qor «Dıplommen – aýylǵa!» jobasy boıynsha jas mamandardy bıýdjettik nesıe­leý­diń qarjy operatory retinde jumys istep keledi. On jylda aýylǵa jumys isteýge barǵan 32 myń mamanǵa 85,8 mlrd teńge nesıe berildi. Bú­gingi tańda qordyń nesıelik portfelinde 46 myń joba bar. Sońǵy bes jylda onyń kólemi eki esege artty.

– Kásipkerler úshin qor beretin nesıeniń qandaı artyqshylyǵy bar?

– Bul oraıda qordyń nesıe berý sharttaryn eskerý qajet. Mysaly, bank­ter nesıeni jyldyq 16-20%-dyq mól­sher­le­me boıynsha beretin bolsa, qor baǵ­dar­la­ma­larynyń jyldyq syıaqy mól­sherlemesi 6%-dy quraıdy. Nesıe ónim­de­ri­mizdiń taǵy bir artyqshylyǵy – nesıeni 7 jylǵa deıingi uzaq merzimge berýimizde jáne qosymsha komıs­sııa­lar men alymdar joq.

Nesıeni óteýdiń qolaıly kestesi bekiti­le­di jáne eki jylǵa deıingi jeńildik kezeńi qa­ras­ty­rylǵan. Iаǵnı, nesıe alýshy jeńildik merzimi aıaq­tal­ǵansha tólem jasamaıdy. Ká­sip­­kerge óziniń alǵash­qy ónimin nemese fermer­ge alǵashqy tólin alyp, tabys tabýyna múmkindik beriledi. Sondaı-aq qor aýyl­dardaǵy jer ýchaskelerin jáne qaı jyly qandaı materıalmen salynǵanyna qara­mas­tan úılerdi kepildeme retinde qabyl­daı beredi.

– Qor beretin shaǵyn nesıeniń aýyl kásip­ker­­ligin damytýdaǵy úlesi qandaı?

– Biz nesıe qarajaty esebinen jumy­syn jańadan bastaǵandardy, sharýa­shylyq­­taryn ke­ńeı­tip, mal basyn kóbeıtip, jumys oryndaryn ashyp jatqan kóptegen kásipkerdi mysalǵa keltire ala­myz.

2013 jyldan beri «Jumyspen qamtý» baǵ­dar­la­masy aıasynda 55 myńnan astam aýyl turǵyny ju­myspen qamtyldy. «Eńbek» baǵdar­lamasy bo­ıynsha nesıe qarjysynyń 70%-dan astamy startap-jobalardy qoldaýǵa baǵyttaldy.

«Sybaǵa» baǵdarlamasy boıynsha eki jylda 530 sharýashylyq 40 myń bas asyl tuqymdy iri qara satyp alýǵa nesıe aldy. 123 otbasylyq taýarly sút fermasy 9,4 myń bas sútti sıyr satyp alý úshin qarjy­landyryldy. Jalpy, ár jobanyń ózin­dik ereksheligi men artyqshylyǵy bar. So­nyń esebinen jumys oryndary ashylyp, sharýa­shylyqtar keńeıip, shaǵyn qalalar men aýyl­dar damýda. Bul turǵyda qordyń el dam­ýyna qo­syp kele jatqan úlesi úlken dep esepteımin.

– Aýyl sharýashylyǵymen aına­ly­sý­ǵa jas­­­­tardyń qyzyǵýshylyǵy qan­sha­lyq­ty deń­­geıde?

– Jumyspen qamtý baǵdarlamasy jas­tar­ǵa, óz isin jańadan bastaǵan kásip­ker­ler­ge úlken múm­kindik beredi. Sondyqtan sońǵy ýaqytta biz­den nesıe alǵandardyń ara­synda jastar kóp. Bıyl 29 jasqa deıingi myń­ǵa jýyq kásipkerge 2,5 mlrd teńgeniń nesıesi berildi.

Sondaı-aq áıel kásipkerlerge de osyndaı qol­daý kórsetiledi. Bizden nesıe alatyn aza­mat­tar­dyń árbir úshinshisi áıelder deý­ge bo­lady. Aıta ketý kerek, áıelderdiń qar­jy­lyq ja­ýap­ker­shiligi joǵary bolady. Olar aza­mat­tar­ǵa ju­mys berip, otba­sy­la­ry­nyń tabysyn arttyryp otyr. Buǵan da naqty mysaldar jeterlik.

– Nesıe alýshylardyń tarapynan qor­­dyń qaı baǵdarlamasyna suranys kóp jáne naqty qansha nesıe berildi?

– Qor júzege asyratyn negizgi kredıttik ónim­der eki memlekettik baǵdarlama boıynsha qarjylandyrylady. Olar: agroónerkásip ke­shenin damytý baǵdarlamasy jáne «Eńbek» ná­tıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı ká­­sip­kerlikti damytý baǵdarlamasy. Agro­ón­er­­kásip keshenin damytý baǵdarlamasy aıa­syn­­­da etti jáne sútti mal sharýashylyǵyn, ser­vıs­tik-daıyndaý qyzmetin jáne aýyl sharýa­­shy­ly­ǵy koope­ra­tıv­te­rin damytýdy nesıe­leý ba­sym­dyq­qa ıe.

Eger bıyl qarjy berilgen jobalar­dy sara­lasaq, «Igilik» (27,3 mlrd teńgeniń 8 914 ne­sıe­si berildi), «Sybaǵa» (14,7 mlrd teńgeniń 753 ne­sıesi berildi) sııaq­ty mal sharýa­shy­ly­ǵyn da­mytý baǵ­dar­la­malary úlken sura­nys­qa ıe. Budan bólek, kásipkerliktiń barlyq túrin qar­jy­­lan­dyrýǵa baǵyttalǵan «Kásipker» baǵ­dar­­la­­ma­syna suranys úlken (14,3 mlrd teńgeniń 2 880 nesıesi berildi).

 Nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytý baǵ­dar­lamasy aıa­syn­da shaǵyn nesıe berý qa­laı júzege asyry­la­dy jáne kimderge be­riledi?

«Eńbek» baǵdarlamasy aıasynda beri­le­tin shaǵyn nesıe aýyldy jerlerde óz kásibin ashatyn jeke tulǵalarǵa arnalǵan. Olardyń kóbi jumyssyzdar men ózin-ózi jumyspen qam­typ otyrǵandar, shaǵyn sharýashylyqtar jáne aýyl kásipkerleri.

Bıyl «Eńbek» baǵdarlamasynyń aıasynda shaǵyn nesıege degen suranystyń kóptigi eske­rile otyryp, qor 27,5 mlrd teńgeniń ornyna 47,8 mlrd teńgeniń nesıesin berip otyr. Memleket basshysynyń tapsyrmasy bo­ıynsha kásipkerlikti nesıelendirýge qosymsha 20 mlrd teńge qarjy bólindi. Onyń 5 mlrd teńgesi qalalarda iske asyrylatyn jobalardy qoldaýǵa baǵyttaldy.

– Keler jylǵy josparlaryńyzben bó­lis­­se­ńiz. Alda qandaı mindetter tur?

– Agroónerkásip keshenin damytý jáne «Eńbek» nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jap­paı kásipkerlikti damytý memlekettik baǵ­dar­lamalarynda belgilengen mindetterdi jú­zege asy­rý – negizgi josparymyz. Bul sa­la­­lar qor qyz­metiniń basym baǵyttary bolyp qala beredi.

Sonymen qatar nesıe alýshylardyń ýaqyty men qarjysyn únemdeý úshin bıznes-proses­terdi oń­taılandyrý jumystary jal­ǵa­sa­tyn bolady.

 

Áńgimelesken

Dýman ANASh,

«Egemen Qazaqstan»

 

Sońǵy jańalyqtar

Basty aqparat (19.02.2020)

Vıdeo • Búgin, 18:52

Qyzylorda: Bıyl 10 iri joba júzege asady

Aımaqtar • Búgin, 18:52

Zańger kóp, kúzetshi joq

Qoǵam • Búgin, 17:49

Alysty jaqyndatatyn qurylǵy

Qoǵam • Búgin, 16:23

Qaıyrymdylyq – qasterli qasıet

Qoǵam • Búgin, 15:54

Almatydaǵy ıesiz jeliler qala balansyna beriledi

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 15:49

Almatyda 39 medısınalyq uıym ashylady

Medısına • Búgin, 15:31

Basylym basshylary - Nurlan ORAZALIN (1947)

Basylym basshylary • Búgin, 15:24

Memleket basshysy Dáýren Abaevty qabyldady

Prezıdent • Búgin, 15:08

Jaqsylyq júrek jylytady

Qazaqstan • Búgin, 15:07

Basylym basshylary - Ábish KEKILBAIULY (1939-2015)

Basylym basshylary • Búgin, 15:06

Mektep bitirýshi túlekter jol qurylysy salasymen tanysty

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 15:03

Jetistikke jetken jandardy dáripteıdi

Aımaqtar • Búgin, 12:42

Inklıýzıvti qoǵam qurý úshin...

Qoǵam • Búgin, 12:21

Erikti jastar erkin formatta pikir almasty

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 12:05

Almatyda qurylys qarqyndy júrip jatyr

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 11:33

Uqsas jańalyqtar