Saıasat • 31 Jeltoqsan, 2019

Jańa kezeńge jol ashqan jyl

16 retkórsetildi

Tarıh qoınaýyna enip bara jatqan 2019 jyl aıtýly oqıǵalarǵa toly boldy. Halyqtyq jyl sanaý boıynsha 12 jyldy bir qaıyryp, dońyz toǵysymen túıindelgen bul jyldyń basty jańalyqtary toǵyz sanymen toqaılasyp otyrdy. Egemendik alǵanda el basyna kelip, memlekettiń irgesin bekitip, eńse tikteýine eresen eńbek sińirgen Elbasy Nursultan Nazarbaev 19 naýryzda saǵat 19.00-de málimdeme jasap, Qazaqstan Prezıdenti retindegi ókilettigin toqtatý jóninde sheshim qabyldady. Tuńǵysh Prezıdent zor senim artyp, el tizginin ustaǵan Qasym-Jomart Toqaevtyń Memleket basshysy qyzmetindegi toǵyz aıy – dástúr sabaqtastyǵynan aınymaı, elimizdiń jańa damý baǵdaryn aıqyndaǵan óte jaýapty kezeń.

Bolashaqty aıqyndaǵan tarıhı tańdaý

Bir músheldi qaıyrǵan bul jyl eń aldymen Elbasynyń Prezıdent retindegi qyzmetin toqtatqanymen erekshe este qaldy. Tuńǵysh Prezıdent – memlekettiń negizin qalaýshy tulǵa, táýelsiz Qazaqstan tarıhyndaǵy tutas bir dáýir. Búginde Elbasy eleýli ókilettigi bar Qaýipsizdik Keńesiniń Tóraǵasy, Nur Otan partııasynyń Tóraǵasy, Konstıtýsııalyq Keńestiń múshesi bolyp qyzmet etip keledi.

Beıbitsúıgish elimizdegi bıliktiń beıbit jolmen aýysýyna dúıim jurt, dúnıe júzi oń baǵasyn berdi. Nursultan Nazarbaev óz málimdemesinde «Qazaq­standaǵy bılik sabaqtastyǵy konstı­týsııalyq turǵydan rettelgen. Prezıdenttiń ókilettigi merziminen buryn toqtatylǵan jaǵdaıda, onyń ókilet­tigi qalǵan merzimi aıaqtalǵanǵa deıin Senat Tóraǵasyna beriledi. Sodan keıin jańa Prezıdent saılaýy bolady. Qazir Parlament Senatynyń Tóraǵasy – Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev.

Ony sizder jaqsy bilesizder. Ol – Máskeý memlekettik halyqaralyq qatynastar ınstıtýtynyń túlegi, ǵylym doktory. Aǵylshyn jáne qytaı tilderin erkin meńgergen. Basshylyq laýazymdarda qyz­met etip, mol tájirıbe jınady. Eli­miz­diń syrtqy saıasatynyń qalyptasý jyl­dar­ynda Syrtqy ister mınıstri, Premer-Mı­­nıstrdiń orynbasary jáne Pre­mer-Mı­nıs­tr, Senat Tóraǵasy boldy. Elimizdi, onyń ekonomıkasy men saıasatyn jetik biledi.

Birikken Ulttar Uıymy Bas hatshysynyń orynbasary bolyp jumys istedi. Bul – onyń dıplomat retinde sińirgen eńbeginiń jáne Qazaqstanǵa degen zor seniminiń jemisi. Ol Qazaqstan táýelsizdiginiń alǵashqy kúnderinen bastap menimen birge jumys istep keledi. Men ony jaqsy bilemin. Ol – adal, ári jaýapkershiligi joǵary azamat. Elimizdiń ishki jáne syrtqy saıasatyn jan-jaqty sezinedi. Ol barlyq baǵdarlamalardy ázirleýge jáne qabyldaýǵa atsalysty. Qasym-Jomart Kemeluly Qazaqstandy basqarýǵa naǵyz laıyqty azamat dep senemin» dedi.

Osylaısha el tizginin ustaǵan Qasym-Jomart Toqaev Prezıdent saılaýyna deıin Memleket basshysy qyzmetin atqardy. Al saılaýdan keıin halyqtyń eń kóp daýysyn jınaǵan ol Qazaqstan Prezıdenti laýazymyna resmı túrde kiristi.

Halyq tarıhı tańdaý jasaǵan taǵdyrsheshti saıası naýqan da toǵyz sanymen toǵysty. Kezekten tys prezıdent saılaýy 2019 jyldyń 9 sáýirinde qabyldanǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdentiniń kezekten tys saılaýyn taǵaıyndaý týraly» №18 Jarlyǵyna sáıkes 2019 jyldyń 9 maýsymynda ótti. Saılaý nátıjesinde jeti kandıdattyń ishinen jeńiske jetken Qasym-Jomart Toqaev saılaýshylar daýsynyń 70,96%-yn ıelenip, Qazaqstannyń Prezıdenti bolyp saılandy.

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ulyqtaý rásiminde on negizgi baǵytty belgilep, olardyń bárin júzege asyrýǵa dereý kirisý kerektigin aıtty. Atap aıtqanda, halyqtyń tabysyn arttyrý jáne ál-aýqatyn jaqsartý, sybaılas-jemqorlyqqa qarsy tıimdi is-qımyldar jasaý, sottyq-quqyqtyq reforma, ádiletti áleýmettik saıasat, turǵyn úı máselesin sheshý, óńirlerdi damytý, tepe-teńdik jáne kópvektorly syrtqy saıasat, sondaı-aq jastardy qoldaý. Bul mańyzdy baǵyttyń barlyǵy Memleket basshysynyń saılaýaldy baǵdarlamasymen sabaqtasady. Prezıdent ulyqtaý rásiminde «Elimizdiń ár azamatynyń múddesin qorǵaý – meniń basty maqsatym. Olardy saıası kózqarastary men ustanymdaryna qaraı bólýge jol bermeımin! Túrli saıası jáne qoǵam qaıratkerlerinen kelip túsken qundy usynystardy, bastamalardy men óz jumysymda mindetti túrde eskeremin. Ashyq jáne ádil jumys isteımiz. Biz úshin eń mańyzdy mindet – zańǵa saı adal qyzmet etý. Bizdiń bir ǵana Otanymyz bar! Taǵdyrymyz – bir! Biz halqymyzdyń jarqyn bolashaǵy úshin bárimiz birge eńbek etemiz!» dedi.

 Ulttyq keńes – kósheli bastama

Memleket basshysy saılaýaldy tuǵyrnamasynda bútindiktiń keteýin ketirmeı, turaqtylyqtyń tiregi – beıbitshilik, ıgilik, órkendeý, ádildik jáne barshaǵa ortaq teń múmkindikterdi saqtaı otyryp, ádiletti, damyǵan qoǵam qurýǵa bastaıtynyn aıtty. El tizginin ustaǵan Qasym-Jomart Toqaev saıası sabaqtastyqty saqtaı otyryp, aýyzbirlikti odan ári nyǵaıta túsý úshin áýelden qoǵam men bılik arasyndaǵy dıalogty damytýǵa den qoıdy. Ol Qazaqstan Prezıdentin ulyqtaý rásiminde halyqqa bergen ýádelerin taǵy bir sabaqtap, jańadan Ulttyq qoǵamdyq senim keńesi qurylatynyn jáne bul túıtkildi máselelerdiń túıinin tarqatatyn, halyqtyń ozyq ıdeıalary men usynystaryn bir arnaǵa toǵystyratyn alań bolatynyn málimdedi.

Memleket basshysynyń bastamasymen qurylǵan bılik pen buqara arasyndaǵy dıalogtyń dińgegi ispettes Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń búginde baǵyty aıqyndalyp, jumysy birshama júıelendi. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń tóraǵalyǵymen azamattyq qoǵam qalyptastyrýdyń naqty bir qadamyna balanǵan Keńestiń osy kúnge deıin eki otyrysy ótti.

Qoǵamnyń túrli salasynda halyqty tolǵandyryp júrgen máselelerdi udaıy kóterip júrgen, ózindik oı-pikirleri qalyptasqan, kópshiliktiń senimine ıe bolǵan azamattar quramyna kirgen Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń alǵashqy otyrysy 6 qyrkúıekte ótti. Bul keleli keńeste talqyǵa túsken túıtkildi máseleler túgelge jýyq Qasym-Jomart Toqaevtyń 2 qyrkúıekte Qazaqstan halqyna joldaǵan Joldaýynda kórinis tapqan deýge bolady. Sondyqtan da Prezıdent ortaq mindetter men saılaýaldy baǵdarlamasyn iske asyrýdyń jospary keńinen qamtylǵan bul Joldaýyn «Syndarly qoǵamdyq dıalog – Qazaqstannyń turaqtylyǵy men órkendeýiniń negizi» dep atady. Iаǵnı, Joldaýda nazarǵa alynǵan basym baǵyttar halyqtyń syn-eskertpelerine negizdeldi. Memleket basshysy eldiń aldaǵy damý baǵdaryn aıqyndaǵan basty qujatta kórsetilgen bastamalardy osy Keńes sheńberinde pysyqtaýǵa jáne damytýǵa bolatynyn aıtty.

Al Ulttyq keńestiń ekinshi otyrysy 20 jeltoqsanda ótti. Qalyń buqaranyń nazaryn aýdarǵan bul basqosýda Memleket basshysy elimizdiń ózekti ekonomıkalyq jáne saıası máseleleri boıynsha júıeli, uzaq merzimdi, tıimdi sharalardy ázirleý birinshi kezektegi mindet ekenin, bul óziniń «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasymen úndesetinin, qarapaıym azamattardyń suranysy men muń-muqtajyn basshylyqqa alatyndaryn alǵa tartty.

Ulttyq keńeste Prezıdent mańyzdy reformalardyń biri retinde jer máselesine jáne aýylsharýashylyq jerlerin tıimdi paıdalanýǵa mán berip, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi Sıfrlyq damý mınıstrligimen birlesip 2020 jyldyń 1 mamyryna deıin barlyq daıyndyq jumystaryn aıaqtaýy jáne birqatar aımaqtardaǵy jerdi kosmomonıtorıngteý jónindegi qanatqaqty jobany júzege asyrýy kerek ekenin málimdedi.

Memlekettik qurylymnyń esep berýi men ashyqtyǵy, bıýdjet qarjysynyń tıimdi ári utymdy jumsalýy da nazardan túspek emes. Qasym-Jomart Toqaevtyń sheshimimen aldaǵy ýaqytta Esep komıteti memlekettik organdar men uıymdarda júrgizgen aýdıtorlyq jumystarynyń qorytyndylaryn jarııalaıdy, kvazımemlekettik sektordaǵy áleýmettik mańyzy bar mekemelerdiń dırektorlar keńesiniń quramyna azamattyq qoǵam ókilderi kiredi, memlekettik kásiporyndardyń básekelestik naryqqa ekonomıkalyq turǵydan tartylýyn azaıtý jumystary bastalady. Sondaı-aq Prezıdent syrtqy qaryz týraly málimetterdiń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý úshin 2020 jyldyń 1 sáýirine deıin Ulttyq ekonomıka mınıstrligine, Qarjy mınıstrligine jáne Ulttyq bankke syrtqy qaryzdyń Biryńǵaı reestrin ázirleýdi tapsyrdy.

Qasym-Jomart Toqaev jańa partııanyń tirkeý úshin músheleri sanynyń tómengi shegin eki esege, ıaǵnı 40 myńnan 20 myń adamǵa deıin azaıtýǵa bolady dep sanaıdy. Sondaı-aq Prezıdent partııa qataryna saılanatyn azamattar tiziminde áıelder men jastar úshin mindetti 30 paıyzdyq kvotany engizýdi usyndy. Buǵan qosa zań shyǵarý organyndaǵy saıası azshylyqtyń quqyǵyn bekitetin zańnamalyq norma engizilbek. Bul ártúrli partııa ókilderiniń Parlamenttegi keıbir komıtetterdi basqarýyna múmkindik beredi.

Memleket basshysy quqyq qorǵaýshylar belsendi kótergen máselelerdi sheshý isine de toqtaldy. Syrtqy ister mınıstrligine Azamattyq jáne saıası quqyq týraly halyqaralyq paktige jáne onyń Ekinshi Fakýltatıvti hattamasyna qosylý rásimderin bastaýdy tapsyrdy. Sondaı-aq Qylmystyq kodekstiń 174-babyn izgilendirý usynyldy. Qoǵamda kópten beri talqylanyp, qyzý pikirtalasqa túsip kele jatqan taǵy bir mańyzdy másele – Qylmystyq kodekstiń jala jabý týraly 130-baby.

Prezıdenttiń Ulttyń keńeste kótergen bastamalary kópshiliktiń kókeıinde júrgen, kóńilderin kúpti etken kúrmeýi qıyn kúrdeli máselelerdiń sheshimi bolady dep senemiz.

Halqynyń qamyn oılaǵan

«Ártúrli pikir – birtutas ult» qaǵıdatyn berik ustanǵan Memleket basshysy máselelerdiń ashyq, keńinen kóterilýine barynsha múmkindik berip, pikir alýandyǵy alaýyzdyqqa emes, aýyzbirlikke bastaıtynyn dáleldep jatyr. Tipti aryz-shaǵymyn, utymdy usynysyn aıtý úshin alańǵa shyǵatyndarǵa da bóget bolmaıtyn mıtıngilerge ruqsat beretin zańdy jetildirýge basa mán berdi.

Qasym-Jomart Toqaev Prezıdent qyzmetine kirisken sátten bastap narazylyqtaryn bildirip kóshege shyqqan halyqtyń qordalanǵan máseleleri aldynan kólbeńdep shyqty. Daýǵa aınalǵan kúrdeli jaǵdaıdyń túbine úńilgen Prezıdent aımaqtardaǵy jumysty jandardyrý kerektigin, azamattardy tolǵandyrǵan naqty máseleler jergilikti deńgeıde sheshilýi tıis ekenin aıtty. Buǵan elimizdiń aımaqtaryna jasaǵan saparynda kóz jetkize tústi. Jalpy bıyl Prezıdenttiń qatysýymen 462 is-shara ótse, sonyń ishinde Memleket basshysy óńir-óńirge 25 ret jumys saparymen bardy.

Kópshilik qynjylysyn bildirgen máselelerdiń deni áleýmettik jaǵdaıdyń durys jasalmaǵanynan týady. Osy rette Prezıdent birqatar áleýmettik sanattaǵy azamattardyń qaryz júktemesin jeńildetý týraly bastamasymen qarapaıym halyqty bir jarylqap tastady. Bul sanatta kóp balaly, múgedek balasy bar, asyraýshysynan aıyrylǵan otbasylar, ataýly áleýmettik kómek alýshylar jáne jetim balalar bar. Shart boıynsha nesıeniń kólemi 300 myń teńgege deıingi qordalanǵan negizgi qaryzy men soǵan eseptelgen syıaqysyn memleket tólep berdi. Bul shara jarty mıllıonǵa jýyq jurtty qamtydy. Osy baǵytqa memleket 107 mlrd teńge bóldi.

Bıyl el basyna túsken aýyr synaq, alapat apat – Arys oqıǵasy eldigimizdi, birligimizdi ǵana nyǵaıtyp qoımaı, el tizginin endi qolyna alǵan jańa Prezıdenttiń de tulǵasyn aıqyndaýǵa yqpal etti. Úlken jarylys bolǵan Arys qalasyna dereý ushyp baryp, halyqpen kezdeskeni, basý aıtqany, aýrýhanadaǵy naýqastardyń halin suraǵany, jaǵdaıdy tez retteýge tapsyrma bergeni kópshiliktiń kóńiline senim uıalatyp, úmitin jaqty. Arys halqy ǵana emes, búkil el Prezıdenttiń tikeleı qamqorlyǵyn sezingendeı boldy. Arys qalasynyń turǵyndaryna kómektesý, qoldaý kórsetý isinde halqymyz yntymaq pen birliktiń jarqyn úlgisin kórsetti. Elimizdiń búkil óńirlerinen 7 mıllıard teńge qarjy jınaldy. Memlekettik organdar men volonterlerdiń kúsh-jigeriniń arqasynda 7,5 myńnan asa turǵyn úı, 70-ke jýyq áleýmettik nysan qalpyna keltirildi.

Sonymen qatar bıyl Sırııadaǵy otandastarymyzdy qaqtyǵys alańynan alyp shyǵý maqsatynda qolǵa alynǵan «Jýsan» operasııalary sátti iske asyryldy. Nátıjesinde, Sırııadan 406 jáne Iraktan 14 bala aman-esen elge jetkizildi. Qazaqstannyń mundaı ıgi sharalary sheteldik sarapshylardy beıjaı qaldyrmady. Halyqaralyq Qyzyl Krest komıtetiniń prezıdenti Peter Maýrer Qasym-Jomart Toqaevqa jazǵan hatynda Qazaqstannyń «Jýsan» operasııasyn tabysty jalǵastyryp otyrǵany jáne Qazaqstannyń osyndaı kúrdeli mindetti sheshýdegi isi búkil álemge úlgi bolatynyn aıtty.

Jańa Prezıdenttiń kezinde qoǵamdyq dıalog, ashyqtyq, adamdardyń muń-muqtajyna jedel nazar aýdarý negizgi basymdyqtar retinde kórine bastady. Qasym-Jomart Toqaevtyń ózi qoǵamda bolyp jatqan ózekti jaǵdaılarǵa der kezinde nazar salyp, Twitter-degi paraqshasynda naqty oıyn bildirip jatyr. Máselen, Atyraýdaǵy «Teńiz» ken ornynda bolǵan munaıshylar kóterilisi, Aqmola oblysyndaǵy brakonerdiń áreketi, Shamalǵanda bolǵan tragedııa, Almatydaǵy ushaq apaty sııaqty sońǵy oqıǵalarǵa qatysty Prezıdent dereý ún qatty. Jalpy ol Prezıdent qyzmetine kiriskeli beri elimizdegi ózekti máselelerge, qoǵamda bolyp jatqan túrli oqıǵalarǵa qatysty 862 tvıt jarııalady.

О́tip bara jatqan 2019 jyl elimizdiń aldaǵy damý baǵdary turǵysynan ótpeli kezeńniń ótkelindeı boldy. Táýelsiz el tarıhyndaǵy ekinshi Prezıdent saılanǵan bul jyly atqarylǵan is-sharalar irgesi berik, birligi bekem memlekettiń irkilissiz ilgerileı beretinin kórsetti. Kúntizbeniń jańa paraǵyn ashatyn, jańa músheldiń basy jyl basy tyshqan toǵysy tynyshtyǵymyzdy qashyrmaı, tirligimizdi baıandy etip, tolaǵaı tabystarǵa bastaı bersin!

1

 

Sońǵy jańalyqtar

Qansonarda búrkitshi shyǵady ańǵa...

Aımaqtar • Búgin, 12:38

Negizgi uǵymdar júıelenedi

Saıasat • Búgin, 08:43

Tıimdi dıologqa jol ashady

Saıasat • Búgin, 08:37

Qoǵam múddesin oılaǵan qujat

Saıasat • Búgin, 08:33

Jarysty 8 júldemen aıaqtady

Sport • Búgin, 08:29

Aqpannyń borany ashýly

Aımaqtar • Búgin, 08:26

О́tken ǵasyr órnegi

Tanym • Búgin, 08:25

Úshinshi ret fınalda jeńildi

Tennıs • Búgin, 08:24

Jas ǵalymdardyń aımaqtyq semınary

Qoǵam • Búgin, 08:18

Sóz soıyl №89

Rýhanııat • Búgin, 08:02

Shahar shyraıyn shaǵyn bıznes ashady

Aımaqtar • Búgin, 08:01

10 jyl sýbsıdııalanǵan salanyń jyry

Ekonomıka • Búgin, 07:53

Jemisten chıps jasaıdy

Aımaqtar • Búgin, 07:52

Sózdiń quny men qudireti

Rýhanııat • Búgin, 07:46

Baǵany aýyzdyqtaýdyń amaly

Úkimet • Búgin, 07:44

Telearna jumysynyń esebi tyńdaldy

Qoǵam • Búgin, 07:36

Maqamy máshhúr Mańǵystaý

Aımaqtar • Búgin, 07:26

Saıat atynyń syny men baby

Qoǵam • Búgin, 07:23

Qalamy semser serke edi

Tanym • Búgin, 07:20

Reıtıngtegi ornyn saqtap qaldy

Fýtbol • Búgin, 07:17

О́zi de, sózi de sulý

Rýhanııat • Búgin, 07:15

О́ner aıdynynda sáýlelengen jumaq ólke

Rýhanııat • Búgin, 07:07

Uqsas jańalyqtar