Parlament • 31 Jeltoqsan, 2019

Salıqaly sóz – saıası mádenıet (Prezıdent Q.Toqaevtyń Ulttyq senim keńesindegi keıbir bastamalaryna oraı)

48 retkórsetildi

Búgingi kúnniń jańalyǵy men jaqsy­lyǵyn kórgen saıyn olardyń óz-ózinen bola qoımaǵanyn, ásirese keshegi táýelsizdik qarsańyndaǵy, memle­kettiliktiń alǵashqy jyldaryndaǵy qaıshylyqtar men qıyndyqtardy basynan ótkizgen bizder, aǵa urpaq – derbes, erkin el bolyp, jasampazdyq jolynyń qundylyǵyn aıryqsha túsinip, baǵalaı bilýdi jas urpaq ta sanasymen, júregimen sezinip, saqtaı alsa dep tilerimiz anyq.

Sonymen birge keshegi men búginginiń keskin-kelbetin saraptap, salystyrýymyz da ári tabıǵı, ári qajet.

Biz kim edik? Kim boldyq? Neden bastadyq? Qandaı arman, ıgilikke qol jetkize aldyq? Bolashaǵymyz, úmitimiz nede?

Búgingi búkil jetistigimiz ben jaqsy­lyǵymyz, baqytymyz bastaýyn mem­lekettik táýelsizdikten alatyny haq.

Shaǵyn maqalada eń mańyzdy quby­lys­tardy atasaq ta jetkilikti bolar. Ezilgen eńsemiz Odaqtyq Ortalyq bılik­tiń qursaýynda, ıdeologııalyq, saıası baǵynyshta boldyq. Táýelsizdiktiń arqa­synda sol buǵaýdan qutyldyq. Eń al­dymen rýhanı bostandyq aldyq. О́z memleketimizdiń Týyn kóterdik. Elimizdegi ónerkásiptiń 93 paıyzy Más­keýdiń quzyrynda edi. Solar toqtady. Áýel basta jappaı jumyssyzdyq jaılady. 4 mıllıonnan astam adam jumyssyz qaldy. О́nim joq. Qarjy joq. Jalaqy joq.

El turmysyn jaqsartý úshin shuǵyl ekonomıkalyq reforma qajet boldy. Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaev son­dyqtan ekonomıkalyq reformadan bas­tady. Sol jol nátıjeli boldy. Qazaq degen ultty dúnıejúzilik qoǵamdastyqtyń belsendi múshesi dárejesine kóterip, álemge tanytý qajet boldy. Olaı etpesek bizben eshkim sanaspas edi. Elbasynyń bilikti qaıratkerligi ulttyń ulandaryn, olardyń básekelestik qabiletin, Qazaqstannyń múmkindigin álem arenasyna shyǵara aldy. Dúnıe júziniń eń ozyq, eń qýatty, eń damyǵan memleketteri Qazaqstan Respýblı­ka­symen sanasatyn boldy.

Táýelsizdiktiń shırek ǵasyrynda júrgizilgen ishki jáne syrtqy saıasattyń zaman talabyna saı, úndes ári údemeli jalǵasýynyń nátıjesinde prezıdenttik bıliktiń kelesi býynǵa ótýi qamtamasyz etilip, barlyq ıgi bastamalarǵa sabaqtastyq qalyptasty.

Búkil halyq bolyp saılaǵan ekinshi Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev memlekettik táýelsizdiktiń qasıetti qadirin ulyqtap, ony bolashaq urpaqtyń eń basty qundylyǵy etý maqsatynda osy ustanymǵa ekpin berýi de el qoldaýyna ıe ekeni de aqıqat. Jańa kezeńge jańa dem berý kún tártibine kóterildi. Sondyqtan da Qasym-Jomart Kemeluly Ulttyq senim keńesiniń jumysyn jolǵa qoıdy. Qoǵam damýy men jańarý joldarynyń jańa jobalaryn usyndy.

Ásirese Ulttyq qoǵamdyq senim keńe­siniń ekinshi otyrysynda Prezı­dent qoǵam tamyrynyń búlkilin qaltqy­syz taýyp, kóptegen jańa oılaryn, pikirlerin, keıbir tustarda naqty sheshim­derin ortaǵa saldy. Prezıdent: «Biz syndarly dıalog arqyly jańa saıa­sı mádenıettiń negizin qalyptastyryp jatyrmyz. Sonyń arqasynda san alýan pikirler men balama kózqarastar, syndarly ustanym, jaýapkershilik sııaqty qundylyqtar aldyńǵy qatarǵa shyǵady», dep qoǵamnyń, halyqtyń, kóptegen adamnyń kókeıinde júrgen máselelerdi qozǵady. Memleket basshy­synyń mundaı uıǵarymdary sóz joq azamattyq qoǵamnyń belsendiliginiń izgilikti jolmen ósýine oń yqpalyn tıgi­zedi. Elimizdiń ejelgi dástúrindegi ótkir sóz, oryndy pikir aıtý, aıtylǵan sózdi tyńdaı bilý mádenıetiniń bizdiń halqy­myzǵa tán ekendigine nazar aýdardy. Keıbir saıasatkerler Batystyń popý­lıstik úlgilerine bas uryp, máseleniń baıybyna barmastan «betten alyp, tóske shabý» óreskildikterimen kózge túskisi keledi. Adamdarǵa jaýapsyz jala jaýyp, «jaqtym qara» tásilderi etek almaǵany jón. Onyń deni búgin paıda bolyp nemese endi tabylyp otyrǵan jańalyq emes, sońǵy otyz jyldyń bastaýynda órekpip shyǵyp, óris ala almaı óship jatqan belgili baıbalamdar. Sondyqtan da Prezıdent qoǵamda, elimizde azamattardyń qoǵamǵa shynaıy janashyrlyǵy men adaldyǵyn alǵa tartyp, salamatty, saıası mádenıeti joǵary orta qalyptastyrýdyń mańyzdylyǵyna aıryqsha kóńil bólip, naqty usynystaryn aıtty. Qoǵammen dıalogty Prezıdent ózi bastap otyr. Iаǵnı, pikir alysýǵa shyqqan ár azamat jaýapkershilik júgin dál Prezıdenttiń ózindeı túsinýi, bólisýi kózdeledi. Biz osy jaǵyn da eskerýimiz qajet. Prezıdenttiń «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasynyń ózegi de osyndaı maqsattan týyndaıdy.

Bizdiń qoǵamda eń bir sezimtal ári túıini tolyq sheshilmegen másele – jer jáne ony tıimdi paıdalaný problemasy. Elbasy – Tuńǵysh Prezıdent Nursultan Ábishuly da buǵan úzdiksiz nazar aýdaryp keledi. Qasym-Jomart Kemeluly osy mańyzdy máseleniń el ishinde áli de ádilettilikke ári memlekettilikke jete almaı júrgenine qynjylyspen qoǵamnyń nazaryn aýdaryp otyr. Jerge qatysty túıtkilder kóp sózbuıdaǵa jiberilmeı aıryqsha tazalyqpen sheshilýi tıis. Memleketimizdiń quzyrly oryndaryna tikeleı ákimdikterge naqty tapsyrmalar da berilip keledi. Osy joly da quzyrly memlekettik oryndarǵa naqty tapsyrma berildi. Ony halyq jyly jáne senimmen, úmitpen qabyldady. Quptaıdy. Jiberilgen qatelikter barshylyq. Qaıta qaraýdy talap etetin jaqtary kóp. Barlyq óńirlerge ortaq kemshilikter jetkilikti. Sondaı-aq ár óńirde ártúrli tek sol óńirlerge tán qaıshylyqtar adamdardyń narazylyǵyn týǵyzyp júr. Solardy memlekettik jaýapkershilikpen saraptap, qarastyryp, ádil sheshimder qabyldaý bılik paryzy.

Prezıdent sózinde jerdi paıdalanýda sottardyń róline toqtaldy. Alaıda, qazirge deıingi kóp jaǵdaıda sottardyń da ádildigi jetpeı turǵany belgili. El sotqa júginedi. Sottan ádildik izdeıdi. Sol senim bıiginen shyǵý sottardyń mindeti, boryshy.

Prezıdent sóziniń qaı bóligi bolsa da ol adam quqyǵynyń, quqyqtyq keńistigimizdiń saqtalýyna aıryqsha mán beredi. Adam quqyǵy azamattardyń quqyǵy saqtalýymen birge memleket, qoǵam ómirine belsene qatynasýymen de aıqyndalady. Joǵaryda aıtyl­ǵan saıası mádenıetimizdiń ózi de aza­mattardyń jalpyǵa birdeı adam quqyǵy normalarynyń oryndalýy men múmkindikterine, ártúrli saıası par­tııalardyń jumystary men saılaýǵa qatysyp, óz baǵdarlamalaryn júzege asy­rýǵa belsendilik kórsetýiniń nátıjesi. Saıası partııalar qurý úshin usynyl­ǵan jıyrma myń múshesi bolýy da zor yqylaspen qarsy alynǵan jańalyq ekenin de aıtýymyz oryndy. Sondaı-aq parlamenttik oppozısııa týraly, jastar men áıelderdiń parlamenttik qyzmetke qatynasýy týraly tyń oılary el ishinde qyzý talqylanyp, qoldaý taýyp otyr.

Qasym-Jomart Toqaev Prezıdent laýazymyna kirisken alǵashqy kúninen bastap bizdiń qoǵamnyń saıası mádenıetin qalyptastyrýdyń, damýdyń mazmundy salasy ekendigine nazar aýdaryp, salmaqty sóz, salıqaly oıyn halyqqa usyndy. Bul – halyq úshin jasalyp otyrǵan ashyq ári mańyzdy qadam. Birligimiz ben tutastyǵymyz, ózara yntymaǵymyz halqymyzdy damýdyń sapaly órine kótererine de senimdimiz.

 

Qýanysh SULTANOV,

Parlament Májilisiniń depýtaty

 

Sońǵy jańalyqtar

Eljan Birtanov Qytaı elshisimen kezdesti

Qazaqstan • Búgin, 19:17

Basty aqparat (21.02.2020)

Vıdeo • Búgin, 18:56

Semeıde stýdentter jataqhanasy órtendi

Aımaqtar • Búgin, 17:40

Memleket basshysy birqatar kezdesý ótkizdi

Prezıdent • Búgin, 17:08

Qańǵybas ıtter de qorǵalatyn boldy

Aımaqtar • Búgin, 12:04

Barlyq másele ashyq aıtyldy

Aımaqtar • Búgin, 06:56

Tenderdi maıshelpek kóredi

Saıasat • Búgin, 06:55

Týrızm – tabys kózi

Parlament • Búgin, 06:53

Uqsas jańalyqtar