Sport • 31 Jeltoqsan, 2019

Qazaq sportyndaǵy jyl úzdikteri

38 retkórsetildi

О́tip bara jatqan 2019 jylda Olım­pııa oıyndary sııaqty bási bıik iri jarystar bolmasa da álemdik deńgeıdegi chem­pıo­­nattar, qurlyqtyq birin­shilik­­ter uıymdastyryldy. By­laısha aıtqanda, bıyl Tokıo Olım­pıadasy aldyndaǵy daýyl­ǵa deıin­gi tynyshtyq jyly boldy. Dese de osy jyly el sportyn­da eleý­li jeńister, tolaıym tabys­tar az bolǵan joq. Ár sportshy baby men baǵy kelgenshe bá­se­kege túsip, el qorjynyna me­dal sa­lýǵa tyrysyp baqty. Osy oraı­da «Egemen Qazaqstan» gazeti de sport­shylarymyzdyń jet­ken jetis­tikterin saralap, úzdik­terdi anyqtady.

 

Jyl sensasııasy

Qazaq sportyndaǵy eń aıtýly jeńistiń biri – boksshy Bekzat Nurdáýletovke tıesili boldy. 21 jastaǵy boksshy qyrkúıek aıynda Reseıdiń Ekaterınbýrg qalasynda ótken álem chempıonatynda top jaryp, el qorjynyna jalǵyz altyn medal salǵan-dy. Otandasymyz Reseı jerinde tuǵyrdyń eń bıik satysyna kóterilip qana qoımaı, qazaq oǵlany úshin alynbaı kele jatqan qamaldy «qulatty». El arasynda «Kúmisbek» atalyp ketken Ádilbek Nııazymbetovtiń Olımpııa jáne álem chempıonattarynda talaı jolyn kesken kýbalyq qabylan, Olımpıada jáne álemniń tórt dúrkin chempıony La Krýzdan basym túsip, tek Ádilbektiń ǵana emes, búkil qazaqtyń esesin qaıtardy. Jalpy bul jeńisti álem jurtshylyǵy sensasııaǵa balap, barlyq BAQ ókilderi tek Bekzat týraly jazýmen boldy. Bekzat jarys jolynda qyrǵyzstandyq Erkin Adılbekýýlyn, brazılııalyq Keno Machadony, túrkııalyq Baıram Malkandy utty. Al fınalda ózbekstandyq Dılshodbek Rýzmetovtiń osal tusyn tapty. Jýyrda osy jeńisi úshin jas boksshyǵa Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev «Qurmet» ordenin taqty.

Jyl jeńisi

Jankúıerler jıi synǵa alatyn fýtbolshylarymyz da bıyl táýir oıyn kórsetip, aıtýly jeńisterge qol jetkizdi. Qazaq­stan quramasy naýryz aıynda 2020 jylǵy Eýropa chempıonatynyń irikteý týrnıriniń alǵashqy oıynyn Shot­landııaǵa qarsy ótkizip, 3:0 esebimen oısyrata jeńdi. Matchtyń altynshy mınýtynda Iýrıı Persýh esepti ashsa, arada tórt mınýt ótkende Iаn Vorogovskıı esepti 2:0-ge jetkizdi. Al kezdesýdiń ekin­shi taımynda Baqtıer Zaınýtdınov Qazaq­stan quramasynyń úshinshi golyn soqty.

Sondaı-aq Eýropa chempıondar lı­gasynyń «L» tobynda óner kórsetken elor­danyń «Astana» komandasy «Astana Are­nada» Anglııanyń azýly «Manchester Iýnaıted» komandasyn jeńip, qazaq­standyq fýtbol jankúıerlerine tarıhı jeńis syılady. Jerlesterimiz «Arman­dar teatrynda» ıaǵnı, Old Trafford stadıonynda «Manchesterdi» jeńe almasa da armanyn elordada oryndady.

Jyl komandasy

Joǵary hokkeı lıgasynyń (JHL) eń úzdik komandalarynyń basyn qosqan Petrov kýbogy jolyndaǵy jarysta Qaraǵandynyń «Saryarqasy» sáýir aıynda top jardy. Túmenniń «Rýbınine» qarsy ótken tórt kezdesýdiń úsheýinde jerlesterimiz basym túsken edi. Besinshi básekeni syrtta ótkizgenine qaramastan «Saryarqa» 4:1 esebimen jeńiske jetti. «Saryarqa» hokkeı klýby óziniń osydan bes jyl burynǵy nátıjesin qaıtalap, chempıondyq ataqqa ekinshi márte qol jetkizdi. Olar 2014 jyly da dál osy «Rýbındi» fınalda 4:2 esebimen eńsergen edi. Osyndaı tartysty matchta jigerli jeńiske qol jetkizgen «Saryarqa» klýby jyl komandasyna ábden laıyq dep esepteımiz.

 Qysqy sport jeńisi

Olımpııalyq sport túrlerinen synǵa túsken sportshylarymyz da biraz tabysqa jetti. Atap aıtar bolsaq, qysqy sport túrlerinen mánerlep syrǵanaýshy Elızabet Tursynbaeva halyqaralyq arenada Denıs Tenniń ornyn joqtatpaı, laıyqty óner kórsetip júr. Tursynbaeva Japonııanyń Saıtama qalasynda ótken álem chempıonatynda áıelder arasyndaǵy jarysta kúmis medal aldy. Denıs Tennen keıin mánerlep syrǵanaýdan elimizdiń atynan eshkim álem chempıonatynda júlde almaǵan bolatyn. Endi, mine, taǵy bir jańa juldyz paıda boldy. Sondaı-aq otandasymyz negizgi baǵdarlamada 4 aınalym salhov (4S) elementin sekirip, mamandar men jankúıerlerdiń qoshemetine bólendi. Elızabet tórt aınalym element sekirgen alǵashqy mánerlep syrǵanaýshy áıel retinde tarıhqa esimin jazdy.

Ońtústik Koreıanyń Phenchhan qala­synda aq qar, kók muz ústinde dúrkirep ótken Olımpııa oıyndarynda elimizdiń Án­uranyn shyrqatpasa da el mereıin asyryp, qola júldesimen alash jurtyn qýantqan sańlaǵymyz Iýlııa Galysheva frıstaıldyń mogýl túrinen álem chempıony atandy. Bul Qazaqstannyń qysqy sportyndaǵy 2013 jyldan keıingi alǵashqy altyny. Osydan 6 jyl buryn konkı sportynan Denıs Kýzın álem chempıony atanǵan edi.

 Jyl oqıǵasy

Bıyl elimizge birneshe álemdik sport juldyzy keldi. Qazaq jerine tabany tıgen shoqtyǵy bıik juldyzdardyń arasynda tennısten erler arasynda álemniń birinshi jáne ekinshi raketkasy Rafal Nadal men Novak Djokovıchti erekshe aıtýǵa bolady.

Ataqty juldyzdar qaıy­rymdy­lyq matchyn ótkizip, el­ordada ashylǵan jańa tennıs ortalyǵynyń ashylý saltana­tyna qatysty. Sondaı-aq El­basy Nursultan Nazarbaev pen Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevpen kezdesti.

Jyl júldegerleri

Bıyl birqatar sport túrlerinen álem chempıonattary ótkeni belgili. О́kinishke qaraı, dzıýdo men aýyr atletıka sportynan synǵa túsken sportshylarymyz elge jalǵyz júldemen oraldy. Dzıýdodan Tokıoda ótken álem birinshiliginde 60 kılodaǵy Eldos Smetov qola júlde ıelendi. Al Taılandta ótken aýyr atletıkadan jahandyq dodada 55 kıloda óner kórsetken Igor Son altynǵa synyq súıem qalǵanda súrinip, kúmisti mise tutty. Sondaı-aq ol jýyrda ǵana Qatar ashyq chempıonatynda top jardy. Osylaısha, eki sportshy óz federasııalaryn abyroısyzdyqtan qutqaryp qaldy. Esterińizde bolsa, 2014 jylǵy Sochı Olımpıadasynyń sońǵy kúninde marqum Denıs Ten qola medal alyp, bútin bir eldi medalsiz qalýdan aman saqtap qalǵan-dy.

Jyl ókinishi

2019 jyl qazaq sportynda «áttegen-aı» degen sátter de az bolǵan joq. My­saly, elordada kúres túrlerinen elimizde alǵash ret álem chempıonaty ótti. 20 jyldan beri álem birinshiliginiń altyn medalyna qol jetkize almaı júrgen bilekti balýandarymyz osy joly namysty qoldan bermeı, óz jerimizde ótken dúbirli dodada el qorjynyna altyn júlde salady dep úmittengen bolatynbyz. О́kinishke qaraı, grek-rım, erkin, áıelder kúresinen jalpy sany 30 balýanymyz qatyssa da, birde-bireýi altynǵa qol jetkize almady. Sóıtip altynsyz kezeńimiz ári qaraı sozyla tústi. Sońǵy ret qazaq balýany kúres túrlerinen álem chempıonatynda altyndy 1999 jyly jeńip alǵan.

 Jazany kúsheıtken zań qabyldandy

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev «QR Sport jáne dene shynyqtyrý týraly keıbir zańnamalyq aktilerine ózgertýler men tolyqtyrýlar týraly» Zańǵa qol qoıdy. Jańa Zańǵa sáıkes, sportshyǵa dopıng taǵaıyndaǵan tul­ǵalarǵa qatysty ákimshilik jaýap­kershilik engizilgen, ol jaza túrinde 200 aılyq eseptik kórsetkish mólsherindegi aıyppul tóleıdi.

Sondaı-aq zańda Olımpıada, Para­lımpıada jáne Sýrdolımpıada oıyn­darynyń chempıondary men júldegerlerine 10 jyl merzimge jalǵa berý úshin turǵyn úı berý, sondaı-aq dopıng-testilerdi saqtaý merzimi 10 jyl bolýyna baılanysty osy merzimge atalǵan turǵyn úıdi ıelikten shyǵarýǵa tyıym salý kózdelgen jáne eger osy kezeńde synamalarda dopıng anyqtalmasa, turǵyn úı sportshynyń menshigine beriletin bolady.

 

Sońǵy jańalyqtar

Basylym basshylary - Ýálıhan QALIJAN (1948)

Basylym basshylary • Búgin, 16:57

Alysty jaqyndatatyn qurylǵy

Qoǵam • Búgin, 16:23

Qaıyrymdylyq – qasterli qasıet

Qoǵam • Búgin, 15:54

Almatydaǵy ıesiz jeliler qala balansyna beriledi

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 15:49

Almatyda 39 medısınalyq uıym ashylady

Medısına • Búgin, 15:31

Basylym basshylary - Nurlan ORAZALIN (1947)

Basylym basshylary • Búgin, 15:24

Memleket basshysy Dáýren Abaevty qabyldady

Prezıdent • Búgin, 15:08

Jaqsylyq júrek jylytady

Qazaqstan • Búgin, 15:07

Basylym basshylary - Ábish KEKILBAIULY (1939-2015)

Basylym basshylary • Búgin, 15:06

Mektep bitirýshi túlekter jol qurylysy salasymen tanysty

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 15:03

Jetistikke jetken jandardy dáripteıdi

Aımaqtar • Búgin, 12:42

Inklıýzıvti qoǵam qurý úshin...

Qoǵam • Búgin, 12:21

Erikti jastar erkin formatta pikir almasty

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 12:05

Almatyda qurylys qarqyndy júrip jatyr

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 11:33

Tálimi zor, ǵıbraty mol jıyn

Aımaqtar • Búgin, 11:18

Danyshpan toıyna bir tamshy úles

Abaı • Búgin, 10:36

Habarsyz ketken kásipker izdestirilýde

Aımaqtar • Búgin, 10:24

Jumyrtqa nege qymbattaıdy?

Ekonomıka • Búgin, 09:27

О́ner mýzeıindegi ózgeshe kórmeler

Aımaqtar • Búgin, 09:12

Alısa – Arqa tósinde

Aımaqtar • Búgin, 08:03

Abaı rýhy – Almaty tórinde

Abaı • Búgin, 08:00

Uqsas jańalyqtar