Sport • 01 Qańtar, 2020

Tokıo tabysty bolǵaı

53 retkórsetildi

Árbir tórt jylda bir aınalyp keletin jahannyń basty jarysy, aıtýly alamany – Olımpııalyq oıyndardyń kezeńi de kele jatyr. Bıyl – kezekti Olımpıada jyly. Bul jolǵy XXXII Jazǵy Olımpııa oıyndary 2020 jyldyń 24 shilde men 9 tamyz aralyǵynda Japonııanyń bas shahary – Tokıoda ótedi. Uıymdastyrýshylardyń aıtýynsha, aldaǵy tórt jyldyqtyń basty dodasy buryn-sońdy bolmaǵan eń ınnovasııalyq Olımpıada bolmaq.

 

Qazirgi tańda Tokıonyń 13 aýda­nyndaǵy sport arena­la­ryn­da əlemniń túkpir-túk­pi­ri­­nen jınalatyn sportshylar 33 sport túrinen 339 medal jı­yn­­tyǵyn sarapqa sala­dy. Tokıo Olımpıadasyna ja­ńa­dan bes sport túri endi. Olar: beıs­bol/softbol, karate, serfıng, sporttyq quzǵa órmeleý jáne skeıtbordıng. Bıylǵy doda­ǵa álemniń 206 elinen 11090 sport­shy qatysady dep jos­par­lan­ǵan. Sportshylardyń 49%-y áıelder bolmaq. Bul – gen­der­­lik teńdikti bildiredi. 2017 jyly Halyqaralyq Olımpıada ko­mı­­te­tiniń atqarýshy komıteti kezek­­ten tys bas qosyp, Tokıo Olım­pıadasynyń baǵdar­la­ma­sy­na bir­sha­ma ózgeris engizdi. Basty maqsat – tórt jyldyq dú­birli dodaǵa qatysatyn erler men áıel­der­diń sanyn teńestirý. Sóı­tip jeńil atletıka, sý sporty túr­le­ri, ny­sana kózdeý, aýyr atletıka, boks jáne kúres túrlerindegi er­ler jol­da­malarynyń (lısenzııalar) sany qysqaryp, áıelderdiń úle­si­ne be­rildi.

Japonııa dúbirli dodany osy­men ekinshi ret qabyldamaq. Kún­­shyǵys eli eń alǵash Jazǵy Olım­pııa oıyndaryn 1964 jyly ótkizgen. Sol jyly 93 eldiń sportshylary baq synap, sport­tyń 19 túrinen júldelerdi sarapqa salǵan-dy. Ol ýaqytta qazaqstandyq sportshylar Keńes Odaǵynyń quramynda baq synasa, bıyl Táýelsiz el retinde jetinshi Jazǵy Olımpııa oıyndaryna qatyspaq. Qazirge deıin elimizdiń sańlaqtary 25 joldamaǵa qol jetkizip otyr. Alda əli talaı irikteý saıystary tur. Solar arqyly taǵy qanshama atletimizdiń baǵy janatynyna sengimiz keledi.

Jazǵy Olımpııa oıyndaryna (JOO) Təýelsiz memleket retinde 1994 jyldan beri turaqty túrde qatysyp kelemiz. Eń alǵash egemen el retinde 1996 jyly Atlantada ótken Olımpıadaǵa qatystyq. Ol bizdiń sportshylar úshin óte jaqsy bastaldy. Alamanda 3 altyn, 4 kúmis jəne 4 qola medal alǵan sańlaqtarymyz jalpy esepte 24-orynǵa taban tiredi. Atlantada grek-rım kúresinen Iýrıı Melnıchenko, boksshy Vasılıı Jırov jəne bes­saıysshy Aleksandr Parygın atoı saldy, al myltyq atýdan Sergeı Belıaev – eki, al aýyr atlet Anatolıı Hrapatyı bir kúmis medaldy qorjynǵa saldy. Boks­shy­lar Bolat Nııazymbetov pen Ermahan Ibraıymov, mergen Vlad­ımır Vohmıanın jəne erkin kúres sheberi Məýlen Mamyrov Olım­pıa­danyń qola júldegeri atandy.

Jańa ǵasyrdaǵy Sıdneı Olım­pıa­dasynda (2000) da jer­les­­terimiz táýir nátıje kórsetti. Jeti medal (3 altyn, 4 kúmis) olja­la­ǵan sańlaqtarymyz jal­py­komandalyq esepte 22-orynnan kórindi. Altyn me­dal­­dy boksshylar Bekzat Sat­tar­hanov pen Ermahan Ib­ra­ıy­mov, jeńil atlet Olga Shı­shı­­gına, kúmis medaldy boks­­­shylar Bolat Jumadilov pen Muhtarhan Dildabekov, ve­lo­sport­­shy Aleksandr Vıno­ký­rov jəne erkin kúres she­be­ri Islam Baıramýkov əperdi.

2004 jyly Afına Olım­pıa­da­synda sportshylarymyzdyń nátıjesi biraz tómendedi. Onda 1 altyn, 4 kúmis jəne 3 qola medal alyp, jıyntyǵynda 8 medalǵa toqtaǵan qazaqstandyqtar jalpy esepte 40-orynǵa taban tiredi. Jalǵyz altyndy boksshy Baqtııar Artaev qanjyǵasyna baılasa, kúmis medaldy qazirgi tańda kásipqoı boksta qarsylastaryn qoǵadaı japyryp júrgen Gen­na­dıı Golovkın, aýyr atlet Sergeı Fılımonov, grek-rım kú­resinen Georgıı Sýrsýmııa, erkin kúresten Gennadıı Lalıev en­shilese, qola medaldy onsaıys­shy Dmıtrıı Karpov, boksshy Serik Eleýov jəne grek-rım kúresi sheberi Mhıtar Manýkıan ıe­le­ndi.

2008 jyly ótken Beıjiń Olım­pıadasynda 13 sportshymyz júldegerler qatarynan kó­rindi. Alaıda, dopıng tekserisinen keıin, HOK 5 otandasymyzdyń júldesin qaı­ta­ryp aldy. Aýyratlet Ilıa Ilın dopıng qoldandy degen aıyp­pen Olımpıada chempıony degen ataǵynan aıyrylsa, dál sondaı aıyppen Taımýraz Tıgıev (kúres) pen Irına Nekrasova (aýyr atletıka) kúmis, Marııa Graboveskaıa (aýyr atletıka) pen Áset Mámbetov (kúres) qola júldelerin qaıtaryp berdi. Al ózge eldiń sportshylary dopıngpen ustalyp, nátıjesinde 2008 jyly kúmis alǵan otandasymyz Alla Vajenına (aýyr atlet) arada 8 jyl ótkende Olımpıada chempıony atansa, Nurbaqyt Teńizbaev (kúres) pen Olga Rypakovalardyń (úsh qarǵyp sekirý) qola júldeleri kúmiske aınaldy.

Sóıtip bul dodada qazaq­stan­dyq­tar jalpy sany 2 altyn, 3 kúmis jəne 4 qola medal alyp, komandalyq esepte 37-orynǵa tu­raq­ta­dy. Qazaqstannyń alǵashqy altynyn el qorjynyna boks­shy Baqyt Sərsekbaev salsa, ekin­shi­si joǵaryda aıtqandaı Alla Vajenınaǵa tıesili. Kúmis medal­dy Ashat Jıtkeev ıelense, qola medaldar əıelder kúresinen Elena Shalygınaǵa, erkin kúresten Marıd Mýtalımovke, boksshy Erkebulan Shynəlıevke jəne taekvondoshy Arman Shylmanovqa buıyrdy.

2012 jylǵy Londonda ótken Olımpııa oıyndarda qazaqs­tan­dyq sportshylar tolaıym tabysqa jetip, alǵash ret Olım­pıa­dada 7 altyn aldyq dep bór­kimizdi aspanǵa atyp edik. Sóıt­sek, beker qýanǵan ekenbiz. Arada 4 jyl ótkende Ilıa Ilın bastaǵan aýyratletterimiz Zýlfııa Chınshanlo, Maııa Maneza, Svetlana Podobedova dopıng qoldandy degen aıyppen altyn medaldaryn qaıtaryp berdi. Esesine taǵy bir aýyratletimiz Anna Nurmuhambetova men erkin kúres sheberi Dáýlet Shabanbaı qola júldeger atandy.

Búginde Londondaǵy tabysy­myz 11 medal (3 altyn, 1 kú­mis, 7 qola). 2012 jyly altyn júldeler legin velosportshy Aleksandr Vınokýrov bas­tap bergen edi. Jeńisti joldy ári qaraı boksshy Serik Səpıev pen jeńil atlet Olga Rypa­ko­va jalǵap, Otanymyzdyń dań­qyn asyra túsken-di. Boksshy Ədilbek Nııazymbetov kúmispen kúptel­se, qola medaldy grek-rım kúre­si­nen Danııal Gadjıev, erkin kú­res­t­en Aqjúrek Tańatarov, boks­tan Marına Volnova men Ivan Dychko, əıelder kúresinen Gúzel Manıýrova oljalady.

2016 jylǵy Rıo Olım­pıa­dasynda da saıypqyran sań­laq­tarymyz aýyz toltyryp aıtar­lyq­taı nátıjege qol jetkizdi. 3 altyn, 5 kúmis, 10 qola júlde (18) oljalaǵan sportshylarymyz jalpykomandalyq esepte 22-orynǵa turaqtady. Júzý sportynan Dmıtrıı Balandın, aýyr­atlet Nıdjat Ragımov jáne boks­shy Danııar Eleýsinov el mereıin asyryp, altynnan alqa taǵyndy. Al Eldos Smetov (dzıýdo), Jazıra Japparqul (aýyr atletıka), Vasılıı Levıt (boks), Ádilbek Nııazymbetov (boks), Gıýzel Manıýrova (kúres) Rıo tórinde kúmis, Galbadrah Otgonseseg (dzıýdo), Farhad Harkı, Karına Gorıcheva, Denıs Ýlanov, Alek­san­dr Zaıchıkov (aýyr atletıka), Olga Rypakova (jeńil atletıka), Elmıra Syzdyqova, Eka­te­rı­na Larıonova (kúres), Ivan Dychko, Darıǵa Shákimova (boks) el qorjynyna qola medal saldy.

Osylaısha Təýelsiz Qazaqstan qu­ramasy 1996 jyldan beri 7 Olımpıadada 15 altyn, 21 kúmis jəne 28 qola medal oljalap, jalpy sany 64 júldege jetkizdi. Endi aldaǵy shilde-tamyz aılarynda ótetin Tokıo Olım­pıa­da­syn­da osy júldeler sany arta túsedi dep úmittenemiz.

Búginge deıin sańlaqtarymyz Tokıo Olımpıadasyna 25 lısenzııa jeńip aldy. Atap aıtar bolsaq, Iýrıı Iýrkov (nysana kózdeý), Sársenkúl Rysbekova (stend atý), Rıshat Haıbýllın (sport­tyq­ quzǵa órmeleý), Dmıtrıı Ba­landın (100, 200 metrge brass ádisimen júzý), Olga Rypakova, Georgıı Sheıko (jeńil atletıka), Evgenıı Gıdıch (velosport, lısenzııa komandaǵa beriledi), sadaq atýdan Qazaqstan erler komandasy (Denıs Gankın, Ilfat Abdýllın, Sanjan Musaev; ko­man­­dalyq jáne jekeleı syn), Vıtalıı Hýdıakov (ashyq sýda júzý), Ekaterına jáne Aleksandra Nemıch (sınhrondy júzý), Mılad Karımı (sporttyq gımnastıka), Valentına Islamova, Elmıra Syz­dyqova (áıelder kúresi), Ashat Dilmuhamedov, Meırambek Aına­ǵulov (grek-rım kúresi), Nurıs­lam Sanaev, Dáýlet Nııaz­bekov, Danııar Qaısanov, Álisher Erǵalı (erkin kúres) Olımpıada joldamasyna qol jetkizgen bolatyn.

 

Sońǵy jańalyqtar

Taraz turǵyndary baspanaly boldy

Aımaqtar • Búgin, 11:20

Shymkent qalasynyń jańa ákimi taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 11:14

Qoǵam qaıratkeri Kamal Burhanov ómirden ozdy

Rýhanııat • Búgin, 10:55

Kásipkerlikti qoldaý jalǵastyrylady

Saıasat • Búgin, 08:05

«Aqylǵa sáýle qonbasa...»

Qoǵam • Búgin, 08:03

Balýandar Eýropadan tabysty oraldy

Kúres • Búgin, 07:56

Boksshylar álemdik reıtıngte joǵarylady

Kásipqoı boks • Búgin, 07:55

Qazaqy as: dástúr men dám

Rýhanııat • Búgin, 07:51

Terezeden qarama...

Rýhanııat • Búgin, 07:49

Qurylymyna saı ataýlary da ózgerse...

Aımaqtar • Búgin, 07:46

Zańsyz is-árekettiń jolyn kesti

Qoǵam • Búgin, 07:45

Qyzmet barysynda qaza tapty

Rýhanııat • Búgin, 07:44

Bozingendi ıdirgen kúı edi...

Rýhanııat • Búgin, 07:42

«Kohlear Nýkleýs» kómekke keldi

Aımaqtar • Búgin, 07:40

Jumys nátıjeleri qorytyndylandy

Úkimet • Búgin, 07:35

Jambyldyqtardy tolǵandyratyn máseleler

Ekonomıka • Búgin, 07:34

Aǵa men ini

Qoǵam • Búgin, 07:30

Ysqaq qajy áýlıe

Rýhanııat • Búgin, 07:25

Qaban, Táńki jáne Bydyq

Rýhanııat • Búgin, 07:23

Qaıyq kútken kún

Rýhanııat • Búgin, 07:21

«Ultqa qyzmet etý – minezden»

Saıasat • Búgin, 07:16

Talantty jastarǵa berilgen múmkindik

Qoǵam • Búgin, 07:13

Sheteldik kólikter tirkelýi tıis

Qoǵam • Búgin, 07:05

Mal eksportyna nege tyıym salyndy?

Ekonomıka • Búgin, 07:00

Jastardyń jarqyn bastamasy

Aımaqtar • Búgin, 06:53

Almaty jasyl qalaǵa aınalady

Qoǵam • Búgin, 06:50

Bala aýyrsa, bárimiz jaýaptymyz

Medısına • Búgin, 06:48

Abaı mereıtoıy qalaı atalyp ótedi?

Rýhanııat • Búgin, 06:48

Hakimdi jańasha túsinýdiń álippesi

Rýhanııat • Búgin, 06:45

Abaı sózi – qazaqtyń boıtumary

Qazaqstan • Búgin, 06:36

Uqsas jańalyqtar