Qoǵam • 05 Qańtar, 2020

Igilikter esikten ımenbeı endi

33 retkórsetildi

Adamzat balasynyń ıgiligi úshin istelip jatqan álemdik deńgeıdegi aýqymdy sharýanyń biri – sıfrlandyrý. О́mir sapasyn arttyryp, ekonomıkanyń tıimdiligin kókke kóteretin ǵalamat jobany iske asyryp, qajetke jaratýdan bizdiń elimiz de tys qalyp otyrǵan joq. Oǵan elimizdiń ındýstrııalyq tiregi sanalatyn Qaraǵandy oblysynyń ózindik úles qosyp kele jatqany da nazar aýdarýǵa turarlyq jaıt.

Oblysta sıfrlandyrý boıynsha jumystar «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda 11 baǵyt boıynsha júrgizilip keledi. Jalpy, óńirde ınnovasııalyq ekojúıe qurý maqsatynda byltyrdan beri eki iri halyqaralyq IT-forým uıymdastyrylǵanyn aıta ketý kerek. Bul jıyndar aıasynda kreatıvti ıdeıalarǵa toly baǵdarlamalar ázirleý úshin asa qyzǵylyqty hakatondar, IT-bos oryndar jármeńkesi, otandyq jáne halyqaralyq spıkerler qatysqan dárister men vorkshoptar jáne sıfr­ly tehnologııa kórmesi ótkizildi.

Joǵaryda sıfrlandyrýdyń oblysta birneshe baǵyt boıynsha sátti júzege asyp jatqanyn aıtyp óttik. Mysaly, qazirgi tańda barlyq medısınalyq uıymdar óńirlik medısınalyq aqparattyq keshendi júıe bazasy negizinde biryńǵaı aqparattyq óriste jumys isteıdi. Bul jerde «DamýMed» mobıldi qosymshasynyń ázirlengenin, qazir ony oblystaǵy 385 myń turǵyn belsendi túrde paıdalanyp júrgenin erekshe atap aıtýǵa bolady.

Budan bólek, 1,3 mıllıonnan astam elektrondy tólqujat jasalǵanyn jáne onyń oblys turǵyndarynyń 94%-yn qamtıtynyn sıfrlandyrý isindegi jetistiktiń biri retinde qarastyrýǵa bolady. Osy arqyly uzyn-sonar kezek azaıyp, emdelýshiler medısınalyq mekemelerge qaıta-qaıta kele bermeıtin boldy.

Elbasynyń ekonomıkanyń salalaryn damytý jónindegi tapsyrmasyna saı, oblysta jasandy zerdeni engizý boıynsha joba tuńǵysh ret qolǵa alyndy. Bul – qyzmet kórsetý úlgisiniń qaǵıdasy boıynsha medısınalyq keskindi saqtaý jáne ony óńdeý jónindegi PACS-júıeler. Qazirgi tańda atalǵan júıege oblystyń 27 medısınalyq uıymy qosylǵan.

Bilim berý salasynda óńirdiń mek­tepteri tolyqtaı qosylǵan «Bilimal» dep atalatyn biryńǵaı aqparattyq keshendi júıe jumys isteıdi. Keń­jo­laqty ınternet jelisine qosylǵan mektepter sany da kúnnen-kúnge artyp keledi. Wi-Fi júıesimen qamtylǵan mek­tep­terdiń úlesi 49%-dan 65%-ǵa kóbeıdi.

Qazirgi tańda orta mektepterde elek­trondy mektep jýrnal bar. Mu­nyń ózi muǵalimderdiń qaǵazbasty jumys­tardan arylyp, al­tyn ýaqytyn basqa da mańyzdy sharýalarǵa arnaýyna múm­kin­dik bergen. Sonymen qatar qazir ata-analar push-habarlama arqy­ly ba­lalarynyń oqý úlgerimi men sabaqqa qatysýy jónindegi aqparatty kún saıyn alyp otyrady. Iаǵnı mektepterdiń barlyq oqýshylary men muǵalimderi sıfrly bilim berý resýrs­taryna qol jetkizgen.

Taǵy bir jaǵymdy jańalyq, qazir oblystyń mektepke deıingi uıym­darynyń 59,6 paıyzynda balabaqsha kezegine turý jáne ótinim berý bo­ıynsha avtomatty júıe engizilgen. Balalardy 1-synypqa qabyldaý jáne tirkeý júıesi de avtomattandyrylǵan. Al kolledj­derde «Elektrondy sessııa», «Elektrondy qabyldaý kampanııasy», «7-11-synyp oqýshylary arasynda elektrondy kásibı baǵdarlaý kampanııasy» dep atalǵan jobalar iske asyrylýda.

Oblys ortalyǵyndaǵy qoǵam­dyq kólikterge jeke tulǵalardyń qar­jysy esebinen elektrondy bılet qabyldaý jáne elektrondy dıs­petcherlendirý júıeleri engizilýde. Búginge deıin Qaraǵandydaǵy úsh avtoparktiń 300 avtobýsynda kabel tartý jumystary aıaqtaldy. Endi kólikterge tólem termınaldary men serverler qoıyla bas­taıdy.

Oblystaǵy sıfrlandyrý jumys­tarynyń aýyl sharýashylyǵy salasy boıynsha da batyl júrgizilip jatqany qýantady. Mysaly, jergilikti «Shah­terskoe» jáne «Naıdorovskoe» JShS-lerinde «Smart ferma» jáne dálme-dál eginshilik elementterin engizý bo­ıynsha eki synaq joba iske qosyldy. Mamandardyń esebi boıynsha, dálme-dál eginshilik elementterin engizý tuqym sebiletin gektar kólemin 10-20%-ǵa ulǵaıtyp, tyńaıtqysh shyǵynyn 30-50%-ǵa, ósimdikterdi qorǵaý quraldary men janar-jaǵarmaı shyǵynyn 26-35%-ǵa azaıtýǵa jáne astyq ónimdiligin 15-20%-ǵa kóterýge múmkindik beredi. Búginde oblys boıyn­sha jalpy kólemi 1 mln 435 myń gek­tar bolatyn 8,7 egistik alqap sıfr­lanyp, elektrondy kartasy jasalǵan.

Elbasynyń oblystaǵy jer qory týraly biryńǵaı aqparattyq baza qurý jónindegi tapsyrmasyn oryndaý boıynsha jer qatynastary sa­la­syndaǵy memlekettik qyzmet kór­setýdi ońaılatýǵa múmkindik beretin óńir­lik geoaqparattyq portaldy ázir­leýge arnalǵan jobaaldy zert­teý júr­gizilip jatqanyn da aıta ket­ken jón.

Aldaǵy ýaqytta qaýipsiz qala baǵ­darlamasy aıasynda Qaraǵandy qalasy boıynsha «Sıfrly shaǵyn aýdan­dar» qurý josparda bar. Bul úshin eki myń kireberis pen aýlalarǵa orna­tylǵan beınekameralar túsirgen kóri­nister qurylǵaly jatqan Biryń­ǵaı úılestirý ortalyǵyna jetkizilip otyra­tyn bolady. Al qazir qala boıyn­sha
6 myńnan astam beınebaqylaý kame­rasy ornatylǵan. Osy joba aıasyn­da tur­ǵyndar 112 telefon nómiri bo­­ıynsha órt sóndirý, jedel jár­dem, polı­sııa sııaqty shuǵyl qyzmet túr­­le­rine tikeleı baılanysqa shyǵa alady.

Qaraǵandy oblystyq aqparat­tan­dyrý, memlekettik qyzmet kórse­tý jáne muraǵattar basqarmasy bas­shysynyń mindetin atqarýshy Rýstam Baıjanov óńirdi sıfrly medısına men bilim berý, elektrondy kommersııa, hostıng, fınteh, júıelik ıntegrasııa salalaryndaǵy asa iri jobalardyń otany dep esepteıdi.

«Buǵan osy ispen aınalysqan adamdardyń áleýetiniń arqasynda qol jetkizildi. Sıfrly tehnologııa – jastar damytyp jatqan jas sala. Jańa, jas sala bolǵan soń aınalasyna joǵary talaptar qoıyp, ekpindi túrde damyp keledi, onyń keıde yryq bermeı ketetin tustary da bolyp turady. Al ony yryqqa kóndirý úshin ózińniń de kúsh-qýatyń asyp-tasqan, jańaǵa qushtar jáne qalyptastyrýǵa qabiletti ıkemdi zeıin ıesi bolýyń kerek», deıdi ol.

Qoryta aıtqanda, Qaraǵandy obly­synda Aqparattyq tehnologııa­lardy damytý qaýymdastyǵy qury­lyp, búginde qalypty jumys isteı bastaǵan. Osy uıymnyń negizinde IT bi­liktiligin kóterý, stýdentter men jas baǵdarlamashylar arasynda net­vorkıng pen hard skills qabiletti­ligin arttyrý jumystary udaıy uıym­dastyrylyp keledi.

 

Qaraǵandy oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Reseıde altyn qory azaıyp keledi

Ekonomıka • Búgin, 20:25

Túrkistan: Kenege qarsy kúres bastaldy

Aımaqtar • Búgin, 17:03

Ulttyq kınodaǵy karantın

Aımaqtar • Búgin, 16:56

Dúkenderdiń jumys kestesi belgilendi

Aımaqtar • Búgin, 16:55

Aqtaý qalasy karantınge jabylǵan joq

Aımaqtar • Búgin, 16:31

Ulttyq tanymnyń ózegi – tarıhı sana

Rýhanııat • Búgin, 14:51

Uqsas jańalyqtar