Álem • 09 Qańtar, 2020

Aýstralııadaǵy órt álem jurtshylyǵyn biriktirdi

58 retkórsetildi

О́tken aptada Aýstralııadaǵy orman órti basylmaı, memlekettegi flora men faýnaǵa keselin keltirip jatqanyn jazǵan bolatynbyz. Jaǵdaı áli ózgere qoımady. Sońǵy derekter boıynsha órtten qyrylyp qalǵan janýarlardyń sany 1,25 mlrd-qa, qaza tapqan adam sany 25-ke jetken. О́rt jalyny 8,4 mln gektar jerdi sharpyǵan. Bul tek materık turǵyndaryn emes, álem jurtshylyǵyn da alańdatyp otyr.

Rasynda, órt tútini búginde Jańa Zelandııaǵa jetken. London halqy da aýanyń lastanýyna sha­ǵym túsirip jatyr. Belgili saıasatkerler qoldaý kórsetetinin ha­barlap, tanymal akterler men ánshiler álem jurtshylyǵynyń nazaryn aýdarý úshin kampanııalar uıymdastyrýda.

Alǵashqylardyń biri bolyp­ Malaızııa kómekke ázir eke­nin bildirdi. Memleket vıse-pre­meri Van Azıza Van Ismaıl Aýs­tralııanyń shyǵysy men ońtústik-shyǵysyndaǵy órtti sóndirýge qutqarýshylar men arnaıy tehnıka jiberýge daıyn ekenin habarlady.

Kóp uzamaı Fransııa prezıdenti Emmanýel Makron da tilsiz jaýmen birigip kúresýge nıetti ekenin jetkizdi. «Eldi kúlge aınaldyrǵan órtpen kúresip jatqan Aýstralııa halqyna kóńil bildiremin. Búgin Skott Morrısonǵa (Aýstralııanyń premer-mınıstri) habarlasyp, kómekke ázir ekenimizdi, halyqtyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge, qorshaǵan ortany apattan saqtaýǵa daıar ekenimizdi aıttym», dedi ol.

Qoldaýshylar qatarynan AQSh, Jańa Zelandııa, Sıngapýr men Kanada da tabyldy. Aýs­tra­lııa premer-mınıstri Skott Morrıson memleketter men úkimet­ter basshylaryna rızashyly­ǵyn bildirdi.

Ulybrıtanııa patshaıymynyń otbasy da tileýlestigin jetkizdi. «Bizdiń oıymyz da, júregimiz de sendermen birge. Beıbit kúnde qaýyshýdy tileımiz», dep hat jol­daǵan. Bul tilekke premer-mınıstr  Borıs Djonson da qosylyp, Brıtanııa úkimetiniń kómekke ázir ekenin habarlady. Papýa- jańa Gvıneıanyń úkimet basshysy Djeıms Marape 1000 jaýyn­ger men órt sóndirýshiniń shaqyr­tý kútip otyrǵanyn málimdedi.

Qol ushyn sozamyn deýshilerdiń ishinde Vanýatý Respýblıkasy da bar. Tynyq muhıtyndaǵy araldyń turǵyndary japa shekkenderdi qoldaýǵa 250 myń Aýstralııa dollaryn aýdarǵan. Vanýatý premer-mınıstri Djotam Napat «Kór­shilerimizdi qoldaýǵa ázirmiz. Aýstralııa bizge qashanda kómek beretin, biz de olardyń qaıǵysyna ortaqpyz, qolymyzdan kelgenshe kómek kórsetemiz», deıdi.

Fıdjı Respýblıkasynyń úkimet basshysy Frank Baınıma­rama da otandastarynyń jyly lebi­zin jetkizdi.

Aýstralııalyq kásipkerler zardap shekkender qoryna jappaı qomaqty qarjy aýdaryp ja­tyr.  Aýstralııanyń áıgili satırıgi Selesta Barber «О́rtke qar­sy kúres» qoryn ashqan. Nebári 48 saǵatta qor qorjynyna 13 mln AQSh dollary túsken. Oǵan jer-jerden 1,1 mln adam aqsha aýdarǵan eken. Kómek qolyn soz­ǵan tanymal tulǵalar arasynda tennısshiler Marına Sha­ra­pova men Novak Djokovıch bar. Al aýstralııalyq tennıs jul­­dyzy Nık Kıros qańtarda qatys­qan ár dodasynan túsetin syı­aqynyń qomaqty bóligin qaıy­rymdylyqqa jumsaıtynyn aıtty. Qoldaýshylar tiziminde Gollıvýd juldyzdary da bar.

О́rt kóp otbasyny úıinen aıyrǵany belgili. Osyǵan oraı álem­niń túkpir-túkpirinde azyq-túlik, oıynshyq, kıim men tur­mysqa qajetti zattardy jınaý naý­qany júrip jatyr. Otqa oran­ǵan Jańa Ońtústik Ýels shta­tynyń basshysy azyq-túliktiń jetis­peýinen ekinshi apattyń týýy múmkin ekenin eskertken. Vıktorııa shtatynda da jaǵdaı múshkil. Olar qarjylaı kómek­ke zárý ekenin jasyrmady. Halyqtyń «Bizge ázirge tamaq pen kıim emes, aqsha qajet» degen ótinishin Polısııa jáne qaýipsizdik qyzmetteri mınıstri Lıza Nevıl jetkizdi.

Aýstralııa ekonomıkasyn kóterý úshin  #GoWithEmptyEskies  naýqany bastalǵan. Belsendiler Aýstralııada qonaqúı jaldaý, azyq-túlik satyp alý arqyly eko­nomı­kany kóterýge úles qosýǵa sha­qyrýda. Aýstralııada tegin kómek kórsetý úshin myńdaǵan adam álemniń basqa buryshynan jolǵa shyqqan. Oqıǵa ornynda eriktiler kóp. Olardyń barlyǵy tegin qyzmet etip júr. Buǵan deıin habarlaǵanymyzdaı, Aýstralııa úkimeti de tabıǵı apatta zardap shekkenderdiń otbasylaryna 4200 AQSh dollary kóleminde ótemaqy tólemek. Tilsiz jaýmen kúresýge memleket tarapynan 16,2 mln AQSh dollary bólingen.

Sońǵy jańalyqtar

Reseıde altyn qory azaıyp keledi

Ekonomıka • Búgin, 20:25

Túrkistan: Kenege qarsy kúres bastaldy

Aımaqtar • Búgin, 17:03

Ulttyq kınodaǵy karantın

Aımaqtar • Búgin, 16:56

Dúkenderdiń jumys kestesi belgilendi

Aımaqtar • Búgin, 16:55

Aqtaý qalasy karantınge jabylǵan joq

Aımaqtar • Búgin, 16:31

Ulttyq tanymnyń ózegi – tarıhı sana

Rýhanııat • Búgin, 14:51

Uqsas jańalyqtar