Álem • 13 Qańtar, 2020

Taıvan táýelsizdikti qalaıdy

24 retkórsetildi

Taıvanda ótken prezıdenttik saılaýda Saı Inven jeńiske jetti. Ortalyq saılaý komıssııasynyń derekteri boıynsha, ol 57 paıyz daýys jınaǵan. Osylaısha, Qytaıdan múldem bólinýdi kózdeıtin Inven el tizginin ustaýdy jalǵastyra bermekshi.

Saılaýǵa jalpy úsh kandıdat túsken edi. Gaosıýn qa­la­synyń ákimi, Qytaımen qosy­lýdy jaqtaıtyn Gomından par­tııasynyń ókili Han Goıýı 38,5 paıyz daýys jınady. Al Birinshi ulttyq partııa atynan túsken Djeıms Sýn nebári 4 paıyzǵa ıe boldy. S.Invenniń basty qarsylasy sanalǵan H.Goıýı óziniń jeńilgenin moıyndady. Endi, eski de jańa prezıdentti ulyq­­taý rásimi 20 mamyrda ótpek.

Aıta ketý kerek, S.Invendi 8 mıllıonnan astam adam qoldaǵan eken. Taıvan 1996 jyly tikeleı daýys berýdi engizgeli beri buryn-sońdy eshkim mundaı qoldaýǵa ıe bolǵan emes. Osydan-aq halyqtyń Qytaıdan at quıryǵyn short kesisýdi qalaıtyny ańǵarylady.

«Bul saılaý qanshalyqty erkindik pen demokratııany tańdaıtynymyzdy kórsetti. Elimizdiń tynyshtyǵyn saq­tap, azattyǵymyzdy qorǵaý maq­satynda kúsh-jigerimizdi salýymyz kerek», dedi S.Inven daýys berý nátıjesi jarııalanǵannan keıin.

Saı hanymnyń jeńisi myna nárseni anyq baıqatady. Keıingi birneshe jylda Taıvanda Qytaıdyń astyrtyn áreketine qatysty halyqtyń qarsylyǵy kúsheıe túsken. 2018 jyly aldyn ala daýys berý ótip, Demokratııalyq damý partııasyn qoldaıtyndar azaıyp ketken-di. Alaıda, el ekonomıkasynyń turaqtanýy, Gonkongtaǵy jappaı sherýler turǵyndardyń pikirin túbegeıli ózgertken syńaıly.

S.Inven prezıdenttiginiń birinshi tórt jylynda Qytaı Taıvandy ábden qyspaqqa aldy. Áýeli ushaqtasyǵysh kemelerin Taıvan buǵazynan arly-berli ótkizip, qyr kórsetti. Sondaı-aq qytaılyq týrısterdiń Taıvanǵa barýyna tyıym saldy.

Jalpy, Qytaıdyń qol as­tynda bolyp, olar belgilep bergen partııasy el basqarǵan soń, taıvandyqtar azattyqty bir adamdaı-aq ańsady. Son­dyq­tan shyǵar, óz qoly óz aýzy­na jete sala damýdyń demo­­kratııalyq jolyn tańdap, Azııa­daǵy qýatty memleketke aınalyp shyǵa keldi.

Qytaı bıligi áli kúnge deıin Taıvandy óz aımaǵy sanaıdy. Sol sebepti «bir el – eki júıe» bastamasyn qoldaýdy kózdeıdi. Biraq taıvandyqtar mundaı jobaǵa múldem qarsy.

Byltyr qańtarda Sı Szın­pın halyqqa joldaýynda kún­derdiń kúninde Taıvannyń Qy­taıǵa qosylatynyn aıtqan. Oǵan qosa, qajet jaǵdaıda qarý qoldanýǵa da quqyly ekenin málimdedi. Qytaı basshysynyń mundaı sózi Taıvan turǵyn­darynyń ashý-yzasyn keltirip, birqatar qalada sherý ótken-tuǵyn.

Birinshiden, elde tutas bir býyn azattyq aıasynda ósip shyqty. Olar úshin demo­kra­tııanyń mańyzy zor. Ekin­shiden, Qytaı men Sı Szın­pınniń túpkilikti jospary jas memleketterge ońtaıly emes. «Alyp aıdaharmen» kórshiles jatqanda qamsyz otyrýǵa bolmaıtynyn Taıvan turǵyndary jaqsy túsinedi.

Endeshe, halyqtyń tańdaýy S.Invenge túskeni bir nárseni anyq ańǵartady. Taıvan sekildi táýelsizdiktiń dámin endi-endi sezingen elderdiń turǵyndary alpaýyt memlekettiń yqpalyna túsýdi emes, túbegeıli azattyqty kózdeıdi.

 

 

Sońǵy jańalyqtar

Nur-Sultanda qar kúni atap ótiledi

Qoǵam • Búgin, 10:12

18 qańtarǵa arnalǵan aýa-raıy boljamy

Qazaqstan • Búgin, 09:58

Uqsas jańalyqtar