Ekonomıka • 13 Qańtar, 2020

Megapolısten 1000 qadam jerde...

59 retkórsetildi

Búginde Jetisý jerin mekendegen el-jurttyń jalpy úlesi 2 mln 47 myń adamǵa jetti. Al oblys turǵyndarynyń 60 paıyzy Almaty qalasynyń mańyn meken etedi eken. Iаǵnı, megapolıspen shektesetin aýdandarda 1 mln 200 myń adam tirshilik etýde.

Ishki kóshi-qon úderisiniń úzdiksiz ósýi Almaty qala­synyń mańyn úlken aýylǵa aınaldyryp jibergeni jasyryn emes. Ýrbanızasııaǵa ushy­raǵan oblystyń Ile, Tal­ǵar, Eńbekshiqazaq, Qara­saı, Jambyl aýdandary úshin áleý­mettik nysandardyń jetis­peý­shiligi men jol, jaryq, aýyz sýmen qamtý máselesi kún tártibinde tur. Qazirgi kúni qa­­la mańyn damytýdyń bas jos­paryna sáıkes megapolıs­pen qoıan-qoltyq jatqan 5 aýdan men Qapshaǵaı qalasynyń bo­lashaǵyn qalyptastyratyn jumystar qolǵa alynǵan. Onyń ishinde aýyldardyń bas jos­parǵa saı sáýlet talap­taryna sáıkes kelýine, ın­fraqurylym júıesin jaq­sartýǵa basymdyq berilip otyr. Bul óz kezeginde qala ma­ńyndaǵy qurylysty retke keltirýge jáne jol, sý, jaryq máselesin sheshýge jol ashady. Derek boıynsha, qala irgesindegi oblysqa tıesli al­qaptarǵa jasalǵan túgendeý jumystarynan keıin jer telim­derin jeke menshikke berýge shyǵarylǵan 1,5 myń she­shimniń kúshi joıylǵan. Nátıjesinde, 121 000 gektar aýyl sharýashylyǵy maq­sa­tyn­daǵy alqap memleket men­shigine qaıtarylypty. Jáne búginge deıin boı kóter­gen 187 eldi mekenniń 80 paıyzy ǵana bas jospar talaptaryna saı keletindigi anyqtalǵan.

Aıtpaqshy, qala mańyndaǵy aýyl qurylysynyń qyzý jú­rýi adamdardyń baspana máse­lesin báribir sheshpeıdi eken. Ony oblys boıynsha tur­ǵyn úı kezeginde turǵan 48 myń adamnyń 40 paıyzyn osy mega­polıs mańynda tirkelgen tur­ǵyndar quraıdy. Olardyń naqty sany 19 myń shamasynda. Oblys bıligi Almaty ma­ńynda turǵyn úı qurylysyn qarqyndy júrgizgenimen, qa­zir­gi qoldanysqa berilgen úı­diń sany kezekte turǵan 2 000 otbasyn ǵana baspanamen qamtýǵa jetedi deıdi. Árı­ne jaqyn jyldary bul kór­setkishti 200 000 otbasyna de­ıin jetkizý jos­parda tur.

Endi megapolıs mańyndaǵy eldi meken turǵyndaryna qyz­met kórsetetin áleýmettik ny­sandarǵa qatysty birer sóz. Soń­ǵy 5 jyl kóleminde bilim berý men densaýlyq saqtaý sala­sy boıynsha salynǵan jańa nysandardyń jartysy Alma­ty qalasy mańyna tıesili eken.

– Qala mańyna mektep pen em­hanalardy qosa alǵanda 99 nysannyń qurylysyn júr­gizdik. Oblystaǵy bala­baqshanyń 76 paıyzy Almatyǵa jaqyn aýdandarda ashylǵan. Qazirgi kezde 3 aýysymdy mek­tepterdiń máselesimen aınalysyp jatyrmyz, olardyń sany – 33. Qýanyshtysy, bul aýmaqta apatty mektepter joq. Jańadan 10 mektep salynýda, dál qazirgi qarqynda 3 aýysymdy mektepterdi joıý úshin 21 mektep salýymyz qajet. Buǵan 52 mlrd teńge qarjy ketedi. Maqsatqa 2021 jyly qol jetkizemiz degen senimdemin, –deıdi Almaty oblysynyń ákimi Amandyq Batalov.

Taǵy bir ótkir máse­le aýyl­dardyń ınfraqury­ly­myna qatysty. Bul jerde adam­dardyń órkenıet talaptaryna saı ómir súrýge degen quqyǵymen qatar Almatynyń ekojúıesin saýyqtyrýǵa ba­ǵyt­talǵan sharalardy qosyp qarastyrý kerek. Sonyń biri – turǵyn úılerdi jylytýǵa ketetin qatty otyn mólsherin azaıtyp, tabıǵı gaz jelisine qosylýǵa qol jetkizý. Derekter qazir qala mańyndaǵy eldi me­kenderdiń kógildir otyn tu­tyný kórsetkishi 70 paıyzǵa jetkenin aıtady. Iаǵnı, 187 aýyldyń 135-i tabıǵı gazǵa qosylǵan. Onyń ishinde Qarasaı aýdany tolyqtaı kógildir otynǵa kóshse, Ile men Talǵar aýdandaryna qarasty aýyldardy gazdandyrý 2022 jyly 100 paıyzǵa jetedi eken. Sondaı-aq qala mańyndaǵy 187 aýyldyń turǵyndaryn sapaly aýyz sýmen qamtý úlesi 95 paıyzǵa jeteǵabyl degen derek bar. Al eldi mekenderdi elektr energııasy jelisine qosý tolyqtaı aıaqtalǵan.

Ekojúıe degennen shyǵa­dy, Almaty oblysy men qalasyna qatysty or­taq másele retinde qoqys polıgondarynyń ja­ıyn aıtýymyz kerek. Kún sa­ıyn 1 mln 200 myń tonna qoqys qaldyǵy oblys aýma­ǵyndaǵy arnaıy oryn­darǵa shyǵarylady eken. Onyń ishin­de 800 myń tonna qatty qaldyq taza megapolısten ta­sy­maldanady. Dál osy qar­qyn­men kete berse, 2025 jyly qala mańy úlken qoqys qoı­masyna aınalyp, jınalǵan qal­dyq kólemi 12 mln tonnaǵa je­týi múmkin degen boljam bar.

Árıne Almaty oblysy bul máseleni sheshýge qadam jasap otyr. Qazir Ile aýdany aýmaǵynda eki qoqys óńdeıtin zaýyt salý jóninde bastama bar. Ispanııa ınvestorlarymen kelisim jasalyp, «Veıst Enerdjı Qazaqstan» birikken kásiporyny qurylǵan. Qos zaýyttyń qurylysy aıaq­talǵasyn jylyna 220 myń tonnaǵa deıin qoqys óńdeıtin kásiporyn iske qosylmaq. Qazir Qapshaǵaı qalasy men Talǵar qalasynda qoqys suryptaıtyn ortalyqtar ashylýda. Al Eń­bek­shiqazaq aýdanynyń aýma­ǵynan qoqys polıgonyn salýǵa jer bólinip, 1,7 mlrd teńge qarjy qarastyrylǵan.

 

Almaty oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

200 teńgelik moneta aınalymǵa shyqty

Qazaqstan • Búgin, 10:39

Qorjynymyz bos qaıtty

Qysqy sport • Búgin, 06:56

Para júzýshiler 43 medal oljalady

Sport • Búgin, 06:54

Boksshylar Ammanda irikteledi

Kásipqoı boks • Búgin, 06:53

Naqyl sózderge toly aǵash

Aımaqtar • Búgin, 06:47

Hakim taǵylymy hám ulttyq kod

Abaı • Búgin, 06:43

Kemel oılardyń kemeńgeri

Abaı • Búgin, 06:41

Maǵaýın mıfi

Rýhanııat • Búgin, 06:35

Mańyzdy mindetterge basymdyq beriledi

Saıasat • Búgin, 06:35

Múddeler toǵysy

Álem • Búgin, 06:32

Aýǵanstanda ushaq qulady

Álem • Búgin, 06:30

MÁMS: atqaryldy kóp is

Medısına • Búgin, 06:22

Kóshe boıyndaǵy mádenıet

Qoǵam • Búgin, 06:06

Sary nómir beriletin boldy

Qoǵam • Búgin, 06:05

Qańtardaǵy qarly qursaý

Qoǵam • Búgin, 06:03

Altyn Pragada – Abaı ortalyǵy

Abaı • Búgin, 06:00

О́zara senimge negizdelgen yntymaqtastyq

Prezıdent • Búgin, 05:51

«Barystyń» qarqyny qatty

Hokkeı • Keshe

Uqsas jańalyqtar