Qoǵam • 13 Qańtar, 2020

Ashat Aımaǵambetov ǵylymdy basqarý júıesinde qandaı ózgerister bolatynyn aıtty

40 retkórsetildi

Bilim jáne ǵylym mınıstri Ashat Aımaǵambetov ǵylymdy basqarý júıesinde qandaı ózgerister engizilgenin jáne aldaǵy jyly taǵy qandaı jańalyqtar bolatynyn aıtty. Bul týraly ol óziniń Facebook-tegi paraqshasynda jazdy.

«Dástúr boıynsha Jańa jyldyń basy ótken jyldy qorytyndylap, jańa mindetterdi iske asyratyn ýaqyt dep esepteımin. Men ǵylym salasy týraly ádeıi kóp jazǵan joqpyn, sebebi bul salada jınalyp qalǵan máseleler óte kúrdeli, ári san qyrly bolǵandyqtan, qabyldanatyn sheshimderge de qarama-qaıshy pikirler men kózqarastar ártúrli boldy. Sondyqtan, mınıstr laýazymyna taǵaıyndalǵan kúnnen bastap árbir máseleni jeke-jeke de, basqa máselelermen ózara baılanystyra otyryp ta egjeı-tegjeıli pysyqtadym. Biz osy saladaǵy ózgeristerdi uzaq talqyladyq. Búginde negizgi normatıvtik quqyqtyq aktilerdi qabyldadyq. Atap aıtqanda, ǵylymdy qarjylandyrý jáne memlekettik ǵylymı-tehnıkalyq saraptama júrgizý erejeleri, Ulttyq ǵylymı keńes (UǴK) erejesi men quramy qaıta qaraldy», dep jazdy Ashat Aımaǵambetov.

Budan soń, mınıstr ǵylymdy basqarý júıesinde qandaı ózgerister engizilgenin jáne aldaǵy jyly taǵy qandaı jańalyqtar bolatyndyǵy týraly jazdy.

«Jalpy, bul salada áli de jetildirýdi qajet etetin birneshe negizgi baǵytty kórip otyrmyn: (1) UǴK jumysyn jańǵyrtý, (2) ǵylymdy memlekettik qarjylandyrýdyń tıimdiligin arttyrý, (3) memleketten tys qarjylandyrý úshin ǵylymnyń tartymdylyǵyn arttyrý, (4) ǵylymı kadrlardy daıarlaý sapasyn túbegeıli arttyrý. Aldaǵy ýaqytta ár máselege qysqasha toqtalamyn. Eger ıdeıalaryńyz bolsa - arnaıy telegramm-arnamyz bar», delingen jazbada.

Mınıstr Ulttyq ǵylymı keńes quramy jańa talaptarǵa sáıkes tolyǵymen qaıta qaralatynyn atap ótti.

«Ulttyq ǵylymı keńesterden (UǴQ) bastasam, shyn máninde, bul - ǵylymı jobalardy qarjylandyrý týraly sheshim qabyldaıtyn basty organ. UǴK múshelerin irikteýdiń naqty prosedýrasy bolmaǵandyqtan, ǵylymı ortada jekelegen kandıdattardy UǴK quramyna engizýdiń negizdiligi jóninde únemi suraqtar týyndap otyrdy. Bul ǵylymı saraptamaǵa degen senimge teris áserin tıgizdi. Bul jaıynda birshama kúmán da týyndady. Qazirgi kezde UǴK quramy jańartyldy. Sondaı-aq, UǴK quramyn qalyptastyrý prosesi túbegeıli qaıta qaraldy, onyń múshelerine qoıylatyn talaptar da qatańdady. Endi, kelesi kezeń retinde, UǴK quramyn jańa talaptarǵa sáıkes tolyǵymen qaıta qaraımyz», dep jazdy A.Aımaǵambetov.

Onyń aıtýynsha, budan bylaı kandıdattardy UǴK quramyna iriktegen kezdegi basty talap - olardyń ǵylymı jarııalanymdarynyń sapaly bolýy. Ony anyqtaý ádistemesi, birinshiden, ólsheýge, senýge bolatyn kórsetkishterge súıenýge múmkindik berse, ekinshiden, ǵylym salalarynyń jekelegen erekshelikteri de eskerildi. Kandıdatty keńes quramyna usynýǵa bolmaıtyn jaǵdaılar naqty bekitilgendikten, olardy qalyptastyrý kezeńinen bastap daý týyndamaıdy dep oılaımyn. Túrli steıkholderlerdiń ókildigi de rettelgen, bul ǵylymı jobalardy jan-jaqty qaraýdy qamtamasyz etedi.

«Biz halyqaralyq derekter qorynan ǵalymdardyń saralanǵan tizimin jaı ǵana alamyz da eń bedeldi degen ǵalymdardy (eger olar ózdiginen bas tartpasa jáne kez kelgen bir uıymnyń basshysy bolmasa jáne t.b.) UǴK quramyna qosamyz. UǴK quramynda eń myqty ǵalymdar bolýy kerek. Budan bylaı UǴK mamandanýy tereńdetiledi jáne árbir jobany qaraý sapasyn arttyrýdy qamtamasyz etý úshin olardyń sany artady», dep jazdy ol.

Mınıstrdiń aıtýynsha, eger buryn UǴK qarjylandyrý týraly sheshimderin jasyryn daýys berý arqyly qabyldasa, endi naqty krıterııleri bar jáne upaı qoıylatyn ashyq daýys berý engizildi. Sonymen qatar keńes otyrystarynyń kórsetilimi qamtamasyz etiledi. Bul - qabyldanatyn sheshimderdiń jaýapkershiligi men ashyqtyǵyna birden-bir sebep.

«О́tinimderdi ekonomıkalyq saraptaý ınstıtýty engizildi. Bul, birinshiden, suralyp otyrǵan qarjylandyrýdyń negizdiligin tekserýge múmkindik berse, ekinshiden, UǴK-niń ótinimderdi qarjylandyrýdy óz betinshe qysqartýyna shek qoıady. Mysaly, qoıylǵan mindetterdi sheshý úshin ǵalymdar 50 mln teńge qarajat surasa, UǴK 3 mln-ǵa deıin qysqartqan jaǵdaılar bolǵan. Sodan soń taqyryptar osy qarajat kólemine saı aýystyrylyp, aqsha jumsalyp ketken, al nátıjesi joq. Sondaı-aq, endi jobalardy daıyndaǵan kezde ǵalymdar súıenetin shekti normatıvter daıyndalady. Mysaly, basshysynan bastap zerthanashyǵa deıin jáne t.b. árbir pozısııa boıynsha qandaı jalaqy shegi josparlanýy múmkin ekendigi eskeriledi», delingen mınıstr jazbasynda.

Budan soń, ol baǵdarlamalyq-nysanaly qarjylandyrý naqty ulttyq, ǵylymı-tehnıkalyq mindetter negizinde ǵana bólinetinin aıtty.

«Baǵdarlamalyq-nysanaly qarjylandyrý aıasynda taqyryptar kóbinese, mysaly, «aýyl sharýashylyǵyn damytý» degen sııaqty keńinen alynyp jáne aqsha da solaı bólingeni qupııa emes. Ári qaraı ǵalymdar bir ǵana maqsat – qarjy alý úshin «kimniń oıyna ne kelse» prınsıpi boıynsha ózderiniń ǵylymı zertteýlerin usynyp kelgen. Nátıjesinde, baǵyt qarjylandyrylǵan sııaqty, biraq naqty nátıjelerdi fermerler sezbedi, sezse de, olar jumsaǵan shyǵyndarynyń qunynan da asyp ketedi. Naryq jaǵdaıynda bulaı jumys isteýge bolmaıdy jáne álemniń damyǵan birde-bir eli olaı jumys istemeıdi», dedi A.Aımaǵambetov.

Osy oraıda ol endigi jerde qoǵamnyń jáne (nemese) naryqtyń qazirgi jáne boljamdy qajettilikteri negizinde nátıjeniń naqty ındıkatorlary bar naqty mindetter men taqyryptar bolatynyn sóz etti.

«Mysaly, «aýyl sharýashylyǵyn damytý» degen úlken taqyryptyń ornyna naqty mindet retinde belgili bir topyraqta jáne klımattyq jaǵdaılarda naqty ónim sapasy men ónim beretin daqyldyń sortyn shyǵarý kórsetiletin bolady. Demek, qarjylandyrý qazirgideı bir-birimen baılanyspaıtyn ári is júzinde paıdasy joq kóptegen taqyryptardyń arasynda bólinbeıdi, naqty, shyn máninde kózge kórinetin nátıje alýǵa shoǵyrlanatyn bolady. Ǵalymdar endi óz-ózderine tapsyrma oılap tappaıdy, basqa ǵalymdarmen konkýrsqa qoıylatyn mindetterdi sheshý tásilderi, ádisteri men resýrstarynyń ońtaılylyǵymen básekege túsetin bolady. Osylaısha, BNQ (baǵdarlamalyq nysanaly qarjylandyrý) jobalaryn qarjylandyrý elimiz úshin qajetti naqty, ózekti mindetterdi sheshetin bolady», dep jazdy mınıstr.

Sondaı-aq ol ​Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý aıasynda ǵylymdy qarjylandyrý osy jyly eki esege artqanyn sóz etti.

«Keıingi jyldarda da ǵylymdy qarjylandyrýdy jyl saıyn eselep ulǵaıtý josparlanyp otyr. Sonymen qatar, bizdiń ǵylymı uıymdardyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn jóndeýge jáne nyǵaıtýǵa qarajat bólindi. Ǵylymı ınfraqurylymdy ustaý jáne jańartý da salany damytý úshin mańyzdy bolyp tabylady», dep jazdy ol.

Mınıstrdiń aıtýynsha, buǵan deıin ǵylymǵa arnalǵan konkýrstar 3 jylda bir ret ótkizilip otyrdy. Sáıkesinshe, eger ǵalym grant almasa, kelesi konkýrs tek 3 jyldan keıin ǵana ótkiziletindikten, kóptegen ǵalymdar qarjylandyrý bolmaǵandyqtan, sonsha ýaqyt kútpeı, baǵyttaryn ózgertip, ǵylym salasynan ketkeni de qupııa emes. Sonymen qatar, 3 jyl ishinde ǵylymı turǵyda súıemeldeýge turatyn kóptegen ózgerister boldy. Endi konkýrstar jyl saıyn ótkizilip, al jobalardy iske asyrý merzimi 3 jyl bolady.

«О́tinimder berýdi, qarjylandyrý týraly sheshim qabyldaýdy, qorytyndy esepterdi qabyldaýdy qosa alǵanda, barlyq konkýrstyq rásimder biryńǵaı sıfrlyq bazada júzege asyrylatyn bolady. Budan basqa, granttyń nemese baǵdarlamanyń maqsatyn, qarjylandyrý somasyn, nátıjelerin, bastapqy ótinim men esepterge ózgerister engizýdiń barlyq kezeńderin kórsete otyryp, memleket qarjylandyrǵan barlyq jobalardyń ashyq bazasy ázirlenetin bolady. Osylaısha, biz ǵylymǵa bólinetin barlyq qarajattyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etýdi qalaımyz», dep jazdy A.Aımaǵambetov.

Sońǵy jańalyqtar

Satıralyq shyǵarmalar baıqaýy bastaldy

Rýhanııat • Búgin, 18:43

Áskerge barý da keıinge qaldyrylǵan

Aımaqtar • Búgin, 18:33

iPhone 12 Pro renderi shyqty

Tehnologııa • Búgin, 18:31

Petropavlda eki ury qolǵa tústi

Aımaqtar • Búgin, 18:07

Epıdemııa jeńipmazy – bulttyq esepteýler

Tehnologııa • Búgin, 17:22

Shymkentte barlyq avtobeketter jabyldy

Aımaqtar • Búgin, 17:17

Búgin: Almatyda 22 indet oshaǵy bar

Aımaqtar • Búgin, 17:05

Almatyda urlyq-qarlyq eki ese azaıdy

Aımaqtar • Búgin, 15:55

Batys Qazaqstanda qozǵalys shekteledi

Aımaqtar • Búgin, 15:34

Shymkenttik joldar qoǵam baqylaýynda

Aımaqtar • Búgin, 14:57

Qyzylorda: Oblys ákimi ortalyqqa bardy

Aımaqtar • Búgin, 14:39

Uqsas jańalyqtar