Ekonomıka • 14 Qańtar, 2020

Jaltyrdyń júırikteri

17 retkórsetildi

Shoqjuldyzdaı shaǵyn ǵana Jaltyr aýylynda jan jadyra­tar jańalyq kóp. Mundaǵy ekonomıkalyq belsendi 2173 adam 219 sharýashylyq nysanynda jumys isteıdi. Aýyldyq okrýgtegi 176 jeke kásipkerdi qosyp eseptegende, 2018 jyly bıýdjetke 37480 myń teńge salyq túsken. Munyń ózi 2019 jyldyń qattalyp-shottalyp jatqan qorytyndy kórset­kish­­teri budan da aýqymdy bolatynyna shúbá keltirýge bol­maı­tyndaı. Keı jerde eki qolǵa bir kúrek taba almaı qań­ta­rylyp qarap otyratyndar qaradaı qarnyńdy ashtyrsa, jumysy qysy-jazy qaınap jatatyn eńbekqor, tyndyrymdy tur­ǵyndary kóp Jaltyryńyz ózine tartyp turatyn aýyldar qa­tarynda.

Osy joly arnaıy at basyn burýymyzǵa aýdan ákimi Nurlan Seıilovtiń Mýsınderdiń otbasy jaıly rıza kóńil áńgimesi sebepker bolyp edi. Osyndaǵy jeti aǵaıyndy jigit astyq kep­tirgish keshenin shyǵarady. Jaı ǵana shyǵaryp qoımaıdy, to­lyq sıklde, ıaǵnı elimizdiń kez kelgen aımaǵynan tapsyrys berýshilerge óz qoldarymen da­ıyn­da­ǵan kúrdeli jabdyqtardy ózderi baryp, ornatyp beredi jáne sheberlik synybyn ótki­ze­di. Buǵan árıne, selt etpeıtin kisi bolmas.

Biraq jýrnalıster qaýymy «AZAM-KC» seriktestiginiń ty­­nys-tirshiliginen múldem habar­syz deýge kele qoımas. Jal­tyr­­da­ǵy jaqsy ister jaıynda bu­ryn da estigenbiz. Umtylysy erekshe ujymdy Aıazbek Mý­sın­niń qurǵandyǵy, 2016 jyly óńirlik synda 1 oryndy jeńip al­ǵandyǵy, «Altyn sapa», «Qazaq­stannyń úzdik taýary» baı­qaýlaryna qatysqandyǵy, 2018 jyly respýblıkalyq baıqaýda júldeli úshtiktiń qata­ry­na qosylǵandyǵy, al 2019 jyly «Qazaqstannyń úzdik taýary» oblystyq baıqaýynda jeńimpaz atanǵany týraly qulaǵdarmyz. Áıtkenmen, aýyl jastarymen jaqyn kezdesip, ashyq áńgimelesýdiń sáti tús­pep edi. Búginde Qaraǵandy ýnı­versıtetiniń túlegi Aıazbek Seıilbekuly iri kompanııa már­te­­besine kóterilgen ujym bas­­shysy bolsa, inisi Zamanbek Jal­tyr­daǵy kásiporynnyń dırek­tory eken.

Aıazbek inisin erterek shyń­da­ǵany baıqalady. Zaman­bek­ti qara jumystyń bar­ly­ǵyna da salyp, ýnıversıtet­te úzdikter qatarynda bol­ýyn qatań qadaǵalaǵandaı. Ási­rese Tóńkeris astyq qa­byl­daý kásipornynda atqa­rý­shy dırektor qyzmetin atqarǵan­dyǵy ­tájirıbe qalyp­tas­tyrý ǵana emes, jańa izde­nis­ter­ge bastaǵany dep uqtyq. Za­manbektiń sózderinde tehnı­ka­lyq termınder kóbeıe bastaǵan shaqta, azdap kúlimsirep, biz­di alyp angardaǵy óndiris qu­sha­ǵy­na bastady.

Mundaı kásiporynda tar­syl-gúrsilsiz bola ma? Áıt­ken­men, keıbir zaýyt­tar­da­ǵydaı naızaǵaı jarqyldap, jer sil­kindirgendeı qulaq tun­dyrar qaterli jaǵdaı joq mun­da. Barlyq jumys kóp deń­geıli júıemen avto­mat­tan­dyrylǵan. Jumys ba­rysy álemdik deńgeıdegi «OVEN» kompa­nııa­synyń elekt­ro­nı­kalyq jabdyqtarymen basqa­ry­lady. «3D» deńgeıindegi 18 túrli lazerlik stanoktar kons­trýktor Artem Leonovtyń syzbalaryna sáıkes pishilip, kesilip, áp-sátte qurastyrý jabdyqtaryna aınalyp jatyr. Bul aqyldy stanoktardy Qytaı men Reseıdiń óndirýshi uıymdarynyń ókilderi ornatyp, jergilikti operatorlardy mashyqtandyryp ketipti. Al shıkizat óz elimizden.

Jaltyrdaǵy zaýyt árip­tes­terine dándi, maıly jáne bur­shaq daqyldaryn óńdeıtin «KS» markaly zamanaýı astyq keptirgishteriniń úsh túrin usy­nady. Mundaı keshender bastapqy ylǵaldylyǵy 35 pa­ıyzdyq ónimdi saǵatyna 25, 30 jáne 50 tonnaǵa deıin kep­­tiredi jáne túpki nátıje 8 pa­ıyz­ǵa tómendeıdi eken. Iаǵnı, qabyldanǵan daqyl 1-2 klastyq bazalyq kondısııaǵa jetkiziledi. Jalpy, «Optim-Mus» keshe­ni­niń tolyq qamtylǵan qu­ra­my «Bastaý+» qaýyz taza­la­ǵyshtarynan, «Kalıbr» jáne aerodınamıkalyq «Ko­los» suryptaý mashına­la­­­ry­nan, keń alymdy «Sa­mu­ryq» eleýishterinen, qýatty jel­detkishterden, metall shó­mish­ti transporterlerden, jylý ótkizgishterinen, órtke qarsy jabdyqtardan, taǵy basqa teh­no­logııalyq kómekshi qu­ral­dar­dan turady. Astyq keptirgish kesheninde tabıǵı jáne suıyq gaz, dızel otyny paıdalanylady. Osy jerde ekologııalyq talaptar tolyq qamtamasyz etiletin keshendegi jylý generatorlary Qazaqstan men Reseı mamandary tarapynan joǵary baǵalanyp, osy elderdiń 5 patentine ıe bolǵanyn atap ótkimiz keledi.

Al sapa jaǵyna kelsek, «AZAM-KC» JShS búkil jumys aýqymyna turaqty monıtorıng jasaýdy birinshi kezekte ustaıdy. Munda «ST RK ISO 9001-2009» arnaıy sertıfıkattalǵan sapa mened­jmen­ti júıesi engizilgen. Ujym «Qazaqstan mashına jasaýshylar odaǵy» birlestiginiń múshesi, ónim­deri «Agrotehnıka» agro­ónerkásiptik kesheni Mem­le­ket­tik baǵdarlamasynyń nesıe reestrine jáne daıyndalǵan jab­dyqtaryn 25 paıyzdyq mól­sherde sýbsıdııalaýdyń Mem­lekettik ınvestısııalyq baǵ­dar­lamasyne engizilgen. Barlyq ónim sertıfıkattalyp, arnaıy patenttelgen. Osynyń ózi keń aýqymdy óndiristegi birshama jaǵdaıdy ańǵartsa kerek.

Qa­zirgi kúnniń tala­bymen qarasaq, kez kelgen kásip­oryn­nyń básekege qabiletti bolýy – bıznestegi basty shart. Jal­tyr­lyq jigitterdiń ónimdi shy­ǵaryp qana qoımaı, onyń óndi­riste qaltqysyz jumys isteý­in qamtamasyz etetindigi tánti etedi. Munda mynadaı júıe qalyptasqan: «Jetkizý – irge­ta­syn qalaý – qurastyrý – elektr júıelerin ornatý – iske qosý – oqytý – bir jyldyq kepildi qyzmet – odan keıingi servıstik qyzmet». Bul ońaı sharýa emes. Degenmen, «AZAM-KC» osynaý basty ustanymyn únemi bıik ustaıtyny ǵanıbet. Bul jumysqa júz birdeı kisi jumylǵan. Vahtalyq ádispen qyzmet kórsetetin jedel toptar arnaıy tehnıkalarmen qamtamasyz etilgen. Qoımada qajetti qosalqy bólshekterdiń 3000 túri turaqty qorlanǵan jáne bul bólshekter men tıisti ma­mandar ózderi ornatqan ny­san­­darǵa bir táýliktiń ishinde je­tip barady.

Biz zaýyt dırektory Zaman­bek Mýsınge bir suraq qoı­dyq: «Osynyń bári qalaı bastalyp edi?».

– Biz kóp balaly otbasynanbyz. Áýeli mekteptegi baýyrla­rym­men birge qara metall sy­nyq­­taryn jınap, ótkizýmen aına­lystyq. Bárimizdiń bir­deı joǵary bilim alýǵa múm­kin­digimiz bolmady. Biraq ini­le­rim­niń barlyǵynda orta kásiptik bilim bar. Ýnıversıtet bitirgen men zańgermin. Aıazbek aǵamnyń qamshylaýymen alǵa umtylýǵa tyrystyq. Jıǵan-tergenimizdi óndiriske saldyq. Bastapqyda Astrahandaǵy bos turǵan ǵıma­ratty jalǵa alǵanbyz. Tóń­ke­riste júrgendegi kórgen-túı­gen oılarymdy baýyrlarym qol­da­dy. Jaltyrda 2017 jyly jeke angar turǵyzyp, alǵashqy astyq keptirgish qondyrǵysyn synnan ótkizdik. Internettiń kómegimen bolashaqqa negizdel­gen ozyq tehnologııalardy zert­­tedik, bıznes-josparlarymyz maquldanyp, patent­terge ıe boldyq. Alǵash­qy qon­dyr­ǵy­myz 2018 jyly Bulandy aýdanyndaǵy «Novob­rat­skoe» JShS-de oıdaǵydaı nátıje berdi. Eń bastysy, baýyr­­­larym Aıazbek, Arystanbek, Án­ýarbek, Muratbek, Rústem­bek, Aıbekterdiń maǵan sen­­genine, bastamalarymdy ilip alyp ketkenine, qıyndyqtarǵa tóz­ge­nine, tabandylyǵyna rızamyn.

– Sońǵy eki jylda Aqmola, Aqtóbe, Shyǵys Qazaqstan, Qostanaı, Soltústik Qazaqstan, Pavlodar, Jambyl oblystarynda bizdiń 50 astyq keptirý keshenimiz jumys istep tur. Bıyl­ǵa da tapsyrystarymyz bar. Biz áriptestik baılanystardy qur­metteımiz jáne senimnen shyǵýdy ómirlik ustanymymyz sanaı­myz, – deıdi Zamanbek baýy­rymyz.

Jal­tyrdaǵy jaqsy ister jal­paq jurtqa ónege.

        

Aqmola oblysy,

Astrahan aýdany

 

Sońǵy jańalyqtar

Taraz turǵyndary baspanaly boldy

Aımaqtar • Búgin, 11:20

Shymkent qalasynyń jańa ákimi taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 11:14

Qoǵam qaıratkeri Kamal Burhanov ómirden ozdy

Rýhanııat • Búgin, 10:55

Kásipkerlikti qoldaý jalǵastyrylady

Saıasat • Búgin, 08:05

«Aqylǵa sáýle qonbasa...»

Qoǵam • Búgin, 08:03

Balýandar Eýropadan tabysty oraldy

Kúres • Búgin, 07:56

Boksshylar álemdik reıtıngte joǵarylady

Kásipqoı boks • Búgin, 07:55

Qazaqy as: dástúr men dám

Rýhanııat • Búgin, 07:51

Terezeden qarama...

Rýhanııat • Búgin, 07:49

Qurylymyna saı ataýlary da ózgerse...

Aımaqtar • Búgin, 07:46

Zańsyz is-árekettiń jolyn kesti

Qoǵam • Búgin, 07:45

Qyzmet barysynda qaza tapty

Rýhanııat • Búgin, 07:44

Bozingendi ıdirgen kúı edi...

Rýhanııat • Búgin, 07:42

«Kohlear Nýkleýs» kómekke keldi

Aımaqtar • Búgin, 07:40

Jumys nátıjeleri qorytyndylandy

Úkimet • Búgin, 07:35

Jambyldyqtardy tolǵandyratyn máseleler

Ekonomıka • Búgin, 07:34

Aǵa men ini

Qoǵam • Búgin, 07:30

Ysqaq qajy áýlıe

Rýhanııat • Búgin, 07:25

Qaban, Táńki jáne Bydyq

Rýhanııat • Búgin, 07:23

Qaıyq kútken kún

Rýhanııat • Búgin, 07:21

«Ultqa qyzmet etý – minezden»

Saıasat • Búgin, 07:16

Talantty jastarǵa berilgen múmkindik

Qoǵam • Búgin, 07:13

Sheteldik kólikter tirkelýi tıis

Qoǵam • Búgin, 07:05

Mal eksportyna nege tyıym salyndy?

Ekonomıka • Búgin, 07:00

Jastardyń jarqyn bastamasy

Aımaqtar • Búgin, 06:53

Almaty jasyl qalaǵa aınalady

Qoǵam • Búgin, 06:50

Bala aýyrsa, bárimiz jaýaptymyz

Medısına • Búgin, 06:48

Abaı mereıtoıy qalaı atalyp ótedi?

Rýhanııat • Búgin, 06:48

Hakimdi jańasha túsinýdiń álippesi

Rýhanııat • Búgin, 06:45

Abaı sózi – qazaqtyń boıtumary

Qazaqstan • Búgin, 06:36

Uqsas jańalyqtar