Qoǵam • 16 Qańtar, 2020

«Sergek» sergektikti talap etedi

52 retkórsetildi

Jyldyń basy almatylyq júrgizýshiler úshin jaısyzdaý aqparatpen bastaldy. «Sergek» beınebaqylaý kameralary eki jarym myńnan astam jol buzý erejesin anyqtap, qańtar aıynyń alǵashqy aptasyndaǵy aıyppul mólsheri 42 mıllıon teńgeni quraǵan. Áleýmettik jelilerde taraǵan ártúrli mazmundaǵy aqparattar júrgizýshi qaýymdy biraz ábigerge salǵandaı.

Almaty qalasy polısııa departamenti Ákimshilik basqarma bastyǵy Jandos Muratálıev jýrnalıstermen kezdesýinde júrgizýshilerdi mazalaǵan suraqtardyń basym kópshiligi aıyppuldardyń bıýdjetke túsý-túspeýimen baılanys­ty bol­ǵan­dyǵyn jetkizdi. «Sergek» kame­ra­laryn ornatýdaǵy negizgi maqsat jol-kólik erejesin buzýdyń aldyn alý men azamattardyń ómirine qaýip tón­diretin oqys oqıǵalardy boldyrmaý dep túsindirgen Jandos Muratálıev júr­gizýshiler tarapynan tólengen ákimshilik aıyppuldar sońǵy teńgesine deıin bıýdjetke túsedi dep atap ótti. Sonymen qa­tar júrgizýshiler tarapynan jol-kólik erejeleriniń óreskel buzylatyndyǵyna alańdaýshylyǵyn bildire otyryp, 2019 jyly jol-kólik apatynan 145 adam kóz jumsa, bul kórsetkish 2018 jyly 130-dy quraǵanyn jetkizdi.

Azamattardyń qaýipsizdigin negizge ala otyryp, ótken jyldyń sáýir aıynan bergi aralyqta synaqtan ótkizý maqsatynda ári qala turǵyndarynyń ótinishteri boıynsha «Sergek» beınebaqylaý júıesi apat kóp oryn alatyn aýmaqtarǵa ornatylǵan. «Sergek» beınebaqylaý kesheni jol ere­jesin buzǵandardy ǵana emes, sondaı-aq kólik urlaý qylmysynyń aldyn alýǵa, qyl­myskerdi der kezinde anyqtaýǵa múm­kindik beredi.

 Qazirgi kezde Almaty qalasy polısııa departamenti men qazaqstandyq «Kórkem telekom» IT kompanııasymen aradaǵy kelisim­derge oraı qala kóshelerine or­na­lastyrylǵan «Sergek» beınekame­ralarynyń sany 400-ge jetip otyr. «Sergek» jobasyn basqarý jónindegi dı­rektor Bıbigúl Aıtúkenova kópshilikti mazalaǵan saýalǵa oraı «Sergek» beıne- baqylaý kesheniniń otandyq óndirýshige tıesili ekendigin aıtyp, oryndalǵan jumys aýqymyna 50 mln shamamasynda teńge jumsalǵanynan habardar etti. 2017 jyldan bergi aralyqta iske qosylǵan joba búginde tıimdiligin kórsetip kele­di. «Sergek» kameralary Nur-Sultan qalasynda ornatylǵan alǵashqy jyldar­da-aq jol apaty kórsetkishteri azaıǵan. Soń­ǵy málimetter boıynsha, jol apatynan kóz jumǵandar eki esege deıin azaıyp, kórsetkish 60-tan 36-ǵa deıin tómen­degen. Osyndaı málimettermen bóli­se kele Bıbigúl Aıtúkenova «Kórkem telekom» JShS osy baǵyttaǵy jumysty jalǵastyrýǵa bıyl da daıyn ekenin atap ótti.

«Sergek» beınebaqylaý kameralary­nyń tıimdiligine toqtalǵan Táýelsiz avtomo­bılıster odaǵynyń tóraǵasy Edýard Edokov damyǵan elder tájirıbesinde qala kóshelerindegi jol-kólik qaýipsizdigi ba­rynsha kúsheıtilgendigin aıtady. My­saly, bir ǵana Londonda 400 myńnan astam kamera bolsa, Berlın, Amsterdam, t.b. eýropalyq qalalardaǵy jol-kólik júıe­si zamanaýı qondyrǵylarǵa súıenedi. Sondyqtan da órkenıetti qadamdardy ıgerýdiń qazaqstandyq qoǵamǵa paıdasy zor. Qaýipsizdik sharalaryn jetildirý jol qozǵalysynda ǵana emes, kólik ur­laý qylmysynyń aldyn alýǵa da yq­pal etedi. Júrgizýshilik tájirıbesinen bir­qatar mysal keltirgen Edýard Edokov jol-kólik erejesin buzýdy azaıtýda aıyp­puldardy kúsheıtý, qatań jazalaýmen birge kólik ıeleriniń biliktiligin artty­rý máselesine jiti nazar aýdarý qajet, deıdi. Árbir júrgizýshi úshin aıyppul tólemeýdiń amaly – jol-kólik erejesin qatań saqtaý. Al «Qazaqstan veloqoǵamy» qoǵamdyq birlestiginiń ókili Dýman Qapa­sov­tyń aıtýynsha, «Sergek» kesheni jol-kólik qozǵalysynyń, sondaı-aq jaıaý júrginshilerdiń qaýipsizdigin qamtamasyz ete otyryp, kólik júrgizý mádenıetin art­tyrýǵa yqpal etetini sózsiz.

Qalada «Sergek» kameralarynyń jıi ornalasý sebepterine qatysty qoıylǵan saýalǵa oraı Jandos Muratálıev kameralardy qondyrmastan buryn arnaıy saraptama jasalyp, Bas prokýratýranyń Quqyqtyq statıstıka jáne arnaıy esep­­ke alý jónindegi komıteti kar­ta­sy­­na nazar aýdarylatynyn atap ót­ti. Al quqyq buzý derekteri jol qoz­ǵa­­lysy qaýipsizdiginiń jedel aqparat­tyq júıesine tirkelip, ákimshilik polısııa ókilderimen tekserilgennen keıin jol erejesin buzýshylarǵa hattama joldanady. Ákimshilik polısııa ko­mıtetiniń málimetterine súıensek, jol júrý erejesin buzǵan azamattar jeti táýlik ishinde ákimshilik aıyppuldy 50 paıyz mólsherinde tóleı alady. Qu­qyq buzǵan azamattarǵa hattamamen birge aıyppul somasy men tóleý tár­tibi túsindirilgen túbirtek beriledi. Hat­tama toltyrylǵannan keıin bir táý­lik ishinde málimetter IIM derekter bazasyna engizilip, aıyppuldy onlaın re­jiminde egov.kz portaly arqyly kórýge jáne tóleýge bolady. Eger de aıyppul osy kórsetilgen merzimde tólenbese, on­da júıede aıyppul tolyq mólsherde kórse­tiledi. Aıyppul ótelgen túbirtekti ishki ister organdaryna jiberý mindetti emes.

Jandos Muratálıev jıyn barysynda qoǵamdyq oryndardaǵy qaýipsizdikti baqylaý úshin qazirgi kezde qanatqaqty jobalardyń júzege asa bastaǵanyna toqtalyp, qylmyskerdiń bet júzin dál anyqtaıtyn Izraıl, Aýstrııa, eýropalyq kompanııalarǵa tıesili qondyrǵylardyń bar ekendigin jetkizdi. Naqty nátıjege qol jetkizgennen keıin ondaı kameralar adamdar kóp shoǵyrlanǵan aýmaqtarda ornatylatyn bolady.

Jol boıyn ǵana emes, qaladaǵy qo­ǵamdyq qaýipsizdikti de baqylaı alatyn «Sergek» baǵdarlamalyq kesheni az jáne keń aýqymdy birneshe kameradan turady. Tyıym salynǵan qyzyl túske ótip ketý, baǵdarshamnyń tyıym salǵan dybysyn elemeý, jyldamdyqty asyrý, qoǵamdyq kólik jolaǵyna ótip ketý sııaqty derekterdi dálme-dál anyqtaıtyn «Sergek» aýa raıynyń qolaısyzdyǵyna, ıaǵnı tumandy, jańbyrly, qarly-borandy kún­derge qaramastan, jasandy ıntellekt jáne kompıýterlik dáldik arqyly oqıǵany naqty kórsetedi. Olaı bolsa, mamandar jaýabynan keıin «Sergektiń» kerek ekendigine seneıik.

 

ALMATY

 

Sońǵy jańalyqtar

Nur-Sultanda qar kúni atap ótiledi

Qoǵam • Búgin, 10:12

18 qańtarǵa arnalǵan aýa-raıy boljamy

Qazaqstan • Búgin, 09:58

Almaty jasyl qalaǵa aınalady

Ekologııa • Keshe

Bulandydaǵy berekeli is

Aımaqtar • Keshe

Mal baqqanǵa bitedi...

Aımaqtar • Keshe

Tekeli – eńbekshiler mekeni

Aımaqtar • Keshe

Jer ıesin tapsa ıgi

Aımaqtar • Keshe

Ǵasyrlarǵa ulasar uly tuǵyr

Rýhanııat • Keshe

«Ádilet, shapqat kimde bar...»

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar