Qoǵam • 16 Qańtar, 2020

Jastar jyly: derek pen dáıek

15 retkórsetildi

Jas urpaqty jan-jaqty qoldaý maqsatynda elimizde 2019 jyl Jastar jyly dep jarııalanǵan-dy. Jastar jylyna oraı daıyn­dal­ǵan Jol kartasynda jas­tar­dy qoljetimdi baspanamen, ju­mys­pen qamtamasyz etý, bilim berý, kásip­kerlikti damytý, jas otbasyn qoldaý sııaqty sharalar qaras­tyrylǵan. Endi sol sharalardyń oryndalýyna kóz jiberip kórelik.

172 myń jas jumysqa turdy

Sońǵy derekterge sáıkes, res­pýblıkamyzda 14 pen 29 jas ara­ly­ǵyndaǵy 3,8 mln jas azamat bar. 2019 jyldyń III toqsanynda jastar arasyndaǵy jumyssyzdyq deńgeıi 3,8% nemese 84,7 myń adamdy qurady. Bilim deńgeıi boıynsha jumyspen qamtylǵan jastardyń 44,2%-nyń (936,7 myń adam) joǵary nemese aıaqtalmaǵan joǵary bilimi bar. Jumyspen qamtý bo­ıynsha kóptegen shara qolǵa aly­nyp, birneshe baǵdarlama júzege asty. Atap aıtar bolsaq, «Eńbek» baǵdarlamasy aıasynda 172 myńǵa jýyq adam jumysqa orna­lasty. Eńbek naryǵyn damytý jəne jastardyń turmys deńgeıin jaqsartýǵa negizdelgen baǵdarlamadaǵy jastardyń úlesi 34,3%-dy qurady, bul – 213,5 myńnan astam azamat.

«Jas maman» jobasy eli­miz­diń barlyq aımaqtarynda úsh jyl ishinde 200 myńǵa jýyq jas azamatty qamtı otyryp, 200 jańartylǵan bilim berý uıymdarynyń (20 aldyńǵy qatar­ly joǵary oqý orny men 180 ozyq kolledj) bazasynda 100 asa suran­ysqa ıe ındýstrııalyq jəne qyzmet kórsetý kəsipteri boıynsha mamandar daıarlaýdy kózdeıdi.

9,5 myń jas grant aldy

«Jas kəsipker» jobasy – bul respýblıka boıynsha, sonyń ishinde NEET sanatyndaǵy jas­tar­dyń kəsipkerlik qyryn da­my­tý­ǵa arnalǵan is-sharalar kesheni, onyń aıasynda bıznes júrgizý daǵdylaryn úıretý jəne startap jobalardy iske asyrýda kómek kór­setý boıynsha sharalardy ke­ńeı­tý josparlanýda. Bul joba 20 myń adamnyń kəsip bastaý ne­gizderin úırenýge múmkindik ashty.

2019 jyly 9,5 myń jas jańa bıznes ıdeıalardy júzege asy­rý múmkindigine ıe bolyp, grant­tar aldy. Budan bylaı jyl saıyn 10 myń jasqa grant berý qa­ras­ty­rylǵan. Sonymen qatar 2,5 myń jas kəsipker óz bıznesterin da­mytý úshin mıkro nesıe aldy, taǵy 15 myń adam kezekte.

«Jasyl el» jobasy aıasynda 20 myńnan astam adam jumyspen qamtyldy. 2019 jyly jastar praktıkasyna 33 myńǵa jýyq jas azamat jiberildi. «Dıplommen – aýylǵa!» baǵdarlamasy boıynsha birjolǵy jərdemaqy mólsheri 70 AEK-ten (176 750 teńge) 100 AEK-ke (252 500 teńge) deıin ulǵaıtyldy. 6 myńǵa jýyq jas maman 1,2 mlrd teńge kóleminde kótermeleý jərdemaqysyn aldy.

Aıta ketý kerek, baǵdar­la­ma­nyń ekinshi baǵyty «Atameken» UKP-nyń «Bastaý bıznes» jobasy boıynsha 20 myń adam kə­sip­kerlik negizderin oqydy, onyń ishinde 2,8 myń adam shaǵyn nesıe alsa, 15 myń adam grantqa qol jet­kizdi. Sonymen qatar jańa bıznes ıdeıalardy damytýǵa 200 AEK-ke deıingi mólsherde óteýsiz mem­lekettik grant qarastyrylyp jatyr.

О́ńirlerdegi kadrlar tapshy­ly­ǵyn azaıtý maqsatynda 2019 jyldyń 9 aıynda 353 eńbekke qabiletti otbasy múshesi jumys kúshi mol óńirlerden kóshirildi. Onyń ishinde 310 adam jumyspen qamtyldy.

Buǵan qosa, Memleket bas­shy­synyń tapsyrmasy boıynsha Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi ótken jyldan bastap eńbek naryǵynyń biryń­ǵaı aqparattyq bazasyn – Elekt­ron­dyq eńbek bırjasyn iske qosty. Bırja – jumyspen qamtý orta­lyqtaryna barmaı bos jumys oryn­dary men túıindemelerdi jarııa­laý múmkindigin qamtamasyz etet­­in biryńǵaı sıfrlyq alań.

Bırjaǵa 2019 jyldyń jel­toq­sanyna deıin 36,4 myńǵa jýyq bos jumys orny jaıly aqparat jəne 161,5 myń túıindeme kelip tús­ken. Bul qyzmetti 182,5 myń jumys berýshi jəne 858,7 myń ju­mys izdeýshi qoldanǵan. EEB arqyly 476 myń jumys izdeýshi eńbekpen qamtyldy.

 22 myń adam kásiptik oqýǵa jiberildi

Jastar jylynda «Tegin teh­nı­kalyq jəne kəsiptik bilim berý» jobasy iske qosyldy. Sonyń arqa­synda 9 nemese 11-synyptan keıin oqýyn jalǵastyra alma­ǵan mektep túlekteri aqy­syz oqýǵa múmkindik aldy. Osy­laısha bir jylda 22 myń adam kə­siptik oqýǵa, 20,2 myń adam qys­qa merzimdi oqýǵa jiberildi. So­nymen qatar jastardyń, onyń ishinde NEET sanatyndaǵy jastardyń bilik­ti­ligin arttyrý jəne qaıta daıa­­r­laý úshin eńbek naryǵynda sura­nys­qa ıe mamandyqtar boıynsha kəsiptik oqytýdyń qysqa mer­zim­di kýrstary (6 aıǵa deıin) uıym­das­ty­ryl­dy.

Jas ǵalymdardyń qoldanbaly zert­teýlerin granttyq qarjy­lan­dy­rýǵa 3 mlrd teńge bólindi. Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Jastar jylynda UBT tapsyrýǵa ótinim bergen ərbir ekinshi talapkerge JOO-ǵa túsýge múmkindik bergen 53 785 grant bóldi.

Sonymen qatar qazirgi kezde Eńbek jáne halyqty áleýmet­tik qorǵaý mınıstrligi «Eńbek nary­ǵynda suranysqa ıe jańa kəsip­ter men quzyretter atlasy» aq­pa­rattyq júıesin əzirlep jatyr, ol 2020 jyly naýryz aıynda daıyn bolady. Sonymen birge eńbek naryǵyna qoıylatyn talaptardy ózara baılanystyryp, ol daǵdylardyń bilim berý júıesi tarapynan usynylýyna múm­kindik jasaıtyn kəsiptik stan­darttar negizinde bilim baǵ­dar­la­ma­lary əzirlenýde.

 3000 jas baspanaly boldy

2019 jyl boıyna el jastaryn qoldaýǵa baǵyttalǵan túrli sharalardyń mańyzdysy – jumys isteıtin jastarǵa arnalǵan jaldamaly baspana. 2019 jyly 3 myń jas Qazaq­stan­nyń úsh iri qalasynan páter aldy. Nur-Sultan qala­synda 1050 pəter, Almatyda – 1050 jəne Shym­kent­te 900 pəter berildi. Oǵan qosa 3 myńnan astam jas mamanǵa tur­ǵyn úı alýǵa 13,5 mlrd teńge kó­le­minde bıýdjettik nesıe berildi. «Dıp­lommen – aýylǵa!» jobasyna qa­tysýshylarǵa 1500 AEK-ten aspaı­tyn mólsherde (3 787 500 teńge) bıýdjettik nesıe berilýde.

 

 

 

Sońǵy jańalyqtar

Qazaqy as: dástúr men dám

Rýhanııat • Keshe

Terezeden qarama...

Rýhanııat • Keshe

Qyzmet barysynda qaza tapty

Rýhanııat • Keshe

Bozingendi ıdirgen kúı edi...

Rýhanııat • Keshe

Aǵa men ini

Qoǵam • Keshe

Ysqaq qajy áýlıe

Rýhanııat • Keshe

Qaban, Táńki jáne Bydyq

Rýhanııat • Keshe

Qaıyq kútken kún

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar