Qazaqstan • 16 Qańtar, 2020

Almatyda Abaı ortalyǵy ashyldy

95 retkórsetildi

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev óziniń «Abaı jáne XXI ǵasyrdaǵy Qazaqstan» maqalasynda: «Abaıdy qanshalyqty joǵary dárejede tanyta alsaq, ultymyzdyń da mereıin sonshalyqty asqaqtata túsemiz. Biz Abaıdyń 175 jyldyq mereıtoıyna qoǵamdyq sanany jańǵyrtatyn, bir el, tutas ult bolyp damýymyzǵa serpin beretin is-shara retinde zor mán berýimiz kerek» dep mereıtoı aıasynda hakim murasyn jan-jaqty nasıhattaýdyń mańyzdylyǵyn aıryqsha ataǵan edi. Osy oraıda Almatydaǵy Ulttyq kitaphananyń qabyrǵasynan Abaı ádebı ortalyǵy ashylǵanyn súıinshilep aıta ketken lázim.

Ýaqyt ótken saıyn Abaıtanýdyń órisi keńeıip, Abaı dúnıetanymy  álemdik aqyl oıdyń arnasyna qosyla bermek. Talǵampaz oqyrmandy Abaı murasymen sýsyndatatyn rýhanı ortalyq kitaphananyń  «Qazaqstan kitaptary» oqý zalynan oryn alǵan. Ol jerden  uly oıshyldyń ómiri men shyǵarmashylyǵyna qatysty kóptegen maǵlumattar tabýǵa bolady. Abaı óleńderiniń álem tilderindegi tárjimalary, belgili abaıtanýshylardyń, fılologtar men jazýshylardyń eńbekteri, elektrondyq jáne mýzykalyq basylymdar, kemeńgerdiń tolyq shyǵarmalary qamtylǵan. Eń bastysy ortalyq qory únemi jańa basylymdarmen, tyń materıaldarmen tolyqtyrylyp otyrmaq.

Izgi bastamaǵa «qutty bolsyn» aıta kelgen Abaı urpaqtary, aqynnyń týǵan jeri, ósken ortasy týraly áńgimelep, babalaryna qatysty buryn sońdy aıtylmaǵan esteliktermen bólisti. О́z kezeginde uly oıshyldyń murasyn zerdelep júrgen zııaly qaýym ókilderi de sóz alyp, Abaı murasy – taýsylmaıtyn áńgime ekenin, ony tutas urpaqty rýhanı, ımanı baǵytqa bastaıtyn jolbasshy retinde baǵalaý qajettigin taǵy da bir atap ótti.

Jazýshy Smaǵul Elýbaı, eń bastysy mereıtoı aıasynda josparlanǵan bastamalardy qolǵa alǵanda jappaı naýqanshyldyqqa boı aldyrmaı, Abaı shyǵarmalarynyń ózge tilderge mándi etip aýdarylýyna asa mán berý kerektigin aıtady. Qalamgerdiń sózinshe, osydan biraz jyl buryn qytaı tiline tárjimalanǵan Abaı shyǵarmalaryn oqyǵan sol jaqtaǵy qandastar, aýdarmanyń shıki ekenin, Abaı oıynyń máni tolyq ashylmaǵanyn aıtyp, narazylyqtaryn bildirgen. «Sondyqtan, ásirese Abaı shyǵarmalaryn shet tilderge aýdarý máselesine názik qaraý kerek» deıdi jazýshy.

–Abaı ádebı ortalyǵynyń ashylý maqsaty – qazaq ádebıetiniń negizin qalaýshy, klassıgi Abaı Qunanbaevtyń rýhanı murasyn keńinen nasıhattaý. Aqyn 170-ten astam óleńder men 60-qa jýyq aýdarmalar («Qara sózder»), jazbasha óleńder,  naqyl sózder jazǵan. Abaıdyń alǵashqy óleńderiniń ishinde shyǵys klassıkalyq poezııasy stılinde, sol kezeńdegi sýyryp salma aqyndar shyǵarmashylyǵy rýhynda qurylǵan tańǵajaıyp óleńder bar. Abaı dúnıetanymynyń qalyptasýyna shyǵystyń aqyndary men ǵalymdary – Fırdoýsı,  Navoı, Nızamı, Fızýlı, Hoja Hafız, sondaı-aq orys klassıkteriniń eńbekteri áser etti. Ol I.A. Krylov, M.Iý. Lermontov, Gete jáne Baırondardyń shyǵarmalaryn qazaq tiline aýdardy. Onyń qyzyǵýshylyqtaryna álemdik mádenıet pen fılosofııa kirdi. Jas urpaq Abaı Qunanbaıulynyń talantty  kompozıtor bolǵanyn da bilýge tıis. Ol halyqqa keńinen tanylǵan jıyrma shaqty áýendi jaryqqa shyǵardy, deıdi Ulttyq kitaphananyń dırektory Baqytjamal Ospanova.

Elimizdiń basty kitap saqtaýshysy ári aqparattyq ortalyǵy sanalatyn Ulttyq kitaphananyń qabyrǵasynda qurylǵan ortalyq jappaı zertteý salasyndaǵy shyǵarmashylyq jobalar men kóptegen is-sharalardy uıymdastyrýǵa úlken múmkindikter ashady. Sondaı-aq Ortalyq áıgili jazýshylarmen jáne aqyndarmen kezdesýler, taqyryptyq baıqaýlar men ekskýrsııalar, beıneleý óneri kórmelerin, Abaı shyǵarmalaryn bilýge arnalǵan joǵary deńgeıli oqýlardy uıymdastyrýǵa jaǵdaı jasaıdy.

Abaı ádebı ortalyǵynyń saltanatty ashylýy barysynda uly aqynnyń óleńderi men ánderi, Abaı men Muhtar Áýezovtiń týystary men dostarynyń estelikteri tyńdalyp, kitap kórmesi usynylady.

Sońǵy jańalyqtar

200 teńgelik moneta aınalymǵa shyqty

Qazaqstan • Búgin, 10:39

Qorjynymyz bos qaıtty

Qysqy sport • Búgin, 06:56

Para júzýshiler 43 medal oljalady

Sport • Búgin, 06:54

Boksshylar Ammanda irikteledi

Kásipqoı boks • Búgin, 06:53

Naqyl sózderge toly aǵash

Aımaqtar • Búgin, 06:47

Hakim taǵylymy hám ulttyq kod

Abaı • Búgin, 06:43

Kemel oılardyń kemeńgeri

Abaı • Búgin, 06:41

Maǵaýın mıfi

Rýhanııat • Búgin, 06:35

Mańyzdy mindetterge basymdyq beriledi

Saıasat • Búgin, 06:35

Múddeler toǵysy

Álem • Búgin, 06:32

Aýǵanstanda ushaq qulady

Álem • Búgin, 06:30

MÁMS: atqaryldy kóp is

Medısına • Búgin, 06:22

Kóshe boıyndaǵy mádenıet

Qoǵam • Búgin, 06:06

Sary nómir beriletin boldy

Qoǵam • Búgin, 06:05

Qańtardaǵy qarly qursaý

Qoǵam • Búgin, 06:03

Altyn Pragada – Abaı ortalyǵy

Abaı • Búgin, 06:00

О́zara senimge negizdelgen yntymaqtastyq

Prezıdent • Búgin, 05:51

«Barystyń» qarqyny qatty

Hokkeı • Keshe

Uqsas jańalyqtar