Suhbat • 17 Qańtar, 2020

Samǵaý Násiphan: Men tikken etikterdi Dımash Qudaıbergen álemdik sahnalarǵa kıip shyǵyp júr

878 retkórsetildi

Ata kásibin jalǵastyryp, qazirgi zaman suranysyna saı etik tigýmen aınalysyp júrgen Samǵaý Násiphannyń esimi kópshilikke tanys. Alǵashynda otbasylyq sheberhanadan bastap, búginde О́skemen men Nur-Sultan qalalarynda aıaq kıim tigetin sehtaryn ashqan kásipker jigitpen suhbattan kókeıdegi birqatar saýalǵa jaýap izdegen edik.

- Qazirgi jastar zaman talabymen úndes mamandyqtardy ıgerip, ozyq tehnologııalardy meńgerýge umtylady. Siz ata kásippen aınalysý arqyly da jańashyldyqpen jumys isteýge bolady dep oılaısyz ba?

-   Abaı atamyz 33-qara sózinde: «Eger de mal kerek bolsa, qolóner úırenbek kerek. Mal jutaıdy, óner jutamaıdy. Aldaý qospaı, adal eńbegin satqan qolónerli - qazaqtyń áýlıesi sol», - deıdi. Shyndyǵynda meniń ata-anam asa dáýletti bolmasa da, biraz maly bar edi. Sol bir mal aýrýynan búkil malymyz qyrylyp, eki buzaýly sıyr  ǵana qaldy. Meniń kolledjdi aıaqtaǵasyn joǵary bilim alýǵa múmkindigim bolmady. Áke-sheshemmen aqyldasyp, ata kásippen aınalysamyn degenimde, ákem qarsy bolmaı, qalǵan eki sıyrdy satyp, tigin mashınasyn alyp berdi. Sóıtip, otbasylyq shaǵyn sheberhana ashyp, osy kásipti bastadym. Negizi, bul - arǵy atalarymyzdan, túp naǵashylarymyzdan jalǵasyp kele jatqan kásip. Alǵash isimizdi bastaǵanda ónimderimizdi «Arlan» degen ataýmen shyǵara bastadyq. Ulttyq naqyshta ámııan, áıelder sómkesi, beldik, aıaq kıimder... bárin de shyǵaryp kórdik. Biraq sonyń barlyǵyn emes, bir ǵana baǵytty tańdap, bar múmkindikti soǵan jumyldyrý kerek ekendigin uǵyndym. Sodan, qazir tek etik tigýmen aınalysamyz. 

- «Erinbegen etikshi bolady» degen sóz bar. Qazirgi jastar qolónerdi damytyp, etikshilikpen aınalysýǵa qalaı qaraıdy?

- О́z basym siz aıtqan halyq danalyǵyna «erik jigeri myqty adam etikshi bolady» degendi qosar edim. Iá, zamandastarymnyń kópshiligi qolóner buıymdaryn, oqaly shapan, ulttyq kıimdi ózge elderde ǵana tigiledi, merekelerde ǵana kıiledi, bazarlarda ǵana satylady dep uǵatyn sekildi. Etikshi degende de, etik jóndeýshilerdi ǵana sol kásiptiń ıesi dep oılaıdy. Bul ekeýi eki basqa kásip túri. Etik tigý úshin, ony osy zaman úlgisinde halyqqa usyný úshin kóp eńbektený kerek. Biz qazir О́skemen men Nur-Sultan qalalarynan sehtar ashtyq. О́nimderimiz úlken suranysqa ıe. Tikken etikterimizdi qoǵam qaıratkerleri de, óner ıeleri de tapsyryspen alady. Solardyń qatarynda Dımash Qudaıbergen álemdik sahnalarda men tikken etikti kıip shyǵyp júr. Bir etigimdi Elbasyǵa tartý ettim. Sol joly Elbasy rızashylyǵyn bildirip, shynaıy lebizin jazyp syılaǵan «Jyldar men oılar» kitabyndaǵy:  «Jer baılyǵyn ǵana emes, el baılyǵyn da ıgerý qajet» degen sózin men osy salt-dástúrdi damytý, ata kásipti ıgerý dep túsinemin. Taǵy bir aıta keterim, Elbasynyń «Uly dalanyń jeti qyry» maqalasynda «Qazirgi kıim úlgisiniń bazalyq komponentteri Dala órkenıetiniń erte kezeńinen tamyr tartady. Atqa miný mádenıeti salt atty jaýyngerdiń yqsham kıim úlgisin dúnıege ákeldi. Sodan beri myńdaǵan jyl ótse de, kıimniń osy túri ózgere qoımady. Sonymen qatar búgingi etikterdiń barlyq túri kóshpendiler atqa mingende kıgen jumsaq óksheli saptama etiktiń «muragerleri» ekeni belgili» dep atap kórsetken ǵoı. Sony oqyp otyryp, osy kásipke degen qurmetiń artady, ózimdi rýhanı jańǵyrýǵa úles qosyp júrgenimdi sezinip, ishteı marqaıamyn. Men bul kásipti ata-babalarymnan kele jatyr dep aıtsam, al onyń tamyry tereńde jatqanyn ańǵarýǵa bolady.

- Siz qoǵamda adal eńbekpen úlken jetistikke jetýge bolady dep sanaıtyn zamandastaryńyz kóp dep oılaısyz ba ?

- Osy suraq meni de oılandyrady. Jastar arasynda suraı qalsańyz, kóbi ánshi nemese boksshy bolǵymyz keledi deıdi. Árıne, álemge qazaq elin tanytqan Dımash Qudaıbergen men Genadıı Golovkınge elikteıtin shyǵar. Biraq ol úshin Dımashtaı talantty, eńbekqor, Genadaı tabandy, namysqoı bolý, olardyń sol jetistiginiń artynda qanshama ter men eńbek, qyrýar qarjy turǵanyn jastar oılaı ma?

- Sizdiń oıyńyzsha, bizde eńbek adamyna kóńil bólý jetkiliksiz be, joq nasıhat kemshin be?

- Eńbek adamynyń shynaıy beınesin jasaý kerek. Teledıdardan óner adamdarynyń jarqyraǵan kıimin, qymbat jıhazǵa toly úıin, saýyq-saıranǵa toly ómirin kórsetedi. Al eńbek adamy degende jumys ornynda qoly maı-maı bolyp, júzi kúnge totyqqan munaıshy nemese jer astynda arnaıy jumys kıimindegi kenshiniń keıpi kópshilikke usynylady. О́zińiz oılańyzshy, jastar sonda qaı kásipke umtylady? Ondaı mamandyqqa qalaı qyzyǵady? Men ata kásippen aınalysatyn eńbek adamymyn. Sehtaǵy jumys ornymda soǵan laıyq kıinemin. Al jumystan tys jerde sýǵa júzýdi unatamyn, bokspen shuǵyldanamyn, álemniń birneshe elin aralaǵanmyn, ózge elderdiń jastarynyń dúnıetanymyna qyzyǵamyn. Básekege qabiletti bolý úshin otandyq óndiris ashyp, ony ozyq tehnologııalarmen jabdyqtadym. Logotıpten bastap, marketıng - bárin zamanaýı qalypta jolǵa qoıdym. Qazir shyǵarǵan ónimderim «Samǵaý» brendimen shyǵady. Meniń esimim ózimniń ustanǵan jolyma, kózdegen maqsatyma jetýge umtyldyrady. Eger jaı bir qarapaıym ataý bolsa, shyǵarǵan ónimderime ony qoımas ta edim. Barlyq damyǵan elderde shyǵatyn kólikter, saǵattar, bári ony oılap tapqan nemese sol brendtiń ıesiniń atymen atalady. Sol saǵat shyǵaratyn sheberden mıllıonerler arnaıy tapsyryspen ónimderin satyp alady, mundaı kásip ıelerin erekshe qurmetteıdi. Bizde she? Meniń osyndaı eńbegim arqyly ata kásipti zamanaýı úlgide álemdik deńgeıge shyǵarýǵa umtylysym jan-jaqty kórsetilse, jastar qyzyǵar edi, jasandylyq pen shynaıylyqtyń ara-jigin ajyratar edi...

- Jaqsy. Siz tanymal boldyńyz deıik. Endi osy kásipke jastardyń qyzyǵýshylyǵyn arttyrý úshin óner juldyzdary  nemese bıznestegi tabysty jandar sııaqty olardy jınap, trenıngter ótkizesiz be?

- Men oǵan qarsymyn. Qandaı kásipti tańdaý - adamnyń erki. Bızneste de, ónerde de ár adamnyń óz joly bar. Jetistik degen - seniń kedergilerge tótep berip, qıyndyqtarǵa moıymaǵan san túrli sátterdiń jıyntyǵy. Adam ózin-ózi tanymaı, birden basqa adamnyń jetistigi men tabys jolyn qaıtalaı almaıdy. Ishki múmkindik, minez, erik-jiger, sol  kásipke beıimdilik bolý qajet. Maǵan shyn nıetimen osy kásipti úırenemin dep kelse, qýanamyn. Ondaı zamandastarym boldy. Qazir  Almatyda, О́skemende, basqa qalalarda shaǵyn óndirister ashyp, jumys istep jatyr. Olar bizge shynaıy báseke qalyptastyrady. Kásip demekshi, osynda meni Kásiptik odaqtar federasııasyna shaqyryp, sóılesken tóraǵanyń keńesshisi Názıpa Ydyrysqyzynyń eńbek adamynyń qazirgi beınesin qalyptastyrý, adal eńbekpen eldiń damýyna úles qosyp júrgen jandarǵa qurmet kórsetý jaıly aıtqan oılary kóńilimnen shyqty. QR Kásipodaqtar federasııasy tóraǵasynyń orynbasary, «YNTYMAQ»  orta jáne shaǵyn bıznes jumyskerleriniń kásipodaǵy tóraǵasy Qaıraqbaı Jańabekovpen kezdestim, jańashyldyq baǵyt ustanǵan jumystary unady, aldaǵy ýaqytta múshelikke ótip, kóp máselelerdi sheshýde bilmegenimdi úırensem degen nıetim bar. «Jalǵyzdyń úni shyqpas, jaıaýdyń shańy shyqpas» deıdi ǵoı. Bul kásipti  baıý úshin emes, alǵa damý úshin dep bastap edim. Al damý degen ózińmen nıettes jandarmen birlesip jumys isteý, únemi izdeniste bolý, adal eńbekpen jetistikke jetý. Kásiptik odaqtar federasııasynyń quramynda túrli salalarda eńbek etip júrgen ondaı zamandastarym kóp ekenine senemin.

                                  Áńgimelesken Bazargúl SEIITJANQYZY

Sońǵy jańalyqtar

Kitaphana kóbeıgen elde qylmys azaıady

Ádebıet • Búgin, 15:14

Zańsyz qarý-jaraq satqandar sottaldy

Qoǵam • Búgin, 12:50

Igerilgen ınvestısııanyń ıgiligi

Aımaqtar • Búgin, 12:37

Taraz: Bilim oshaǵyndaǵy zańsyzdyqtar

Aımaqtar • Búgin, 11:20

Abaıdyń dombyrasy qandaı bolǵan?

Abaı • Búgin, 11:09

Halyqaralyq jıynǵa qatysty

Saıasat • Búgin, 08:15

Jańa kodeks jobasyn talqylady

Saıasat • Búgin, 08:12

Shetelge shyqpaýǵa keńes berdi

Qoǵam • Búgin, 08:04

Saýdakenttiń sharýalary saqadaı saı

Ekonomıka • Búgin, 08:02

«Qarjy pıramıdalary» qaıtyp keldi me?

Ekonomıka • Búgin, 08:01

Depýtattar on bir usynys ázirledi

Parlament • Búgin, 07:56

Uqsas jańalyqtar