Medısına • 20 Qańtar, 2020

Jekemenshik emhana júıesiniń damýyna ne kedergi?

70 retkórsetildi

Qazaqstannyń bas shaharynda shamamen 100 myńnan asa adam bastapqy medısınalyq-sanıtarlyq kómekke zárý. Sebebi alǵashqy medısınalyq qyzmetti kórsetetin emhanalardyń kóbi turǵyn jaılardan shalǵaı ornalasqan. Demograftardyń boljamynsha jyl saıyn elordadaǵy halyqtyń sany 60 myńǵa kóbeıip keledi. Osydan-aq atalǵan problemany sheshý mańyzdy mindetterdiń qatarynda ekenin ańǵarý qıyn emes. Iаǵnı, jekemenshik medısınany damytý kezek kúttirmeıdi.

Ashylmaı jatyp jabylǵan

Kez kelgen memlekettiń áleýmettik-ekonomıkalyq ál-aýqaty bilim berý jáne densaýlyq saqtaý salasymen tyǵyz baılanysty. Jasyratyny joq, qazir jurt otandyq medısınany jerden alyp, jerge salyp jatady. Álbette, saladaǵy olqylyqtar az emes. Biraq atqarylyp jatqan jumystardy da joqqa shyǵarýǵa taǵy bolmaıdy. «Alǵashqy kómek adamdarǵa barynsha jaqyn bolý qajet. Turǵylyqty jerine qaramastan barlyq azamattarǵa tolyq kólemdegi sapaly medısınalyq qyzmet qoljetimdi bolýy tıis. Taıaý jyldary qoǵamdyq densaýlyq saqtaý qyzmetine jáne alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómekke jumsalatyn shyǵystardyń kólemin salany qarjylandyrýdyń jalpy esebinen 60%-ǵa deıin ulǵaıtý qajet. Nátıjesinde, 2025 jylǵa qaraı aldyn alý sharalaryna baǵyttalǵan shyǵyndardyń kólemi Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymy elderiniń deńgeıine jetedi». Bul – Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń byltyr Aqtóbe oblysynda ótken dárigerlerdiń halyqaralyq quryltaıynda aıtqan sózi. Demek, densaýlyq saqtaý salasyn damytý – memlekettiń basym mindetteriniń biri. Biraq onyń oryndalý barysy qalaı? Jaqyn jerden em-dom alýǵa jaǵdaı jasalǵan ba? Jekemenshik medısınada ádil, básekelestik orta qanshalyqty qalyptasqan? Jergilikti atqaminerler alǵa qoıylǵan mindetterdi oryndap kele me? Mine, bul – úlken suraq. Aıtalyq, bas qalada jańadan ashylǵan birneshe jekemenshik medısınalyq emhana tegin medısınalyq kómektiń kepildendirilgen kólemin júzege asyrýǵa qatysa almaı júr.

Emhana basshylary turǵyndardy tirkeý naýqanynan tys qalyp, oǵan elordanyń qoǵamdyq densaýlyq saqtaý basqarmasyn kinálap otyr. Máselen, jas dáriger Bektas Qaıyp Nur-Sultan shaharynyń ınfraqurylymyn damytý biryńǵaı josparyna sáıkes «Úıdegi dáriger» jobasy arqyly sol jaǵalaýdan jeke emhanasyn ashqan. Áıtse de qýa­nyshy uzaqqa sozylmaǵan jas kásipker kásibiniń násibin kórgen joq. Sebebi medısınalyq ortalyq bar-joǵy 8 aıdaı ǵana jumys istegen. Osy ýaqyt ara­lyǵynda qalalyq qoǵamdyq densaýlyq saqtaý basqarmasynan birde-bir qoldaý kórsetilmedi dep nalıdy isker azamat.

– Qalalyq qoǵamdyq densaýlyq saqtaý basqarmasyna qanshama resmı hat jazdym. Jaýap kelmedi. Qoldaımyz dep qur sóz júzinde ýáde berdi. Al 8 aıda qanshama moraldyq ári materıaldyq shyǵyn shektik. Aı saıyn ǵımaratty jaldaý aqysyna 1,5 mln teńge tólendi. Al onyń aldynda emhanany jóndeýge, qajetti qondyrǵylardy alýǵa edáýir qarajat jumsaldy. Budan keıin emhanany satýǵa týra keldi. Basynda qoǵamdyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshylary halyqty tirkeýge kómektesemiz dep ýáde berdi. 30 qyzmetker jumyssyz qaldy. Josparda 8 ýchaske ashyp, 12 myń adamdy bastapqy medısınalyq-sanıtarlyq kómekpen qamtý kózdelgen bolatyn, – dedi B.Qaıyp.

 

Turǵyndarǵa qolaıly aýmaqta ashýdy kózdegen

Saly sýǵa ketken kásipkerdiń biri – Aıda Omarbekova. Onyń emhanasy medısınalyq qyzmetke ruqsat beretin lısenzııany 21qarashada al­ǵandyqtan halyqty tirkeý naýqanyna qatysyp úlgermepti. Al qosalqy mer­diger retinde tek konsýltasııalyq-dıagnostıkalyq qyzmet kórsetý qu­qyǵy beriledi eken. Sonyń ózine qatysý múm­kindigi buıyrmaı otyr.

 – Qosalqy merdigerlik qyzmetke memlekettik emhana bizben kelisim­shartqa otyrýy ekitalaı. Buǵan esh­kim 100% kepildik bermeıdi. Bul máseleni de qarastyryp jatyrmyz. Konsýltasııalyq-dıagnostıkalyq qyz­­met kórsetýge baılanysty ótinish ber­dik. Biraq hattamada ótinishimiz maquldanbady. О́ıtkeni mundaı qyzmetti kórsetý úshin emhanaǵa tir­kelgen adam bolýy tıis. Tirkeý maý­symynan tys qalǵandyqtan qyzmet kórsetýge quqyǵymyz joq. Biz alǵashqy medısınalyq kómekti emhanasy joq aýdanda, ıaǵnı turǵyndarǵa qolaıly aýmaqta usynǵymyz keldi, – dedi A.Omarbekova.

 

Tirkeý naýqanyna qatyspaǵan

Dese de joǵarydaǵy aıtylǵandarmen jaýapty organ ókilderi kelispeıdi. Nur-Sultan qalasy qoǵamdyq densaýlyq saqtaý basqarmasy basshysynyń oryn­basary Álııa Rústemovanyń só­zinshe, gáptiń bári Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń №281 buıryǵynda jatsa kerek. Buıryq boıynsha bastapqy medısınalyq-sanıtarlyq kómekti kórsetýshi uıymdar halyqty tirkeý kezeńine qatysý kerek. Bul jyl saıyn 15 qyrkúıek pen 15 qarashanyń aralyǵynda ótkiziledi. Tártipke sáıkes tirkeýge alynǵan turǵyndardyń sany 1500-den kóp te, az da bolmaýy shart.

– Normatıvti aktilerdiń deregine sáıkes, tirkeý naýqanynyń nátıjesi boıynsha áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qorynyń fılıaly ja­nyndaǵy komıssııanyń otyrysy ót­kiziledi. Komıssııa medısınalyq qyz­metterdi usynýshy jańa uıymdardy anyq­taıdy. 2019 jyldyń qorytyndysy boıynsha bastapqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek kórsetetin qo­symsha jańa úsh uıym belgili boldy. Bul hattamada joǵarydaǵy ótinish bildirýshiler joq. Sebebi olar tirkeý naýqanyna qatyspady. Bul tártipten tek bir jyldyń ishinde mem­lekettik bıýdjet esebinen salynǵan emhanalar men memleket-jekemenshik áriptestik negizinde jumys isteıtin medısınalyq uıymdar bosatylady, – dedi Á.Rústemova.

Sol sekildi qoǵamdyq densaýlyq saq­taý basqarmasy basshysynyń oryn­basary jekemenshik emhanalarǵa qa­tysty turǵyndardyń shaǵymdary bar ekenin aıtty. Á.Rústemovanyń sózine qaraǵanda, ondaǵy qyzmetten bas tartyp, qaıtadan memlekettik medısınalyq uıymdardyń esebine turyp jatqan halyq az emes.

 

Zań qarsy, memlekettik strategııa qoldaıdy

Al zańgerlerdiń pikirine súıensek, quqyqtyq-normatıvtik aktilerdiń negi­zinde basqarmanyń ýáji aqylǵa qonymdy. Degenmen bul ekinshi jaǵynan memlekettiń densaýlyq saqtaý salasyn damytý strategııasy men eldegi shaǵyn jáne orta bıznesti órkendetýge qarama-qaıshy faktor. Soǵan qaramastan mamandar bul paradokstan shyǵýdyń amaly joq emes dep sanaıdy.

– Basqarmanyń sheshimimen ke­lispeýge bolady. Olar Densaýlyq saq­taý mınıstriniń buıryǵyna sil­teme jasady. Atap aıtqanda, №591 buı­ryqta memleket qazynasynan ıa bolmasa memleket-jekemenshik áriptestik sheńberinen tys, jeke ınvestısııalar esebinen salynǵan emhanalar tegin medısınalyq kómektiń kepildendirilgen kólemin júzege asy­rýǵa qatysa almaıdy dep alǵa tartýda. Sondyqtan zańǵa sáıkes olar tirkeý naýqanynan shet qaldy. 4 kásipker 270 mln teńgeden astam nesıe alǵan. Qazir aı saıyn ǵımaratty jaldaǵany úshin jáne kommýnaldyq qyzmetterge baılanysty 6 mln teńgeden tólep jatyr. Búginde olardyń jumysy jabylýdyń az-aq aldynda tur. О́ıtkeni adam tirkelmegendikten emdeıtin esh­kim joq ári aqsha da bólinbeıdi. Bul kásipkerler elorda ákimdigi saıtyndaǵy ınteraktıvti kartadan emhanasy joq aýdandardy tańdaǵan. Osy qajettilikti negizge ala otyryp, olar jekemenshik emhanany ashýǵa bel býǵan. Endi ákimdik olardy qajetsiz dep sanap otyr. Jalpy, joǵarydaǵy 4 kásipker shamamen 60 myńǵa jýyq adamǵa qyzmet kórsetýdi maqsat etken, – dedi Nur-Sultan qalasy kásipkerler palatasy dırektorynyń zańgerlik máseleler jónindegi orynbasary Qýanyshbek Muqash.

Respýblıkalyq elektrondy densaý­lyq saqtaý ortalyǵynyń resmı máli­metinshe, astanadaǵy №4 qalalyq emhanada tirkelgen halyqtyń sany 80 myńnan asyp jyǵylady. Negizgi shekti deńgeı – 50 myń. Sondaı-aq №9 qalalyq emhanada tirkelgender 90 myńǵa taqaý. №5 emhanada bul kórsetkish 70 myń adamdy quraıdy. «Nıet» otbasylyq densaýlyq saqtaý ortalyǵyn qosa alǵanda artyq júkteme 100 myńnan asady. Demek, 100 myń elordalyq sapaly bastapqy medısınalyq-sanıtarlyq kómekke qol jetkize almaı keledi.

P.S. Búgingi dáýirdiń yrǵaǵy aq­parattyq tehnologııamen tyǵyz qabysqany anyq. Ekonomıkadan bas­­tap barlyq mańyzdy salalar sıfr­landyrýdyń súzgisinen ótip jatyr. Endi myna qyzyqty qarańyz. Joǵa­rydaǵy isker azamattar kásip­ti bastamas buryn ákimdiktiń por­talyndaǵy ınteraktıvti kartadan emhanasy joq aýdandardy tańdaǵan. Is júzine kelgende bul aımaqtarda jekemenshik medısınalyq ortalyqtar bar bolyp shyqty. Soǵan qaraǵanda elorda bıligi saıttaǵy málimetterdi jańartýǵa bas aýyrtpaıtyn syńaıly. Eger bulaı bolmaǵan jaǵdaıda atalǵan problema múldem qaýzalmas edi degen oıǵa kelesiń...       

 

Sońǵy jańalyqtar

Abaı murasyna arnalǵan kórme

Rýhanııat • Keshe

Jaǵa ustatqan jat qylyq

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar