Qazaqstan • 20 Qańtar, 2020

Abaı Tasbolatov: Áskeri qýatty el alańsyz ómir súredi

19 retkórsetildi

Elimiz táýelsizdik alǵan sátten bastap Elbasy elimizdiń qorǵanys qabileti Otan qorǵaýshylardyń biliktiligine, jaýyngerlik jáne patrıottyq rýhyna baılanysty ekenin aıqyn túsindi. Sondaı-aq Tuńǵysh Prezıdent N.Nazarbaev Qazaqstan Qarýly Kúshteri qurylǵan jyldardan beri áskerdi qalyptastyrý úshin zań ústemdiginiń mańyzdylyǵyna, áskerı tártiptiń nyq bolýyna jiti nazar aýdaryp: «Biz — egemendi elmiz, jáne de qaýipsizdikti qamtamasyz etý máselesi syrtqy jáne ishki saıasatymyzdy qalyptastyrý isinde jalpy qurylymynda irgetas bolýy tıis.Sol sebepti bizge zamanaýı, sońǵy úlgidegi qarý-jaraqpen qamtylǵan, joǵary mobıldi, egemendi elimizdi qorǵaý múddesi úshin kez kelgen jaǵdaıda áreketke daıyn jattyqqan, úırengen ásker qajet», degen bolatyn.

 

Búgingi tańda Qazaqstannyń Qarýly Kúshteri de elmen birge damyp, zamanaýı talaptarǵa saı je­tile túsýde. Qazaqstan Pre­zı­­­dentiniń Jarlyǵymen 1992 jyly qurylǵan Qarýly Kúsh­­ter alǵashqy bes jylda biraz qıynshylyqty bastan keshir­­gen. «Halyq pen ásker – bir» de­mek­shi, eldiń ekonomıkasy tu­ra­lap turǵan shaqta áskerdiń jaǵ­daıyn suraý ersi edi. Áskerı kadr­­lar jetispedi. Eski tehnıka, janar­­maı tapshy­ly­ǵy qolbaılaý bol­dy. Sonyń bárine tózip, shy­dam­dy­lyq kórse­tip, tuıyqtan shyǵa bildik. Qazaq­stannyń áske­rı tarı­hynda osy alǵashqy qa­lyp­tasý kezeńderi altyn árip­ter­­men jazylýy tıis.

Qarýly Kúshterdiń, jalpy kúsh­­tik qurylymdardyń aldynda úlken mindetter tur. Bul – eli­­mizdiń táýelsizdigin qorǵaý, ter­rı­­­to­rııalyq tutastyǵymyzdy saq­­taý, ult­tyq, sonyń ishinde áske­rı qaýip­siz­di­gi­­miz­­di qamta­ma­­syz etý. Táýelsizdik alǵan 28 jyl ishinde elimizdiń ekono­mı­kasy aıtarlyqtaı damyp, ómiri­miz­­de eleýli óz­gerister boldy. Qazaq­stan órkenıet kó­shin­de keıin qalmaı, damyǵan elder qata­­ryna qo­sylý maqsatynda úl­ken joldan ótti.

Memleket tarapynan ás­ke­­­­­­rı­­ler úshin bar­lyq jaǵ­daı ja­salǵan. Qarý­ly Kúsh­ter bólim­deri únemi túrli deń­geı­­­de oqý-jat­tyǵýlar ótki­zip, áskerı sheberligin, ká­si­bı bilik­­tiligin kóterip otyrady. Biz Ujymdyq qaýipsizdik týra­ly shart uıy­myn­damyz. Jyl saıyn uıymǵa múshe mem­leketter áskerlerimen birge áske­rı jat­tyǵýlarǵa qatysamyz. Jyl­­dam ári shalt qımyldaıtyn mobıl­di áskerimizdiń ále­ýe­ti sol jat­ty­ǵýlarda anyq baıqalady. Za­­m­a­naýı tehnıka men qarý, bi­lik­ti áskerı mamandar kez kel­gen jaǵ­daıda alǵa qoıǵan maq­sa­tyna jete alady. Jańa zańǵa sáıkes áske­rı­lerdi baspanamen qamtamasyz etý máselesi de oń sheshimin tabýda. Munyń barlyǵy Qarýly Kúshterdiń Joǵarǵy Bas qolbasshysy Q.Toqaevtyń eren eńbegi dep bilemiz.

Joǵary nátıjege qol jet­­ki­zý bar da, ony saqtap qa­lý bar. Sondyqtan bolar, Qa­zaq­stan Respýb­lıka­sy Bas áskerı pro­ký­ra­­tý­ra­sy­nyń jany­nan elimiz­diń kúsh­tik qury­lym­dary men áske­rı salasynda Zańdylyqty qam­ta­ma­syz etý máseleleri jónin­de­gi konsýltatıvtik keńes qu­ryl­dy. Atalǵan keńes – Bas áske­rı prokýratýranyń kon­sýl­­ta­tıvtik-keńesshi organy. Keńes óz qyzmetinde Qazaq­stan Respýblıkasynyń Kons­tıtýsııasyn, Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń «Prokýratýra týraly» zańyn jáne basqa da norma­tıvtik quqyqtyq aktilerin bas­shylyqqa alady. Keńestiń sheshim­deri usynymdyq sıpatta bola­dy.

Qazaq halqynda «Keńesip pish­ken ton kelte bolmas» deı­tin jaqsy naqyl bar. Ortaq iske kelgende pikirlesý, aqyl almasý, sheshim usynýdyń artyqshylyǵy joq. Sondyqtan da, Kon­sýl­ta­tıv­tik ke­­ńestiń erejesine saı jylyna eki ret otyrys uıym­dastyrylady. Keńes qyz­­­me­tiniń maqsaty – Qarýly Kúsh­ter­­degi zańdylyqtyń jaı-kúıin arttyrý, memlekettiń quqyq­tyq saıa­satyn júr­gi­zýge kómek kórsetý. Sondaı-aq ás­kerı prokýratýranyń úkimet­tik emes uıym­dar­men, áskerı qaýym­das­tyqpen jáne tur­ǵyndarmen ózara qatynasyn damytý jáne odan ári jetildirý bolyp tabylady. Iаǵnı, áskerde zańdylyqty qamtamasyz etý sala­synda ne­ǵur­­­lym kúrdeli jáne ózekti má­se­­­lelerdi sheshýge baılanys­ty aza­mattyq qoǵam­nyń bas­ta­ma­­laryn qaraý. Josparly oty­­rys­­tarǵa elimizdegi ásker men qu­qyq qor­ǵaý organdaryndaǵy bi­rinshi basshylar jáne Bas áske­rı prokýrordyń ózi qaty­sa­dy.

Sondaı-aq keńestiń turaqty mú­sheleri bolady. Men ózim kóp jyldan beri elimizdiń Qarý­ly Kúshterinde qyzmet atqar­ǵan­nan keıin, áskerdiń ahýa­lyn bilemin. Sonymen qosa Parlament Májilisiniń depýtaty, Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń mú­shesi retin­de zańdylyqty qam­ta­masyz etý máse­le­le­ri jó­nin­­degi konsýltatıvtik keńes tóra­ǵa­ly­ǵyn maǵan senip tap­syr­dy.

Otyrysta áskerı salada ma­ńyz­y zor, kókeıkesti máse­leler qaralady. Osy má­se­­­le­ler­ge baılanysty jaýapty aza­mat­­tar­dyń baıandamalary tyńdalyp, birin­shi basshylardyń pikirleri aıtylady. Qoǵam­da, BAQ-tarda kóp talqylanatyn taqy­ryptar keńestiń otyrysynda sóz etiledi.

Mysaly, búginniń ózekti máselesi azamattardy turǵyn úı­men qamtamasyz etý máseleleri. Áske­rı qyzmetshilerdiń basym bóligi jastar ári jas otba­sy­lar bol­ǵan­dyqtan turǵyn úımen qamtamasyz etý má­selesi kún tártibinde tur. Byltyrdan bastap áskerılerge qa­tys­ty zańǵa qajetti ózgerister en­gi­­­zilip, bas­pa­na­ly bolýdyń ja­­­ńa mehanızmderi engizilýde. En­di olar úshin baspanaǵa qol jet­­kizý burynǵysynan ońaı bo­lady. So­laı desek te, áske­rı basshylyqtyń mo­­del­di júze­ge asyrý máselesin qada­ǵa­­laý qajet. Sondyqtan Kon­sýl­ta­tıvtik keńes otyrysynda áske­rı qyzmetshilerdi bas­pa­na­men qamtamasyz etýdiń ja­ńa mo­de­lin iske asyrý bary­syn talqyladyq. Áskerı qyzmetshiler men olardyń otba­sy músheleriniń turǵyn úı­men qam­ta­masyz etýdegi qu­qyq­ta­ry­nyń buzylmaý sharalaryn qabyldaý, zańdylyqty saqtaý má­se­le­si qyzý talqydan ótti. Ár áskerı organ osy máselege baılanysty ortaq sheshimge keldi.

Sondaı-aq Qazaqstan Respýb­lı­ka­syndaǵy áskerı-patrıottyq jumystardy jetildirý máselesi oty­rysymyzdyń bó­lek taqy­ry­byna aınaldy. Áskerı salada tárbıe men ıdeologııalyq ju­mys­­qa qatysty azamattar óz­de­­riniń baıandamalaryn oqyp, jumys barysy jaıynda habardar etti. Osyǵan oraı elimizdegi ás­kerı-patrıottyq jumystardy jetil­di­rýge qatysty vedoms­tvo­aralyq jumys tobyn qurý maquldandy. Onyń quramyna áskerı jáne quqyq qorǵaý salasynda kóp jyldyq tájirıbesi bar zańgerler, arda­ger­ler jáne Otan qorǵaýshylar endi. Sondaı-aq bolashaqta josparlanyp otyr­ǵan ju­mys­tar­men tanystyrdy.

Jaz­ǵy jáne qysqy mezgilde ás­ker­ge sha­qyrý naýqany bastala­dy. Bul da qo­ǵam tarapynan kóp talqylanatyn ta­qy­ryp, oty­rys­qa qatysatyndar da, ke­ńes mú­sheleri de osy máselemen etene tanys. Sondyqtan keńestiń kele­si otyrysynda Qarýly Kúsh­­terge, basqa da áskerler men áske­­rı qurylymdarǵa min­det­ti ás­kerge 2019 jyldaǵy sha­qyrý­dyń zańdylyq jaǵ­daı­ynyń má­se­le­lerin talqylaımyz.

Ásirese áskerge shaqyrý jáne me­dı­sınalyq komıssııa­la­­rdy qa­lyp­tas­tyrý barysyn­da zań bu­zý­shy­lyq­tar­ǵa jol bermeý, tar mamandy dári­ger­ler­men qamsyzdandyrý bo­ıyn­sha jumysty kúsheıtý, jer­gi­lik­ti atqarýshy organdarmen birikken jumysty jalǵastyrý sekildi taqyryptar talqylaýǵa túsedi. Bastysy atalǵan sala­daǵy kemshilikterge nazar aýda­rylyp, olardy joıý jáne ke­leshekte boldyrmaý jol­dary qarastyrylady. О́ıt­keni Keńestiń mindetine aza­mat­tardyń quqyqtaryn jáne bos­tan­dyqtaryn qorǵaýdy qamta­ma­syz etý kiredi.

Memleketimizdiń qorǵanys qabilet­tiligi, Qarýly Kúshterdiń damýy, áskerı qaýipsizdikti qam­tamasyz etý máselesi el bas­shy­­lyǵynyń nazarynda bolýy tıis. Ýaqyt kútpeıtin kókeıkesti máseleler osyndaı konsýltatıvti organdar arqyly tıisti organdarǵa jet­ken jón. Osy tur­ǵy­dan alǵan­da Zańdylyqty qamta­­ma­syz etý máseleleri jó­nin­degi konsýl­ta­tıvtik keńes­tiń jumysy jemis­ti dep bile­­min. Tek osyndaı qoǵam­dyq belsendi keńesshi uıymdar arqyly qordalanǵan máse­le­ler óz sheshimin tabady. Konsýl­ta­tıvtik keńestiń otyrysynda qaralǵan problemalardyń negiz­gi­leri Parlament Májilisiniń qabyr­ǵasynda qozǵalady. Halyq­aral­yq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń múshesi retinde áskerı qyzmet­shi­lerge qatysty zań jobasy qabyldanar tusta atalǵan keńeste aıtylǵan máselelerdiń únemi baqylaýda bolatynyna sendiremin.

Búgingi tańda Qazaqstan Qarý­ly Kúsh­te­ri jan-jaqty jetil­dirilý ústinde. Qa­zaqstan Res­pýb­lıkasy Bas áskerı pro­ký­­ratýrasy janyndaǵy Zańdylyqty qam­­ta­­masyz etý máseleleri jónindegi kon­sýl­­tatıvtik keńestiń atqa­ratyn jumysynyń aýqymy keń. Ol – áskerı pro­kýratýra organdarymen birlese áskerdiń ómirsheńdigine qatysty barlyq máseleni óz qadaǵalaýynda ustap, elimizdiń qorǵanys qabiletiniń artýyna óz úlesin qosý. Áskeri qýatty el alańsyz ómir súredi.

 

Abaı TASBOLATOV,

Parlament Májilisiniń depýtaty, general-leıtenant

 

Sońǵy jańalyqtar

Búgingi jańalyqtar (27.02.2020)

Vıdeo • Búgin, 18:45

Basylym basshylary - Erkin QYDYR (1962)

Basylym basshylary • Búgin, 17:05

Karateshiler Aýstrııada aıqasady

Sport • Búgin, 16:26

Almatyda sel júrý qaýpi joq

Aımaqtar • Búgin, 16:23

Biz birgemiz: Aleksandr Baraev

Vıdeo • Búgin, 13:52

Álemniń 50 elimen jumys isteıtin oblys

Qazaqstan • Búgin, 12:58

Uqsas jańalyqtar