Qazaqstan • 23 Qańtar, 2020

«Alma-Atadan» Almatyǵa 65 jyldan keıin áıgili «Don Paskýale» operasy qaıta oraldy

9 retkórsetildi

Araǵa 65 jylǵa jýyq ýaqyt salyp Gaetano Donısettıdiń áıgili týyndylarynyń biri «Don Paskýale» qazaq sahnasyna qaıta oraldy. Bul jolǵy qoıylymnyń artyqshylyǵy sonda, atalǵan operada sahnadaǵy 3D effektiler, teatraldyq zamanaýı tehnologııalar ǵana qoldanyp qoımaıdy, operadaǵy qazaq ánshileriniń ıntellektýaldyq áleýetine saltanat qurǵyzǵan premera bolyp tur.

Abaı atyndaǵy Qazaq mem­lekettik akademııalyq ope­ra jáne balet teatrynyń 86 maýsymynyń jańa premerasyna aınalǵan operany bul joly ıtalııalyq rejısser, ssenograf, kostıýmder jónindegi dızaıner Matteo Massonı sahnalady.

Búgingi tańda «Don Pas­kýale» álemdegi eń tanymal ıtalııalyq jıyrma operanyń bireýi jáne jyl saıyn 150 eldiń teatrynda qoıylady.

Osy arada oqyrman úshin de, kórermenge de qyzyqty derek­terdi aıta ketýge bolady. «Don Paskýale» Donıset­tıdiń eń sońǵy operasy dep eseptelinedi. Shyndyǵyna kel­­­sek, Gaetano Donısettı atalǵan operadan keıin de úsh birdeı opera jazǵan. Alaı­da ol qoıylymdardyń bar­lyǵy qazir sahnada joq. Son­dyqtan da «Don Pas­kýale» Do­nısettıdiń sońǵy shy­ǵarmasy bolyp qala bermek. «Don Paskýale» ta­ny­maldylyǵy jaǵynan Do­nısettıdiń «Ma­habbat sýsyny» men «Lıýchıı dı Lam­mermýr» týyndylarynan keıingi orynda tur.

О́z kezeginde ıtalııalyq rejısser, ssenograf, kos­tıým­der boıynsha dızaıner Matteo Massone: «Don Pas­kýale» ma­ǵan Almaty qala­symen jáne onyń tamasha teatrymen tanysýǵa múm­kindik týǵyzdy. Meniń buryn da Qazaqstanǵa jolym túsken bolatyn. Al­maty osyndaǵy búkil ulttyń mádenı astanasy eken­digi jaıly jıi estýshi edim. Qazir Almatynyń nege olaı esepteletinin jete tú­sine­min. Men ǵajaıyp talant­­tardyń, kosmopolıt adam­dardyń ortasyna tap boldym. Qazaqstandyq akter­lardyń eńbekqorlyǵyna tań­ǵal­dym. Tipti ózderin aıamaı jumys isteıdi. Uıyqtamasa da daıyndyqta júredi. Izde­nimpazdyqtan bólek, qazaq jas­tary óte bilimdi eken. Aǵyl­shyn tilin jaqsy biledi. Jáne ózderiniń mádenı bolmysy men ejelden kele jatqan dástúrlerin de saq­tap qalǵan. Bul teatrdaǵy jumysym men úshin asa tartymdy tájirıbe boldy. Máselen, bul jerde sýretshi ózin erkindikpen tolyq kórsete alady. Ol ózin estıtinin biledi jáne túsi­ne­di», deıdi.

Italııalyq rejısserdiń artyqshylyǵy sonda, ol sah­nalyq kostıýmderdiń qyr-syryn meńgergen maman ǵana emes, akterlik sheberlik bo­ıynsha myqty ustaz. Al bul bizdiń qazaqtyń opera ánshi­lerine ıtalıan tilinde sah­naǵa shyqqan «úsh bólimdi drama-býffany» náshine kel­tirip oryndaýǵa ǵana emes, akterlyq turǵyda da sheber­likterin shyńdaı túsýge sep­tesip otyr.

Matteo Massonı bul operany búkil tarıhqa ótken ǵa­syrlardaǵy áıelderdi azat etý sımvoly retinde Norı­nanyń kózimen qaraý dep tú­sindiredi. Osy arqyly bú­gin­gi kórermen 1800 jáne 1950 jyldar aralyǵyna saıahat shegip, búgingi 2020 – ıaǵnı, zamanaýı Italııanyń sán-saltanatyna ortaqtasady.

Jańa qoıylym ıtalııa­lyq atmosfera men stıldi qamtı otyryp, kúrdeli sse­nografııalyq sıýjetti qu­raıtyn kóptegen spes-effek­tiler men «ýaqyttan ýaqytqa aýysatyn» qozǵalystarǵa da ıe. Zamanaýı tehnologııalar opera álemimen úılestirilip, tanymal sýretshi Lýka Atı­lıdiń beıne proeksııalarmen tolyqtyrylǵan.

– Úsh ǵasyrǵa kezegimen aýysyp otyratyn ýaqytqa saıahat ıdeıasyn biz kostıýmderdiń dızaınerlik sheshimderinde, ártúrli dáýirdiń sánine sáıkes materıaldar men órnekteri arqyly júzege asyrdyq. Munyń bári «Don Paskýale» operasynyń ajaryn ashyp, áserin jandandyrady, – deıdi Matteo Massone.

Osy arada túsinikti bolýy úshin aıta ketelik, «Don Paskýale» operasy qazaq sahnasyna 1955 jyly shyǵyp, 2 jyldan keıin repertýardan túsip qalǵan.

Al búgingi kórermen bi­rinshi ret teatr tarıhynda spektakldiń býtaforlyq she­­shimderine rızashylyqpen qol soqqanyn kórdik. Sah­nada alǵash ret záýlim úı tur­ǵyzylyp, qoıylymnyń bar­lyq áreketi sán-saltanaty ke­­lisken úıde órbıdi. Ope­ra­nyń basty keıipkeri Don Pas­kýale keıingi HH ǵasyr­daǵy 50 jyldardyń rýhyn sez­dirý úshin sahnaǵa VESPA mo­pedimen shyqqanyn da kó­re­miz.

Bul opera eshqashan ózek­tiligin joımaıtyn qý dúnıe, aqsha, baılyq, áıel azattyǵy jaıynda bolmaq. Túbinde armany men mahabbatyna qatar qol jetkizetin Norınanyń rólin soprano daýysty solıs­ter Zarına Altynbaeva men Anastasııa Kojýharovalar oryndaıdy.

Operanyń óne boıynda kórermender Norınanyń sát saıyn áıeldik dámensizdiginen qýat alyp, ǵasyrlarmen birge ózgergenine kýá bolmaq.

Operada «belkanto» degen termın bar. Muny bizdiń dástúrli ánshilerdiń tilimen aıt­qanda náshine keltirip oryn­­daý, ıaǵnı daýsyń jetse oryn­daısyń.

«Don Paskýale» – Abaı atyn­­daǵy opera jáne balet teatry ánshileriniń shamasyn synaıtyn spektakl.

Donısettıdiń ózi «úsh bó­lim­di drama-býffa» dep ata­ǵan operasynda kórermen­der bas keıipkerler – qart Don Paskýalemen (Taır Táji, Ilıas Artaǵalıev), onyń jas jıeni Ernestomen (Da­mır Sadvakasov, Artýr Gab­dıev), aılaker dáriger Malates­tamen (Emıl Sakavov, Oleg Ta­tamırov) jáne Norına sulý­men (Zarına Altynbaeva, Anas­­tasııa Kojýharova) kez­desedi.

«Don Paskýale» opera­sy­nyń premerasy Almaty «Al­ma-Ata» bolyp turǵan so­naý 1955 jyly teatrda eki jyl sahnalanyp, qaıta jańar­tylmaǵan.

Osylaısha san jyldardan keıin Gaetano Donısettıdiń eń jaqsy operalarynyń biri Abaı atyndaǵy Qazaq mem­lekettik akademııalyq opera jáne balet teatrynyń sahnasyna qaıta oraldy.

 

ALMATY

 

Sońǵy jańalyqtar

Barlyq másele ashyq aıtyldy

Aımaqtar • Búgin, 06:56

Tenderdi maıshelpek kóredi

Saıasat • Búgin, 06:55

Týrızm – tabys kózi

Parlament • Búgin, 06:53

Qıyrdaǵy qaıyrymdy qazaq

Qoǵam • Búgin, 06:45

Mýzykalyq mádenıet – mektepten

Rýhanııat • Búgin, 06:36

Turǵyndardyń talap-tilegi taldanady

Aımaqtar • Búgin, 06:30

Azııanyń úzdigi atandy

Aýyr atletıka • Búgin, 06:30

Kúnine bir jaqsylyq jasa!

Rýhanııat • Búgin, 06:27

Shákirtteri birinshi oryndy bergen emes

Aımaqtar • Búgin, 06:25

Mýzeı qory tolyqty

Rýhanııat • Búgin, 06:23

О́tinishter partııa nazarynda

Aımaqtar • Búgin, 06:20

Jańa jolda júz aqaý

Qoǵam • Búgin, 06:17

Qurylysty aıaqtaýǵa kepildik bar

Qoǵam • Búgin, 06:17

«Klassıkter» úshinshi oryn aldy

Sport • Búgin, 06:15

Almaty, 1921 jyl, 8 maýsym

Rýhanııat • Búgin, 06:12

Jańa energııa blogy iske qosylady

Ekonomıka • Búgin, 06:00

Qaıran, Qumsaı!..

Rýhanııat • Búgin, 05:31

Soltústik shuǵylasy

Rýhanııat • Búgin, 05:25

Qashqan sarbaz ustaldy

Qazaqstan • Búgin, 05:05

Baqylaý barynsha kúsheıtildi

Saıasat • Búgin, 05:05

Japon ıeni: keshe jáne búgin

Ekonomıka • Búgin, 05:05

Negizsiz tekserý – kásipke kedergi

Aımaqtar • Búgin, 05:05

Joldama úshin judyryqtasady

Kásipqoı boks • Búgin, 05:00

Uqsas jańalyqtar