Qazaqstan • 23 Qańtar, 2020

Beıbit kúndegi qazaǵa kim kináli?

31 retkórsetildi

Búgingi kúni adam ólimi men qazasynyń eń joǵary kórsetkishi jandy qınaǵan aýyr dertter men aýrýlardan emes, jol-kólik oqıǵasy saldarynan tirkelip otyrǵany ókindirmeı qoımaıdy. Buǵan kim kináli? Osy ózekti órteıtin másele jóninde eki-úsh aýyz oı-pikir qozǵaǵandy jón kórdik. Ras, tabıǵatta ár túrli aýa raıy bolyp turady. Onyń qary men borany, muzdaǵy men kóktaıǵaǵy bir-birimen almasyp kelip jatatyny da tabıǵı jaıt. Mundaı kezderde avtokólikpen jolǵa shyǵý asa qaýipti ekenine eshkim talas týǵyza almaıdy.

Mundaı kezderde polısııanyń basty magıstraldyq trassalardy jabý jóninde sheshim shyǵarýy quptaýǵa turarlyq is. Osy arqyly bolýy múmkin jol-kólik oqıǵalarynyń aldyn alýǵa bolatyny anyq. Solaı deı tursaq ta, kún jyly kezdiń ózinde jol ústindegi qozǵalys quraldarynyń bir-birimen qaqtyǵysyp-soqtyǵysyp, túıisip jatýy qatty qynjylys týǵyzady.

Onyń birneshe sebebi bar. Birinshiden, júrgizýshilerdiń trassada avtokólikti belgilengen jyldamdyq sheginen áldeqaıda asyryp aıdaýy sebepshi bolsa, ekinshiden olardyń avtokólik jolaǵynyń qarsy jaq betine shyǵyp ketýi de qaıǵyly jaǵdaılarǵa ákelip soqtyryp júr. Sondaı-aq kólikti mas kúıinde júrgizý kórinisteri de jol-kólik oqıǵalary sanynyń artýyna teris áserin tıgizip keledi. Sondaı-aq qalalar men iri eldi mekenderde balalardyń qatysýymen jáne jaıaý júrginshilerdiń aǵyzyp kele jatqan kólikti kóre tura ruqsat etilmegen aralyqtan joldy kesip ótýge umtylýy da qaıǵyly statıstıkanyń sanyn kóbeıte túsýde.

Aıtalyq, ótken 2019 jyly Aqtóbe oblysynda joǵaryda atap kórsetilgen jaǵdaıattarǵa baılanysty 130 myńǵa jýyq jol júrý erejelerin buzý faktisi tirkelgen eken. Onyń osyndaı astronomııalyq deńgeıge jetýine buǵan deıin avtomobıl júrgizý quqynan aıyrylǵan, soǵan qaramastan araq ishken kúıinde kólikke qaıta otyrǵandardyń qosqan úlesi de jetkilikti bolyp otyr.

Sonymen birge aýdanaralyq jáne oblysaralyq baǵyttarǵa júretin jekelegen taksı jáne avtobýs ıeleriniń búkil jol boıyna uıaly telefon arqyly basqa bireýlermen óte jıi ári uzaq sóılesýi de kezdeısoq jaǵdaılarǵa tap keltirýde. Sonda olar kólikter ersili-qarsyly aǵylǵan trassa ústinde kele jatyp ózderine klıent izdeıtinderine kýá bola alamyz. Olardyń mundaı salǵyrttyǵy men ózimshildiginiń kesiri salon ishindegi jolaýshylarǵa tıgennen artyq qandaı ókinishi bar dersiz.

Aqtóbe oblystyq Polısııa departamentiniń bastyǵy Atyǵaı Arystanovtyń aıtýynsha, byltyr oblys aýmaǵyndaǵy joldarda 870 jol-kólik oqıǵasy tirkelgen. Sonyń saldarynan 110 adam qaza taýyp, 1173 adam aýyr jáne ortasha deńgeıde jaraqattar alypty. О́ńirdiń bas polıseıiniń oı-tujyrymyna saısaq, beıbit kún men beıbit kezde bul óte joǵary san bolyp tabylady eken.

Sońǵy jyldary elimizde avtojol qurylysy keńinen qarqyn alyp, respýblıkalyq jáne jergilikti deńgeıdegi burynǵy aty bar da zaty joq oıqy-shoıqy joldar taqtaıdaı túzý kúıge engeni, árıne, óte súıinishti jaıt. Sony maldanyp avtokólikti tym tez aǵyza aıdaý jol-kólik oqıǵasynyń basty sebepshisi bolyp júrgeni joǵaryda aıtyldy da.

Ekinshiden, táýelsizdiktiń alǵashqy onjyldyǵy tusynda birqatar oblysaralyq avtojoldyń belgilengen standarttar men normatıvterge sáıkes salynbaǵany da búgingi kóterilgen máseleni kúrdelendire túsýde. Eń aldymen atalǵan joldardyń eniniń óte qysqa bolýy jol-kólik oqıǵasynyń tyıylmaýyna sebepshi bolyp otyr. Munyń basty bir mysaly Oral-Atyraý trassasy desek qatelese qoımaspyz. Múnda eki júk kóligi birimen-biri betpe-bet kele qalǵanda áreń syıyp, syǵylysyp ótetini eshkimge de qupııa emes.

Mundaǵy jol qozǵalysy óte tyǵyz. Bulaı bolýynyń sebebi, atalǵan avtotrassa Oral-Atyraý dep atalǵanymen bul jol arqyly aqtóbelikter jáne Batys Qazaqstan oblysynyń ońtústik óńirde ornalasqan Aqjaıyq, Kaztalov, Jańaqala, Jánibek jáne Bókeı ordasy aýdandarynyń turǵyndary da júredi. Atap óterlik jaıt, aqtóbelikter Atyraýǵa Oral qalasy arqyly qatynaıdy. О́ıtkeni Aqtóbe men Atyraýdyń arasynda avtomobıl joly joq. Onyń qurylysy tek ótken jyly ǵana bastaldy.

Sondaı-aq Reseıdiń Samara men Saratov jáne Orynbor qalalarynan el arasynda «munaıdyń astanasy» atanǵan Atyraý qalasyna iskerlik qarym-qatynastar turǵysynan sapar shegýshiler de az emes. Bul trassanyń boıynda burmalar men burylystar óte kóp. Saqtyq pen sergektiktiń qajettiligi de osynda. Jol-kólik oqıǵasy dál osy tustarda bolyp júrgeni de málim.

Uzyn sózdiń qysqasy, búgingi kúni Oral-Atyraý trassasyn qaıta jańǵyrtyp, oǵan kúrdeli jóndeý qajettiligi týyndap otyr. Oǵan jumsalatyn qarajat kózderi áleýmettik turǵydan bolmasa da, strategııalyq turǵydan ózin ózi aqtaı alary anyq. «Saqtansań, saqtarmyn» demeı me dana halqymyz. Osy halyqtyq qaǵıda udaıy nazarda bolsa, beıbit kúnde qaza tapqandar men jaraqat alǵandardyń qatary azaıa túsetinine shek keltire almaımyz.

Sońǵy jańalyqtar

Tasqynnyń búgingi ahýaly

Aımaqtar • Búgin, 15:42

Salehardtan kelgen sıklon

Aımaqtar • Búgin, 15:30

Elordada jalpy jaǵdaı turaqty

Koronavırýs • Búgin, 14:50

Fýtbol maýsymy jalǵasa ma?

Sport • Búgin, 14:48

Qyzylorda oblysynda qylmys azaıdy

Aımaqtar • Búgin, 11:49

Qostanaı qalasy jartylaı jaryqsyz qaldy

Aımaqtar • Búgin, 11:06

Karantındegi Qaraǵandynyń «qyzyqtary»

Aımaqtar • Búgin, 11:05

Álemdegi ahýal qandaı?

Koronavırýs • Búgin, 10:57

Onlaın formatta otbasylyq baıqaý ótti

Aımaqtar • Búgin, 10:37

Qytaı: Ýhanda karantın aıaqtaldy

Álem • Búgin, 10:08

Daýyl «dertimizdi» anyqtap berdi

Aımaqtar • Búgin, 10:02

Qyzylorda: Taǵy 3 adam tirkeldi

Aımaqtar • Búgin, 09:57

MMA: UFC-di synǵa aldy

Sport • Búgin, 09:20

Elimizde vırýs juqtyrǵandar sany 700-den asty

Koronavırýs • Búgin, 08:48

Uqsas jańalyqtar