Saıasat • 24 Qańtar, 2020

Shetelden ákelingen kólikterdiń shıkiligi kóp

559 retkórsetildi

Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetiniń alańynda Armenııada jáne Qyrǵyz­standa tirkelgen avtokólikterdi Qazaqstanǵa ákelý jáne paıdalaný máselesi bo­ıynsha baspasóz máslıhaty ótti. Ishki ister mınıstriniń birinshi orynbasary Marat Qojaev quqyq qorǵaýshylar ne sebepti Armenııa men Qyrǵyz Res­pýb­lıkasynan ákelingen kólikterdi tirkeýge shaqyryp jatqanyn aıtyp berdi.

«Azamattarǵa yńǵaıly bolý úshin biz qazir «Jolda qabyldaý» respýb­lıkalyq aksııasy aıasynda túsindirý jumystaryn júrgizip jatyrmyz. Eli­mizdiń barlyq aımaqtarynda polı­sııanyń 516 keńes berý pýnkti ornalas­tyryldy, biz naqtylaýǵa memle­kettik kirister basqarmasyndaǵy áriptes­terimizdi qatystyrdyq. Sheteldik kólik quraldaryn tirkeý boıynsha kon­sýl­tasııalarǵa qazirdiń ózinde 6500 adam keldi. Ondaı kólikterdi tirkeý talaby bu­rynnan bar. Qazaqstanǵa ákelingen sheteldik kez kelgen qoldanystaǵy kólik tirkelý kerek. Bul – jol júrý erejesiniń bir normasy. 2014 jyly jol júrý ere­jesine tolyqtyrý engizilip, atalǵan elderden satylyp alynyp kelgen kólikterdi mindetti túrde tirkeý erejesi bekitildi. Sol sebepti qazirgi ýaqytta elde jańadan eshqandaı normatıvti qujattar qabyldanyp jatpaǵanyn atap ótkim keledi. Sonymen birge, ákelingen kólikterdi tirkeý boıynsha jańa normatıvter engizilip jatqan joq. О́z ıeligi boıynsha kólik satyp alǵan kez kelgen azamat avtokólikti arnaıy HQO-ǵa baryp tirkeýi kerek», dedi Marat Qojaev.

Sonymen qatar ol kólikti tirkeý úshin jeke kýálik, avtokóliktiń ıeligine qatysty qujat, barlyq salyqtar men bajdardyń tólengeni týraly anyqtama kerektigin aıtty. Kólik Qazaqstanda jáne EAEO aýmaǵynda bekitilgen erejelerge sáıkes, tehnıkalyq talaptarǵa saı bolýy tıis.

«Biz nege Armenııa, Qyrǵyz Respýb­lı­kasy nemese Reseıden ákelingen kólik­terdi tirkeýge shaqyra bastadyq? Birin­shiden, bul rette tıisti esep júrgizip, kóliktik tártip pen azamattardyń qaýip­siz­digi oılandyryp otyr. UQK Shekara qyz­metiniń málimetine sáıkes, elde keıin­gi úsh jylda EAEO elderinen 200 myń­ǵa tarta kólik Qazaqstanǵa kirgizil­gen. Onyń bári tirkelmegen. Kóbisi tran­zıt­­pen kirse, birshama bóligi osynda ju­mys­qa kelgen azamattarǵa tıesili bolyp otyr. Tek 40 myńy ǵana zańdy túrde tir­kel­gen. Qalǵan kólikterdiń bárin biz­­diń azamattar bekitilgen quqyqtyq me­ha­nızm­nen tys paıdalanyp keledi», dedi ol. 

Marat Qojaevtyń aıtýynsha, atalǵan kólikter polısııa esebinde kimdiki ekeni belgisiz bolǵandyqtan, azamattar sanaly túrde jol erejesin buzyp, jol ústindegi basqa jolaýshylar men júrgizýshilerge qater tóndirip keledi.

«Mundaı kólikterdiń birazymen azamattar tasymaldanyp, olar adamdardyń ómiri men densaýlyǵyna qaýip tóndiredi. 2018 jylmen salystyrǵanda 2019 jyly sheteldik kólik quraldarynyń qatysýymen jol erejesiniń buzylý jaǵdaıy úsh jarym esege – 27 myńnan 93 myńǵa deıin ósken. Onyń ústine sheteldik kólik mingen qazaqstandyqtardyń qatysýymen ótken jyly 1800 jol-kólik oqıǵasy tirkelip, onyń 1400-i iri shyǵyn keltirgen. 428 jol apaty jaǵdaıynda 132 adam qaıtys bolyp, 528 adam jara­qat aldy»,  dedi ol. Vıse-mınıstr byltyr qazan aıynan bastap saqtandyrý ba­za­synan atalǵan kólikter boıynsha aqpa­rat alýǵa qol jetkizilgenin atap ótti. 

«Bul jaǵdaıdy retteýge úlesin qosqanymen, máseleni tolyq sheshe almaıdy. Ekinshiden, sheteldik kólikter qylmys jasaý pıǵylyndaǵy adamdar úshin asa yńǵaıly bolyp tur. 2019 jyly 400 quqyqbuzýshylyq sheteldik kólikti paıdalaný arqyly jasaldy. Olardyń 335-i kólikti urlaýǵa qatysty bolsa, 60 qylmys kisi óltirýden urlyqqa deıingi dárejede jasalyp otyr. IIM bazasynda bul kólikter týraly aqparat bolmaǵandyqtan, ondaı kólikterdi tabý aıtarlyqtaı másele týǵyzady. Sondaı-aq bazada bolmaǵandyqtan, kólik ıesi óziniki ekenin kóp jaǵdaıda dáleldeı de almaıdy», dedi ol. Keı jaǵdaıda qylmyskerler qylmys jasaý úshin ádeıi dál sheteldik nómirli kólikterdi satyp alatyn kórinedi.

«Máselen, Pavlodar oblysynda úsh otandasymyz arnaıy reseılik nómirli VAZ 2106 kóligin satyp alyp, jergilikti bıznesmenge qaraqshylyq shabýyl jasaǵan. Osydan keıin sol kólikti órtep, dálel-dáıekterdiń báriniń kózin qurtqan. О́kinishke qaraı, mundaı qylmystardyń sany azaımaı tur», dedi ol.

Sońǵy jańalyqtar

Tarıhta qalǵan indetter

Tarıh • Búgin, 00:40

Uqsas jańalyqtar