Parlament • 24 Qańtar, 2020

Azyq-túlik baǵasy alańdatady

82 retkórsetildi

Senat Tóraǵasy Darıǵa Nazarbaeva Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrliginiń, «QazIndustry» qazaqstandyq ındýstrııa jáne eksport ortalyǵy», «Azyq-túlik kelisimshart korporasııasy» ulttyq kompanııasy», «QazTrade» Saýda saıasatyn damytý ortalyǵy», «KazakhExport» eksporttyq saqtandyrý kompanııasy» aksıonerlik qoǵamdarynyń, «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasynyń, «Qazaqstannyń Syrtqy saýda palatasy» seriktestiginiń ókilderimen kezdesti.

Saýda jáne ıntegrasııa mınıstri­niń orynbasary Azamat Asqaruly óz sózinde ótken jyldyń 11 aıynda elimizdiń taýar eksporty 4,7%-ǵa tómendep, aýyl sharýashylyǵy taýarlarynyń eksporty 7,1%-ǵa ós­kenin, sonymen qatar óńdelgen taýarlardyń eksporty 4,1%-ǵa tómendegenin atap ótti. Ol eksport kórsetkishteriniń tómendeýi azyq-túlik taýarlaryna álemdik eksport baǵasynyń tómendeýine baılanys­ty ekenin aıtty. «Importty almas­tyrý basty másele bolyp otyr. «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamasy boıynsha tamaq jáne jıhaz ónerkásibi sııaqty birinshi kezekte qajet bolatyn taýarlarmen qamtamasyz etý úshin ımportty almastyrýǵa qarjy bólindi», dep atap ótti mınıstrdiń orynbasary.

Senat Tóraǵasy óz kezeginde fermer odaqtary mundaı statıstıkamen kelispeıtinin atap ótti. «Bizdiń ónimderimizdiń óz sóremizge jetýi óte qıyn. Iri saýda ortalyqtary ónim óndirýshilerdi paıdasyz jaǵdaıǵa dýshar etedi. Deldaldar 200-300% ústeme baǵa jasap otyr. Otandyq naryqqa ónim shyǵarý tıimsiz bolýǵa aınaldy. Saýda ústemesin, ásirese bólshek saýda baǵasyn retteý saıa­saty bolýy tıis. Eń bolmaǵanda, ózimiz eń tómengi kúnkóris deńgeıi dep esepteıtin birinshi kezekte qajet bolatyn taýarlarǵa qatysty bolýy kerek», dedi D.Nazarbaeva.

Darıǵa Nazarbaeva azyq-túlik qaýipsizdigi taqyrybyn jalǵastyra otyryp, tamaq ónimderi baǵasynyń ósýine nazar aýdardy. «Halyq birinshi kezekte qajet bolatyn azyq-túlikterdiń, kartop, qaraqumyq baǵasynyń ósýine alańdap otyr. Qanshama jumys atqaryldy, sýbsıdııa berildi, qarjy salyndy, túrli baǵdarlamalar men jol kartalary bar, áıtse de jaǵdaı jaqsarmaı keledi. Halyqtyń áleýmettik álsiz toptaryna kórsetiletin memlekettik qoldaýdyń barlyq sharalaryn baǵanyń ósýi joıyp otyr», dedi Senat Tóraǵasy.

Senat Tóraǵasynyń aıtýyn­sha, eksport saıasatyn retteýde táji­rıbeden ótken birqatar tetikteri bar. Máselen, ımporttaýshy elderge qatysty dálme-dál qarsy shara qoldanýǵa jáne ákelinetin ónimniń sapasyn baqylaý sharalaryn kúsheıtýge bolady. Bul rette, ekinshi jaǵynan eksportty da­mytý jáne arzandatý úshin agroóner­kásip kesheni ónimderiniń logıs­tıkasyn ońaılatý, oǵan jeke kompanııalardyń qarqyndy qosylý múmkindigi jóninde baǵdarlama ázirleý kerek.

Shara barysynda «Azyq-túlik kelisimshart korporasııasy» ulttyq kompanııasy» AQ basqarma tóraǵasy Qanat Qaraýylov baıandama jasady. Ol astyq qabyldaý mekemelerindegi astyqtyń san men sapalyq turǵyda saqtalý problemasyna toqtala kelip, olardyń ıelerine qatysty memlekettik baqylaýdyń joqtyǵyn aıtty.

Sharaǵa qatysýshylar aýyl sharýashylyǵynyń óndirisi taqy­rybyn jalǵastyra otyryp, sharýashylyq júrgizetin sýbektiler úshin nesıe resýrstarynyń qol­jetimsizdigi týraly aıtyp berdi. Sala ókilderiniń baǵalaýy boıyn­sha ekinshi deńgeıdegi bankter aýyl sharýashylyǵy sektoryn ótim­diligi tómen ári kepil bazasynyń joq­tyǵymen sıpattalatyn táýekeli joǵary sanatqa jatqyzady, bul beriletin kepildikterdiń mólsherin azaıtady.

«Atameken» UKP basqarma tóraǵa­synyń birinshi orynbasary Eldar Jumaǵazıevtiń aıtýynsha, ónimdi eksporttaý kezinde qosymsha qun salyǵyn qaıtarý kásipkerlerdiń ózekti máseleleriniń biri bolyp tabylady. Bul  birneshe jyldan beri sheshilmeı kele jatqan másele. «Qazaqstannyń un óndirýshileri salyq organdarynda únemi qosymsha qun salyǵyn qaıtarý problemasyna tap bolady. Osyǵan baılanysty eksporttaýshylardyń jeńildetilgen tetiktermen eksporttaý kezindegi qosymsha qun salyǵyn qaıtarý rásimin qaıta qaraý qajettigi týyndaıdy», dedi E.Jumaǵazıev.

Ulttyq kásipkerler palatasynyń ókili sondaı-aq astyq pen undy basqa elder arqyly tranzıtteý kezindegi joǵary tarıfterdi atap ótti. E.Jumaǵazıev qazaqstandyq astyq pen undy eksporttaýshylardyń temir jol kóligimen tasymaldaý kezinde tranzıttik elderde qolaıly tarıftik jaǵdaılar qamtamasyz etilse jaǵdaı jaqsarar edi, dep sanaıdy.

Darıǵa Nazarbaeva kezdesý sońynda shıkizattyq emes eksportty damytý jónindegi negizgi ınstıtýttar fýnksııalarynyń qaıtalanýyna qatysýshylardyń nazaryn aýdardy. «Osy uıymdar qyzmetiniń tıimdiligin baǵalaýǵa kim taldaý jasaıdy? Eksportqa múddeli adamdar úshin búgingi kúni nege «biryńǵaı tereze» jasalmaıdy? О́z unymen nemese kartobymen kelgende «bir tereze» arqyly tıisti barlyq qajet aqparatty, konsýltasııalyq qoldaý men sýbsıdııalardy alýǵa jáne jumys istep ketýge bolmas pa edi», dedi D.Nazarbaeva.

Sharanyń qorytyndysy boıynsha Parlament joǵarǵy palatasynyń basshysy Agrarlyq máseleler, tabıǵatty paıdalaný jáne aýyldyq aýmaqtardy damytý komıtetine kezdesýge qatysýshylar qozǵaǵan problemalyq máselelerdi zerdeleýdi jáne olardy parlamenttik tyńdaýlarda talqylaýǵa daıyndaýdy tapsyrdy.

Sońǵy jańalyqtar

Beıqamdyqqa jol berilmeýi kerek

Rýhanııat • Keshe

Koronavırýssyz Qostanaı

Aımaqtar • Keshe

Kúrish eksportyna kedergi joq

Aımaqtar • Keshe

Álem únemdele bastady

Álem • Keshe

Uqsas jańalyqtar