Prezıdent • 24 Qańtar, 2020

Memleket basshysy Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń keńeıtilgen otyrysyn ótkizdi

76 retkórsetildi

Keńeıtilgen otyrysqa Premer-Mınıstr Asqar Mamın, Prezıdent Ákimshiliginiń Basshysy Erlan Qoshanov, Úkimet músheleri, Nur-Sultan, Almaty, Shymkent qalalary men oblystardyń ákimderi, ortalyq memlekettik organdardyń jáne ulttyq kompanııalardyń basshylary qatysty. Bul týraly Aqordanyń baspasóz qyzmeti habarlady.

Jıyndy ashqan Qasym-Jomart Toqaev Saılaýaldy baǵdarlama men Qazaqstan halqyna arnalǵan Joldaýdy júzege asyrý barysynda Úkimet pen Parlament birlesip úlken jumys atqarǵanyn atap ótti. Mańyzdy baǵdarlamalar qabyldanyp, makroekonomıkalyq kórsetkish boıynsha josparlanǵan nátıjege qol jetkizildi. Memleket basshysynyń pikirinshe, Úkimet Prezıdenttiń tapsyrmalaryn oryndaýdy qamtamasyz etkenimen, ekonomıkalyq damýdyń sapasyna qatysty áli de sheshilmegen máseleler bar.

– 2019 jyldyń 11 aıynda jalpy ishki ónimdegi nesıe portfeliniń kólemi 23 paıyzdan 22 paıyzǵa tómendep ketti. Bul ekonomıkany nesıelendirýdi tejeıdi. О́tken jyly biz Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq sheńberinde ınflıasııa deńgeıi boıynsha «chempıon» boldyq. Eńbek ónimdiliginiń aıtarlyqtaı artpaýy – úlken másele. Bul – problema. Shıkizat eksportynyń úlesi jáı ósýde, dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaev óz sózinde «Tuńǵysh Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń el aldyna qoıǵan maqsaty men mindetteri ózgermeıdi. 2050 Strategııasyn, elimizdiń 2025 jylǵa deıingi Strategııalyq damý josparyn, 100 naqty qadam – Ult jospary baǵdarlamalaryn júzege asyrý jalǵasa beredi. Degenmen Úkimet ekonomıkany túbegeıli reformalaıtyn jan-jaqty baǵdarlama daıyndaýy kerek» dep óz ustanymyn ashyq aıtty.

– Bizge negizgi problemalardy naqty paıymdaıtyn jáne onyń sheshý joldaryn qarastyratyn jańa ekonomıkalyq baǵyt qajet. Reforma jasaý úshin erik pen jiger kerek ekeni belgili. Men Úkimetti osyǵan shaqyramyn. Ázirge memlekettik apparat kóptegen normatıvtik aktilerge alańdap, vedomstvoaralyq kelisim kerek degen syltaýmen mańyzdy sheshimderdi jáı qabyldap jatyr. Halyqaralyq básekelestik artyp, halyq ádiletti talap qoıyp otyrǵan qazirgideı kezeńde bulaı jumys isteýge bolmaıdy. Reformalardy tizege basyp otyryp jasaý kerek, dep málimdedi Prezıdent.

Memleket basshysy kásipkerlerdi qorǵaıtyn jáne damytatyn, ótkizý naryǵyna jol ashatyn, ónimdilikti ulǵaıtyp, qazaqstandyq ónimderdiń sapasy men básekege qabilettiligin arttyratyn tıimdi ónerkásip saıasatyn, sonymen qatar ashyq ári pragmatıkalyq salyqtyq-bıýdjettik saıasat qalyptastyrý kerektigine nazar aýdardy.

Qazaqstan Prezıdenti fıskaldy saıasat ta jańǵyrtýdy qajet etedi dep sanaıdy. Onyń negizgi mindeti – bıýdjetke qarjynyń turaqty túsýin qamtamasyz etý, ulttyq kiristi ádiletti bólý, ekonomıkalyq ósimniń sapasy men qurylymyn jaqsartý. Mıkro jáne shaǵyn bıznesti salyqtan bosatý onyń damýyna tyń serpin beretinin kórsetti. Biraq jappaı salyqtan bosatý aıtarlyqtaı teris áser berýi múmkin.

– Erkin ekonomıkalyq aımaq boıynsha ǵana shartty shyǵynymyz 2 trıllıon teńgege jýyq. 13 erkin ekonomıkalyq aımaqtyń qurylymyna bıýdjetten qosymsha 340 mıllıard teńge bólindi. Osy aralyqta erkin ekonomıkalyq aımaqtan 170 mıllıard teńge ǵana salyq jınaldy. Bar-joǵy 18 myń turaqty jumys orny ashyldy. Erkin ekonomıkalyq aımaqtyń barlyǵynda sapaly tolyqtyrý problemasy bar, ıaǵnı, basqarylýy durys emes. Úkimetke usynylatyn salyqtyq preferensııalardyń barlyq spektriniń tıimdiligi men maqsattylyǵyna taldaý jasaýdy tapsyramyn, dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdenttiń tapsyrmasy boıynsha ımıdjdik sharalarǵa bólinetin qarjy qysqartyldy. Osynyń arqasynda 30 mıllıard teńge ońtaılandyryldy. Dál osyndaı tıimsiz shyǵyndardy anyqtaý sharalary kvazımemlekettik sektorynda da júrgiziledi.

– Úkimetke osy jyldyń 1 mamyryna deıin jumys nátıjelerin baıandaýdy tapsyramyn. Mańyzdylyǵyna sáıkes keıinge qaldyrýǵa bolatyn shyǵyndardy anyqtaýy qajet. Sonyń bastamasy retinde qymbat kólikter men jıhazdardy satyp alýǵa, túrli forýmdar, semınarlar men konferensııalar ótkizýge uzaq merzimdi maratorıı jarııalaýdy usynamyn. Elimizde ótetin sharalar praktıkalyq jáne ıdeologııalyq turǵydan naqty paıdaly bolýy kerek, dedi Memleket basshysy.

Prezıdent ishki naryqtyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin Úkimetke 2025 jylǵa deıingi Saýda saıasatynyń baǵdarlamasyn ázirleýdi, Sertıfıkattaýdyń ulttyq júıesin damytýdy, Ulttyq standarttarǵa senimdi arttyrýdy, sondaı-aq «Tehnıkalyq retteý týraly» Zań qabyldaýdy tapsyrdy.

Memleket basshysynyń pikirinshe, jobalardy eselep qymbattatý úrdisi  jalǵasýda, qurylys qunynyń smetasyn jasaýda problema bar.

– Memlekettik organdardaǵy satyp alýlardyń 49 paıyzyna deıin jáne kvazımemlekettik sektordaǵy satyp alýlardyń 70-ten 90 paıyzyna deıin bir kózden júzege asyrylady. Satyp alý barysynda erekshe jaǵdaı dep belgilep, ony eń tómengi shekke deıin jetkizip, básekeniń bolmaýyna negizdelgen tásilderdi qysqartý kerek. Mysaly, 8 óńirde jetkilikti túrde jeke tasymaldaýshylary bar mýnısıpaldy avtoparkter qurylǵan. Úkimet qalalyq jolaýshylar tasymaly salasynda tártip ornatýǵa mindetti. Bul – mańyzdy áleýmettik másele. Oryndaýǵa eki aı ýaqyt beremin, dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdenttiń agroóndiris keshenindegi ahýalǵa da kóńili tolmady. Sońǵy 5 jylda atalǵan salaǵa 2,4 trıllıon teńgeden astam qarjy bólingenine qaramastan, jalpy ishki ónimdegi aýyl sharýashylyǵynyń úlesi 4,5 paıyzdan aspaıdy. Qasym-Jomart Toqaev elimizdiń eksport áleýetin kótere almaǵanymyzdy, sondyqtan azyq-túlikpen tolyq qamtamasyz etý máselesi sheshilmeı otyrǵanyn atap ótti. Onyń pikirinshe, mınıstrlik elimizde shıkizat óńdeý úshin barlyq jaǵdaıdy jasaýy tıis. Qaıta óńdeý isi men eksport tıimdi bolýy qajet.

– Bizde Agroóndiris keshenin damytýdyń besjyldyq baǵdarlamasy bar. Onda atalǵan salanyń maqsaty men mindeti, naqty óndiristik jáne ekonomıkalyq kórsetkishteri jazylǵan. Demek Úkimettiń josparlary men negizgi basymdyqtary aıqyn. Sonymen qatar qoldaý sharalary, ıaǵnı, sýbsıdııa berý tásili jyl saıyn ózgeredi. Sońǵy 5 jyl ishinde bólingen qarjy 2 trıllıon teńgege jetti. Bul rette sýbsıdııalar 47 ret ózgerdi. Úkimetke memlekettik qoldaý sharalarynyń turaqtylyǵyn, olardyń tıimdiligin arttyrýdy qamtamasyz etýdi tapsyrǵan bolatynmyn. Bul tapsyrma ázirge oryndalmady. Naqty sheshimder men usynystar kútemin, dedi Memleket basshysy.

2019 jyly áleýmettik qoldaý maqsatyndaǵy shyǵyn 3,5 trıllıon teńge boldy. Bul jalpy bıýdjettiń 30 paıyzy. Áleýmettik qorǵaý sharalary shamamen 4 mıllıon adamdy qamtydy. «Baqytty otbasy» jáne «7-20-25» baǵdarlamalary boıynsha 20 myńǵa jýyq qazaqstandyq otbasy zaım aldy. Prezıdenttiń pikirinshe, aldaǵy ýaqytta turǵyn úı salý máselesi Úkimet jumysynyń basym baǵyty bolýy tıis.

– Zeınetaqy aýdarymyndaǵy qarjynyń bir bóligin turǵyn úı alýǵa jáne basqa da qajettilikterge paıdalaný jaıyna keler bolsaq, bul mańyzdy máseleni sheshýdiń alǵashqy qadamy jasaldy. Bizdiń maqsatymyz – barlyq jınalǵan qarajatty qazir bólip berip, adamdardy qartaıǵanda laıyqty zeınetaqysyz qaldyrmaý. Eńbekkerlerdiń jumys berýshilerden zeınetaqy jarnalaryn tóleýin talap etýi úshin yntalandyrý tetikterin oılastyryp, eńbekaqy tóleýde ashyqtyq qalyptastyrý qajet. Úkimet pen Ulttyq bank bul reformany júzege asyrýdy bastaıdy. Osyndaı múmkindik beriletin azamattardyń qataryn birtindep kóbeıte berý kerek, dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy Úkimetti áleýmettik jáne ekonomıkalyq qaterlerge jol bermeý úshin óz bastamalaryn muqııat ázirleýge shaqyrdy. Onyń aıtýynsha, memlekettik organdardyń sheshimderi azamattar tarapynan jıi synalady, keı jaǵdaılarda, tipti, halyqtyń ashý-yzasyn týdyrady. Búginde Qazaqstanǵa Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe elderden ákelingen avtomobılderge qatysty problema qoǵam nazaryn aýdardy.

– Elimizge ákelingen mundaı avtomobılderdiń kópshiligi tirkeýge qoıylmaıdy. Ondaı kólikter sany – ondaǵan myń. Bas prokýratýraǵa qalyptasqan jaǵdaıǵa baılanysty quqyqtyq baǵa berýdi tapsyramyn. Atalǵan máseleni sheshý úshin Úkimet Qazaqstanǵa Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe elderden 2020 jyldyń 1 aqpanyna deıin ákelingen avtomobılderdi bir aıdyń ishinde bir rettik tártippen ýaqytsha tirkeýdi qamtamasyz etýi qajet. Bul avtokólikterdi tirkeý 2021 jyldyń 1 naýryzyna deıin jalǵasady. Bul rette azamattar tirkeý alymdary men memlekettik baj salyǵyn tóleýi tıis. Ýaqytsha tirkeý avtomobılderdiń menshik quqyǵynan shyǵarylmaı, basqa tulǵanyń paıdalanýyna nemese basqarýyna berilmeı júzege asyrylýy tıis. Avtokólik ıeleri 2021 jyldyń 1 naýryzyna deıin kedendik baj salyǵyn jáne avtomobıldi turaqty tirkeýge qoıý nemese elimizden shyǵarý, sondaı-aq, zańnama júzinde tyıym salynbaǵan basqa da is-qımyldardy júzege asyrý kezinde salynatyn ýtılızasııa alymyn tóleýi tıis, dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Memleket basshysy Úkimetke budan bylaı el zańnamasyn buza otyryp shetelden avtokólikterdiń ákelinýine, paıdalanylýyna shekteý qoıýdy tapsyrdy.

Prezıdent sóziniń sońynda búgin eshkimge sógis nemese eskertý jarııalamaǵanyn, Úkimet músheleri men ákimderge jibergen kemshilikterin kóktemge deıin túzetýge múmkindik beretinin atap aıtty. 

Sońǵy jańalyqtar

Jekpe-jek: Qaırat Ahmetovtiń qarsylasy anyqtaldy

Kásipqoı boks • Búgin, 13:38

Aýyldaǵy jurt áli senbeıdi

Qoǵam • Búgin, 13:23

Jambyl jerindegi júıesiz jumystar

Aımaqtar • Búgin, 13:13

Eriktilerge el alǵys aıtty

Aımaqtar • Búgin, 11:16

Qazalyda saqtyq sharalary kúsheıtildi

Aımaqtar • Búgin, 10:52

Uqsas jańalyqtar