Fýtbol • 27 Qańtar, 2020

Jańa zań Qazaqstan fýtbolyna serpin bere me?

42 retkórsetildi

О́tken jyldyń sońynda Qazaq­stan fýtbol fe­dera­sııasynyń Atqarý komıteti otyrysynda Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq­qa (EAEO) múshe elderdiń azamattaryn bıyldan bastap Qa­zaqstan Premer-lıgasynda legıoner retinde sanamaý týraly sheshim qabyldanǵan. Iаǵnı, 2020 jyldyń 1 qańtarynan bastap Reseı, Belarýs, Armenııa jáne Qyrǵyzstannyń fýtbolshylary bizdiń elde Qazaqstan fýtbolynyń túlegi retinde otandastarymyzben teń dárejede oınaı alady.

Buǵan deıingi ereje boıynsha, Premer-lıgadaǵy ár klýb bir maý­symǵa 8 sheteldik oıynshy tirkeı ala­tyn bolsa, onyń altaýy ǵana bir ýaqytta alańǵa shyǵatyn. Tipti klýb­tardyń qarajaty jetip jatsa, qajetti somasyn tólep, taǵy eki legıonerdi qata­ryna qosyp alýǵa quqyly edi. Bıyl da ár komanda 8 legıoner tirkeı ala­dy, biraq EAEO elderiniń fýtbolshy­lary endi bizde kirme oıynshylar emes.

Oqyrmandar arasynda mundaı ıdeıa qaıdan shyqty degen suraq týyndaýy múmkin. О́kinishke qaraı, bul jobany da biz Reseıden aldyq. Iаǵnı, eń alǵash bul bastamany 2015 jyly sol kezdegi Reseıdiń Sport mınıstri V.Mýtko kótergen edi. Keıinnen bul iske Reseı Federasııasynyń qazirgi Sport mınıstirligi aralasyp, zańǵa óz­geris engizip, EAEO elderiniń sportshylary Reseıde legıoner retinde sanalmaıtyny týraly zań qabylady. Bir qyzyǵy, Reseı tek fýtbolshylardy ǵana emes, voleıbol, basketbol, gandbol, hokkeı, sý doby, kógaldaǵy hokkeı sekildi sport túrlerinde óner kórsetetin sportshylardy da syrttan kelgender qataryna jatqyzbaıtyn boldy. Al bul zań Reseıde 2020 jyldyń 1 shildesinen bastap kúshine enedi.

EAEO elderiniń ókilderi Qa­zaq­standa legıoner sanalmaıtyny týraly sheshim qabyldanyp, kúshine en­gen bolsa da, áli de bul ózgeriske qar­sy adamdar tabylyp jatyr. Biraq qol­daýshylar da joq emes. Máselen, jýyrda «Habar» arnasyna suhbat bergen «Astana» fýtbol klýbynyń basshysy Mıhaıl Gýrman bul zań erkinsip ketken qazaqstandyq fýtbolshylardy sabasyna túsiredi deıdi.

– Bul jaǵdaı tek «Astanaǵa» ǵana emes, barlyq klýbtarǵa paıdaly. Tipti ekinshi altylyqtaǵy komandalarǵa da paıdaly desem bolady. Bizdiń fýt­bolshylar kishkene erkelep ketken syńaıly. Ásirese kóp jalaqy alyp úırenip alǵan. Keıbir tustarda olar sońyna deıin oınamaı jatady. Tipti jattyǵýdyń ózine nemquraıly qaraıtyndar barshylyq. Osyndaı jaǵdaılar oryn almas úshin báseke bolǵany durys. Mundaı problema barlyq komandada bar. Shetelden kóp fýtbolshy kelse, jergilikti oıyn­­shylardyń da deńgeıi óseri anyq. Transferdiń de sapasy artady. Árqashan báseke týdyrta bilý qa­­jet. Ár oıynshy óziniń ulttyq qu­ra­masynda oınasa, tipti jaqsy. Bizdiń birin­shilikke bul tek qana paıdasyn tıgizedi. Komandalarymyz úshinshi sort­ty solǵyn legıonerlerdi almaı, myqty sapaly fýtbolshylar ala bas­taıdy dep esepteımin, – deıdi ol.

M.Gýrmannyń pikiri, bir jaǵynan aqylǵa qonymdy. Ras, bul kúnderi qa­zaqstandyq fýtbolshylardyń ja­laqysy tym joǵary. Jýyrda ǵana ÝEFA Eýropa elderiniń ishki birin­shiliktegi bir klýbynyń fýt­bolshylarǵa beretin ortasha jalaqysyn jarııalady. Tizimde Qazaqstan 7,1 mıllıon eýromen 18-orynda tur. EAEO el­deri arasynda Reseı birinshi orynda. Sol­tústiktegi kórshilerimizdiń bir ko­mandasynyń ortasha jalaqysy – 36,4 mıllıon eýro eken.

Jańa zańnyń arqasynda bıyldan bastap bul kórsetkish tómendeýi múmkin. О́ıtkeni komandalar qazaq­standyq fýtbolshylarǵa aıyna 10 myń dollar tólegenshe, EAEO elderine kiretin Armenııa, Belarýs fýtbol­shylaryna 5 myń dollar tólep, elge ákelýine bolady. Bizdiń elde bul fýt­bolshylar úshin eń az aılyq bolǵa­nymen, joǵaryda atalǵan elder úshin óte joǵary jalaqy sanalady.

Jańa zańǵa qatysty fýtbolshylar da pikirlerin bildirýde. «Astana» klýbynyń burynǵy oıynshysy Roman Murtazaev eger shyn máninde elimizge EAEO elderiniń myqty fýtbolshylaryn alyp kelse, bul bastamany qoldaıtynyn aıtady. «Menińshe, Qazaqstanǵa ekinshi, úshinshi sorttaǵy oıynshylardy emes, sapaly fýtbolshylardy alyp kelý kerek. Sonda ǵana ishki básekelestik artyp, qazaqstandyq komandalardyń deńgeıi kóteriler edi. Bir jaǵynan otandyq fýtbolshylarǵa qıyndyq týdyrady. Endi bizdiń fýtbolshylar eki ese eńbek etip, alańdaǵy ornyn saqtap qalýǵa tyrysady. Bul óte tıimdi», deıdi.

Al qaqpashy Almat Bekbaev endi soltústiktegi kórshi elge ketýge jol ashylǵanyn aıtady. «Bul zań shyq­qannan keıin qazaq fýtbolshylary Reseıde legıoner sanalmasa, onda birazymyzǵa EAEO elderinde oınaýǵa jol ashylady. Reseıdiń tek Premer-lıgasy emes, Ekinshi lıgasynyń deń­geıi de ájeptáýir. Sondyqtan bul Qazaq­stan fýtbolshylaryna tıimdi», deıdi qaqpashy.

Fýtbol týraly jazyp júrgen jýr­nalıst Bek Tóleýov Qazaqstanda EAEO elderiniń fýtbolshylaryn legıoner retinde sanamaýǵa qarsy. О́ıtkeni EAEO uıymy arqyly bar­lyǵy ortaq bolyp jatqan soń, bir jaǵynan Qazaqstan táýelsizdigine qaýip tónýi múmkin degen ýáj aıtady. «Qazir­gi tańda elordanyń «Barysy» Reseıdiń Qurlyqtyń hokkeı lıgasynda óner kórsetip jatyr. Sondaı-aq «Astana» basketbol klýby da Reseı chempıonatynda oınaıdy. Endi bul fýtbolǵa da keldi. Biz osylaı-osylaı barlyq jaǵynan Reseımen birigip jatyrmyz. Menińshe, derbes el bolǵan soń barlyǵy da jeke-jeke bolýy kerek. Sondaı-aq elimizge legıonerlerdi tarta bergenshe, el fýtbolynyń basynda otyrǵandar bir ýaqyt ınfraqurylymǵa, bazaǵa kóńil bólse eken deımin», deıdi sport jýrnalısi.

Kezinde Qazaqstan ÝEFA qura­myna ótkende de bul jaıt kópshiliktiń narazy­lyǵyn týdyrǵan edi. Qazir de qarsy bolyp júrgenderdiń qatary kóp. Dese de Azııadan shyǵyp, Eýropaǵa kir­genimizdiń arqasynda elimizge kári qurlyqtyń mańdaıaldy fýtbolshylary men TOP komandalary kelip, qazaqstandyq fýtbol jankúıerlerine naǵyz fýtbol merekesin usynyp jatyr. ÝEFA-ǵa kirip utqanymyz osy. Al EAEO elderiniń fýtbolshylaryn elimizge ákelgennen ne utamyz, bul sheshim qazaq fýtbolyn damyta ala ma, álde joq pa – bul suraqtyń jaýabyn aldaǵy birneshe jyldyń enshisine qaldyraıyq.

 

Sońǵy jańalyqtar

Abaı murasyna arnalǵan kórme

Rýhanııat • Keshe

Jaǵa ustatqan jat qylyq

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar