Qoǵam • 29 Qańtar, 2020

Ádilet qana ádildikti aıyrady

58 retkórsetildi

Kez kelgen eldiń ulttyq zańdarynda adam quqynyń qorǵalýy eń basty orynda tursa da, onyń sheshimi ár elde árqashan bir deńgeıde bola bermeıdi. Sondyqtan da keı jaǵdaıda sheshimi shekten shyqqan isterdiń halyqaralyq tórelik sottarda jıi qaralatyny da belgili. О́ıtkeni talaılardyń óz memleketinde quqy buzylyp, aıaqqa taptalyp jataýy nemese sol eldiń zańyna qaıbireýlerdiń moıynsunbaýy da ábden múmkin.

Mundaıda  adam quqynyń, onyń dúnıe-múlkiniń, qarjysynyń qalypty qorǵalýy, saqtalýy qajet. Osy oraıda dármeni men pármeni zor uıymdar retinde halyqaralyq tórelik sottar aıyryqsha atalady. О́ıtkeni olardyń aqıqatqa júginetini belgili. Osy oraıda elimizdiń Ádilet mınıstrliginiń atqaryp jatqan zor isterin atap ótkimiz keledi. Máselen, sonaý  2012 jyldyń qazanynda, «Rýbı Roz Agrıkol» JShS BUU-nyń Halyqaralyq saýda quqyǵy jónindegi komıssııasynyń tórelik reglamentine sáıkes tárkilengen tárizdi qus fabrıkalary úshin mıllıondaǵan AQSh dollar kólemindegi qarajatty qaıtarý jóninde Qazaqstanǵa qarsy talap-aryz qozǵaǵan bolatyn.  2012 jyldyń shildesinde, «Rýbı Roz Agrıkol» JShS Tórelik alqaǵa Qazaqstan Respýblıkasyna qatysty aldyn ala is-sharalar qoldaný jónindegi, sonymen qosa «Rýbı Roz Agrıkol» JShS-ne jáne onymen baılanysy bar tulǵalarǵa qatysty barlyq tergeýler men tekseristerdi doǵarý jáne kompanııanyń bank shottaryna salynǵan tyıymdy alyp tastaýdy qamtıtyn shaǵym berdi.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrligi osy tórelik isti talqylaý boıynsha Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń konsýltantymen birlesip talapkerdiń atalǵan shaǵymyna jaýap retinde Tórelik alqaǵa qarsylyq bildirgen bolatyn. Sóıtip, 2012 jylǵy 12 jeltoqsanda Tórelik alqa Qazaqstan Respýblıkasynyń paıdasyna sheshim shyǵaryp, «Rýbı Roz Agrıkol» JShS-niń shaǵymyn qanaǵattandyrýdan tolyǵymen bas tartty.

Osy oraıda taǵy bir atyshýly jaǵdaıdy aıtpasqa bolmas. Onda Ulttyq qor qarjysynyń buǵattalýyna sebepshi bolǵan moldovalyq mıllıarderler Anatola men Gabrıelıa Statı kezinde Stokgolm sotyna shaǵymdanǵan edi. Statı kásipkerlik quqym buzyldy degen jeleýmen Shvesııanyń tórelik soty arqyly Qazaqstannan 4 mıllıard dollar talap etken. Stokgolmniń saýda palatasy aıasynda qurylǵan sot Qazaqstan tarapy halyqaralyq talaptardy buzýy arqyly keltirgen zalaldy óteýi úshin Statı men onyń kompanııasyna 500 mıllıon dollar tóleýi tıis dep mindettedi. Al Ulttyq qordy qamtamasyz etýshi Bank of New York Mellon Qazaqstan Ulttyq qorynyń 22 mıllıard dollaryn buǵattady. Degenmen Brıýsseldegi sottyń birinshi satysy Ulttyq qorǵa salynǵan buǵattaý kúshin jartylaı joıdy. Atalǵan sot osy qaýlysymen  qalǵan 530 mıllıon dollar kólemindegi  qarajattyń shektelýin aǵylshyn sotynda joıýǵa bolatyndyǵyn kórsetti. Osy mán-jaıdyń syryna tereńirek úńilsek, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstriligi shyndyqty ashýda biraz jumys júrgizgeni baıqalady. Máselen, Ádilet mınıstriliginiń taldap kórsetkenindeı, Qazaqstan Respýblıkasy men Moldova azamattary Anatol Statı, Gabrıel Statı jáne olardyń kompanııalary Ascom GroupSA6 Terra Raf Trans Traiding Ltd `1Statı») arasyndaǵy daý boıynsha Benılıýks elderiniń úsh soty 2019 jyldyń jeltoqsanynda qarama-qaıshy sheshimder qabyldaǵan.

2019 jyldyń 19 jeltoqsanynda Lıýksembýrg soty 2019 jyldyń 10 qazanynda ótken tyńdaýlardan keıin alynǵan KPMG-diń aýdıtorlyq, salyqtyq jáne keńes berý qyzmetterin usynatyn halyqaralyq fırmalar jelisi jańa korrespondensııasyn nazarǵa almaı, 2013 jyly shyǵarylǵan tórelik sheshim Lıýksembýrgte tanylýy tıis dep qaýly etti. Lıýksembýrg soty KPMG hat almasýy anyqtalǵanǵa deıin shyǵarylǵan tórelik sheshimniń kúshin joımaý týraly 2016 jylǵy shved sotynyń sheshimine silteme jasady. 2019 jyly 20 jeltoqsanda Brıýsseldiń birinshi ınstansııasynyń soty KPMG hat almasýyn eskermesten, ony isten tolyǵymen alyp tastap, Statı alaıaqtyǵy tórelik sheshimniń basty sebebi bolǵan joq degen pikir bildirdi.

Alaıda, Brıýsseldiń apellıasııalyq soty Bank of New York Mellon-daǵy 530 mln AQSh dollaryna tyıym salýǵa qatysty prosess sheńberinde shyǵarylǵan 2019 jylǵy 3 jeltoqsandaǵy sheshiminde múldem basqa kózqaras bildirdi. Apellıasııalyq sot Statıdiń KPMG-di jańylystyrǵanyn kórsetetin KPMG jańa hat almasýy tórelik sheshimniń jaramdylyǵyn anyqtaýǵa qatysy bar ekenin anyqtady. Sot is materıaldaryna jańa aıǵaqtardy qosý týraly sheshim qabyldady.

Qazaqstan tórelik sheshim alaıaqtyq jolymen alynǵandyqtan, onyń tanylýyna qatań túrde qarsy turýda. Statı jasyryn baqylaıtyn kompanııalar jelisin qoldana otyryp, Qazaqstanda óziniń boljamdy ınvestısııalaryn júzege asyrý maqsatynda birqatar jalǵan mámile jasady. Sonyń ishinde Qazaqstandaǵy gazdy qaıta óńdeý zaýyty qurylysynyń qunyn kóterý úshin jasalǵan jalǵan mámileler bar. Bul alaıaqtyq shemalar Statıdiń qarjylyq esebinde jasyrylǵan bolatyn. Tórelik talqylaý barysynda Statı óziniń boljanǵan ınvestısııalary men shyǵyndarynyń dáleldemesi retinde osy jalǵan qarjylyq esepke súıendi. Sondaı-aq, Statı tórelik trıbýnalǵa onyń qarjylyq esepterin KPMG Audit teksergendikten olardyń óte senimdi ekendigin atap ótti.

Sóıtip, budan buryn habarlanǵandaı, 2019 jylǵy 21 tamyzda KPMG Respýblıkany Statıdiń Qazaqstandaǵy qarjylyq eseptilik boıynsha jasalǵan barlyq óziniń aýdıtorlyq esepteriniń kúshi joıylǵandyǵy týraly habarlady (Habarlama). Jalpy alǵanda, bul qarjylyq eseptiliktiń úsh jylyn qamtıtyn on segiz aýdıtorlyq qorytyndysyn qamtıdy. KPMG bul ádetten tys áreketti Statıdiń qarjylyq eseptiliginde eleýli burmalaýlardyń bar ekendigin kýálandyratyn derekterdi qarastyrǵannan keıin qabyldady. Bul burmalaýlar Statı tarapynan KPMG kompanııasyna berilgen kórineý jalǵan málimetterge negizdeldi. Al Statı tórelik sheshimdi alý úshin KPMG aýdıtorlyq qorytyndylaryna, jalǵan qarjylyq esepterge jáne basqa da jalǵan alaıaqtyq aqparatty basshylyqqa aldy.

Alaıda, Statı men KPMG arasyndaǵy 2016 jyldyń aqpanynan 2019 jyldyń 3 qazanyna deıingi hat almasýdyń bar ekendigin jáne onyń mazmunyn («KPMG jańa hat almasýy») Statı men olardyń advokattary sottardan, Respýblıkadan jasyryp, tek 2019 jyldyń 25 qazanynda ǵana bul málimetti ashty. Tek qana sonda KPMG-diń 2016 jyldyń aqpan aıynda kúdikti áreketter, materıaldardy burmalaý jáne jalǵan esepterge qatysty Statıge habarlaǵandyǵy belgili boldy. Sonymen birge, Respýblıkanyń tórelik sheshimniń kúshin joıý týraly ótinishin shved sotynda qaraý kezinde KPMG Statıdiń jalǵan málimdemesine nazar aýdardy. Statı KPMG-diń osy tujyrymdaryn shved sotynan jasyryp, Lıýksembýrg soty qazirgi ýaqytta silteme jasap otyrǵan sheshimdi aldy.

Qazaqstan Respýblıkasy óziniń Lıýksembýrg Uly Gersogtigindegi múddelerin qorǵaýdy jalǵastyrady, jáne ol Lıýksembýrgtyń Kassasııalyq soty 2019 jylǵy 19 jeltoqsandaǵy Statı men onyń advokattarynyń burmalaýlaryna negizdelgen qate sheshimdi joqqa shyǵaratyndyǵyna kámil senedi. Sonymen qatar, Qazaqstan Brıýssel apellıasııalyq sotynyń Statıdiń alaıaqtyq áreketterin jáne olardyń Respýblıkaǵa qarsy tórelik sheshimdi májbúrli túrde oryndaýǵa qatysty Statıdiń boljamaly quqyǵyna yqpalyn qarastyrýǵa daıyndyǵyn qoldaıdy. Esep-qısap jáne aqshany jylystatý salasyndaǵy alaıaqtyq bul istiń barlyq aspektilerin, barlyq qatysty taraptardy, atap aıtqanda, sot júıesi zańsyz maqsattarda paıdalanylatyn jaǵdaılardaǵy qoǵamdyq múddelerdi qozǵaıtyn aıtarlyqtaı qylmys bolyp tabylady. Sondyqtan elimizdiń Ádilet mınıstrligi Qazaqstan Respýblıkasy zań ústemdigin ustanady jáne qazaqstandyq halyqtyń baılyǵy maqsatyna saı emes, alaıaq-ınvestorlardy qanaǵattandyrý úshin paıdalanylýyna jol bermeıtindigin basa aıtyp otyr. Sóıtip, bizdiń pikirimizshe, ár eldiń óz ádiletti tóreligi ǵana  qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıyra alady dep senemiz.

Sońǵy jańalyqtar

Barlyq másele ashyq aıtyldy

Aımaqtar • Búgin, 06:56

Tenderdi maıshelpek kóredi

Saıasat • Búgin, 06:55

Týrızm – tabys kózi

Parlament • Búgin, 06:53

Qıyrdaǵy qaıyrymdy qazaq

Qoǵam • Búgin, 06:45

Mýzykalyq mádenıet – mektepten

Rýhanııat • Búgin, 06:36

Turǵyndardyń talap-tilegi taldanady

Aımaqtar • Búgin, 06:30

Azııanyń úzdigi atandy

Aýyr atletıka • Búgin, 06:30

Kúnine bir jaqsylyq jasa!

Rýhanııat • Búgin, 06:27

Shákirtteri birinshi oryndy bergen emes

Aımaqtar • Búgin, 06:25

Mýzeı qory tolyqty

Rýhanııat • Búgin, 06:23

О́tinishter partııa nazarynda

Aımaqtar • Búgin, 06:20

Jańa jolda júz aqaý

Qoǵam • Búgin, 06:17

Qurylysty aıaqtaýǵa kepildik bar

Qoǵam • Búgin, 06:17

«Klassıkter» úshinshi oryn aldy

Sport • Búgin, 06:15

Almaty, 1921 jyl, 8 maýsym

Rýhanııat • Búgin, 06:12

Jańa energııa blogy iske qosylady

Ekonomıka • Búgin, 06:00

Qaıran, Qumsaı!..

Rýhanııat • Búgin, 05:31

Soltústik shuǵylasy

Rýhanııat • Búgin, 05:25

Qashqan sarbaz ustaldy

Qazaqstan • Búgin, 05:05

Baqylaý barynsha kúsheıtildi

Saıasat • Búgin, 05:05

Japon ıeni: keshe jáne búgin

Ekonomıka • Búgin, 05:05

Negizsiz tekserý – kásipke kedergi

Aımaqtar • Búgin, 05:05

Joldama úshin judyryqtasady

Kásipqoı boks • Búgin, 05:00

Uqsas jańalyqtar