Ekonomıka • 30 Qańtar, 2020

Tiri maldy satý – tıimsiz

37 retkórsetildi

«Egemen Qazaqstan» gaze­tinde taıaýda áriptesimiz Suńǵat Álipbaıdyń «Mal eksportyna nege tyıym salyndy?» atty maqalasy jarııalanyp, onda Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi mal eksportyna tolyq tyıym salǵany týraly málimdeme jasaǵany aıtylǵan bolatyn. Qazaqstannyń ekonomıkalyq saıasaty eksportty arttyrý kerek degen talapty únemi alǵa ustap otyrǵanda, bul alǵashynda aǵysqa qarsy júzgen sheshim bolyp kórinýi múmkin.

Alaıda mınıstrlik bul sheshim­ge basqa amaldyń joq­tyǵy­nan baryp otyr. Eli­miz­degi mal sanyn kóbeıtýge kedergi kóp. Byltyr ǵana eli­mizden 150 bas iri qara mal jáne 250 myń bas qoı syrtqa tirideı shyǵarylǵan. Onyń jartysynan astamy urǵashy mal eken. Basym kópshiligi О́zbekstanǵa ótkizilgen. О́z­bek aǵaıyndardyń iskerleri Qazaqstannan kóbinese aryq maldardy arzan­ǵa alyp, az ýaqytta semirtip, etinen óń­del­gen ónimdi naryqqa shy­ǵa­ratyny belgili bolyp otyr. Mal­dy arzanǵa satý – qazaqstandyq fermerlerdiń jáne et ónimderin shyǵara­tyn kásiporyndardyń múd­desine kereǵar másele. Sharýa qanshama azappen kútken, asyraǵan malynyń tolyq paıdasyn kórýi kerek. Joǵary­daǵy maqalada aıtyl­ǵandaı, qazir qazaqstandyq et óńdeý kásiporyndary shıkizat­tyń azdyǵynan 30-40 paıyz qýatymen ǵana jumys istep tur. Tiri maldy syrtqa áketýge tyıym salynbasa, olarǵa shıkizat jetkizý kólemi tipti tómendeı túsedi. Saıyp kelgende, bul jumys oryndarynyń azaıýyna, daıyn ónim kóleminiń qysqarýyna, memlekettik bıýdjetke túsetin salyq kóleminiń kemýine soqtyrady.

Biz osy máseleniń Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy ahýalyn zerttegen edik. Byltyr oblysta 15 myń tiri mal syrtqa shyǵarylypty. Alaıda oblys aýmaǵynan shyǵa­rylǵan maldyń deni ońtústiktegi ob­lystarǵa ketken. Al ol jaq­tan negizgi bóligi О́zbekstan aýmaǵyna ótki­zilgeni de belgili bolyp otyr. О́ıtkeni kópshiligi ázirge soıý­ǵa jaramaıtyn jas mal. Ony ózbek aǵaıyndar joǵa­ryda aıtqany­myzdaı ósi­rip, semirtip soıyp, daıyn ónim túrinde ishki-syrtqy naryqqa shyǵarady.

Biz mınıstrliktiń ekspor­t­qa tiri mal shyǵarmaý jónin­degi she­shi­mine jergilikti fer­mer­­­­lerdiń qan­daı pikirde ekenin bildik. Sonyń ishinde «Zag­radovka» JShS dırektory Ivan Fesenko mınıstrliktiń sheshimin tolyq qoldaıtynyn aıtty. Onyń sharýashylyǵy maldyń etti tuqymyn ósiredi. I.Fesenko: «Tiri maldy satý – bizge tıimsiz, biz et túrinde ótkizgendi qalaımyz. Qazir malymyzdy jergilikti et kombınatyna ótkizýdemiz. Syrtqa daıyn ónim túrinde shyq­qa­ny bizge de, elge de paıdaly», deıdi.

«Peterfeld AGRO» JShS bas dırektory Asqar Mádıevtiń sharýashylyǵy 4572 gektar jerge astyq egip, birneshe myń bas mal ósiredi. Biraz jylqysy, qazaqtyń aqbas tuqymdy sıyrlary, qoıy bar. «Men mınıstrliktiń sheshimin qoldaımyn. Biz maldy ózimiz ósirip, paıdasyn kórýimiz kerek. Tirideı satyp jibergenniń paıdasy az. Qudaıǵa shúkir, mal semirtýdi ata-babamyzdan beri bilemiz», dedi A.Mádıev.

300-ge jýyq iri qara ósirip, etin ótkizip, sútin saýyp otyr­ǵan «Bol­shaıa malyshka» JShS dırektory Er­ǵalı Ǵab­dýllın de osy sózdi aıtty. Ol da mınıstrliktiń maldy tirideı syrtqa satýǵa tyıym salǵany durys dep oılaıtynyn jetkizdi.

Biz pikirin bilgen fermer­ler arasynda tek «Mam­betov ı K» JShS dırektory Erkebulan Mambetov qana bul sheshimge asa rıza emes­­tigin aıtty. Ol ósirip otyr­ǵan ógizshelerin satyp alyp ketetinderge rıza eken. Sebebi óziniń soıyp satatyn alańy bolmaı shyqty. Bul da oılastyratyn másele.

 

Soltústik Qazaqstan oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Basylym basshylary - Ýálıhan QALIJAN (1948)

Basylym basshylary • Búgin, 16:57

Alysty jaqyndatatyn qurylǵy

Qoǵam • Búgin, 16:23

Qaıyrymdylyq – qasterli qasıet

Qoǵam • Búgin, 15:54

Almatydaǵy ıesiz jeliler qala balansyna beriledi

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 15:49

Almatyda 39 medısınalyq uıym ashylady

Medısına • Búgin, 15:31

Basylym basshylary - Nurlan ORAZALIN (1947)

Basylym basshylary • Búgin, 15:24

Memleket basshysy Dáýren Abaevty qabyldady

Prezıdent • Búgin, 15:08

Jaqsylyq júrek jylytady

Qazaqstan • Búgin, 15:07

Basylym basshylary - Ábish KEKILBAIULY (1939-2015)

Basylym basshylary • Búgin, 15:06

Mektep bitirýshi túlekter jol qurylysy salasymen tanysty

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 15:03

Jetistikke jetken jandardy dáripteıdi

Aımaqtar • Búgin, 12:42

Inklıýzıvti qoǵam qurý úshin...

Qoǵam • Búgin, 12:21

Erikti jastar erkin formatta pikir almasty

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 12:05

Almatyda qurylys qarqyndy júrip jatyr

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 11:33

Tálimi zor, ǵıbraty mol jıyn

Aımaqtar • Búgin, 11:18

Danyshpan toıyna bir tamshy úles

Abaı • Búgin, 10:36

Habarsyz ketken kásipker izdestirilýde

Aımaqtar • Búgin, 10:24

Jumyrtqa nege qymbattaıdy?

Ekonomıka • Búgin, 09:27

О́ner mýzeıindegi ózgeshe kórmeler

Aımaqtar • Búgin, 09:12

Alısa – Arqa tósinde

Aımaqtar • Búgin, 08:03

Abaı rýhy – Almaty tórinde

Abaı • Búgin, 08:00

Uqsas jańalyqtar