Rýhanııat • 30 Qańtar, 2020

Qazirgi zamanǵy qazaq ádebıeti 6 tilge aýdarylady

60 retkórsetildi

«Jahandaǵy zamanaýı qazaqstandyq mádenıet» jobasyn júzege asyrý maqsatynda atqarylǵan jumystardyń biri - qazaq tilindegi antologııalardy BUU tilderinde basyp shyǵarý qolǵa alynady. Bul týraly Premer-Mınıstrdiń resmı aqparattyq saıtynda jazylǵan.

Joba sheńberinde qazirgi zamanǵy qazaq ádebıetin Birikken Ulttar Uıymynda qabyldanǵan 6 tilge aýdarý kózdelgen. Aýdarylǵan shyǵarmalar zamanaýı qazaq ádebıeti prozasynyń antologııasy men zamanaýı qazaq ádebıeti poezııasynyń antologııasyna engiziledi, bul antologııalardy da BUU tilderinde basyp shyǵarý qolǵa alynady.

Poezııa jáne proza janry boıynsha 30 qazaqstandyq avtordyń qazirgi zamanǵy 290 shyǵarmasy aǵylshyn, fransýz, ıspan jáne orys tilderine aýdaryldy. 

2019 jyly London qalasynda «Zamanaýı qazaq ádebıeti prozasynyń antologııasy» men «Zamanaýı qazaq ádebıeti poezııasy antologııasyn» tanystyrý sharalary ótti.  Qazaq ádebıetiniń jaýharlarynyń jınaqtary aǵylshyn tilinde 100 052 danamen jaryq kórip, álemniń 94 eline taratyldy.

Shetelderde «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyna arnalǵan 100-ge jýyq is-shara uıymdastyryldy:

- kitap, foto jáne óner týyndylarynyń kórmesi;

- Qazaqstannyń tarıhy men mádenıeti týraly fılmder kórsetilimi;

- qazaqstandyq shyǵarmashylyq ujymdardyń konserti;

- dóńgelek ústelder, ǵylymı-praktıkalyq konferensııalar.

Budan ózge, sheteldik BAQ-ta 100-ge jýyq maqala jaryq kórdi. 

Shetelderde qazaq ádebıetiniń  tanymaldyǵyn arttyrý maqsatynda sol elderdegi Qazaqstannyń resmı mekemeleri qazaqstandyq jazýshylardyń týyndylaryn shet tilderine aýdarý jáne basyp shyǵarý boıynsha jumystar júrgizýde. Qazaqtyń uly aqyny ári oıshyly Abaıdyń óleńderi men qara sózderiniń parsy, malaı, polıak, golland jáne portýgal tilderindegi jınaqtary daıyndaldy.

Ankara qalasynda Halyqaralyq túrki akademııasy basyp shyǵarǵan «Túrki ıntegrasııasynyń arhıtektory» kitabynyń tusaýkeseri ótti. Is-shara túrkitildes memleketterdiń yntymaqtastyq keńesin qurý jónindegi Nahchyvan kelisiminiń 10 jyldyǵyna oraılastyryldy. Jınaqqa Túrki keńesi memleketteri basshylarynyń, sondaı-aq sheteldik ǵylymı jáne mádenı qaıratkerlerdiń maqalalary endi. Sonymen birge professor G. V. Kannyń «Qazaqstan tarıhy» atty kitaby qytaı tiline aýdaryldy.

Máskeýdegi «Sovremennık» drama teatrynda qazaqstandyq dramatýrg R. Muqanovanyń aqıyq aqyn F. Ońǵarsynovaǵa arnalǵan «Farıza» spektakliniń premerasy ótti. 

Kanadada, Iordanııada, Shvesııada, Rýmynııada, Fransııa jáne Belarýste qazaqstandyq kıno festıvalderi ótkizildi. Sheteldik kórermenderge otandyq rejısserlerdiń «Qazaq handyǵy. Almas qylysh», «Kóshbasshy joly. Juldyzdar toǵysqanda», «Ámire», «Árýaq», «Talan», «Anaǵa aparar jol» jáne t.b. fılmderi kórsetildi. «Azıatıka» (Rım qalasy, Italııa) jáne «DORF» (Vınkovsı qalasy, Horvatııa) halyqaralyq kınofestıvalderi aıasynda da Qazaqstan fılmderiniń jeke kórsetilimderi ótti. Al Nıý-Delı qalasynda shyǵystyń áıgili oıshyly Ábý Nasyr ál-Farabıdiń 1150 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan ál-Farabı úıi ashyldy.

Qazaqstan halyqaralyq deńgeıdegi túrli kitap, óner jáne arheologııalyq kórmelerge qatysty. Qytaı ulttyq mýzeıinde ótken «Jibek joly boıyndaǵy elder ulttyq murajaılarynyń qazynalary» kórmesi aıasyndaǵy «Altyn adam» jádigerler kórmesinde, Lıtvada ótken «Qazaq brands showroom» qazaqstandyq áıelder kıimderiniń kórmesinde kópshilik nazaryna qazaq tarıhy men óneriniń teńdessiz qazynasy usynyldy.

«Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda Qazaqstan mádenıetin shetelde ilgeriletý maqsatynda sheteldik BAQ ókilderine arnalǵan mádenı baspasóz týrlary ótkizildi. Máselen, ótken jyly 4-6 qyrkúıekte Nur-Sultan qalasynda ótken Azııa elderi qalamgerleriniń Birinshi forýmyna arnalǵan baspasóz týryna álemniń 13 elinen jýrnalıster qatysty.  Olar sonymen qatar Qazaqstan astanasynyń birqatar mádenı-tarıhı jáne týrıstik nysandaryn aralady. Sheteldik jýrnalısterge tanymal azııalyq avtorlar Ko Yn (Ońtústik Koreıa), Moza al-Malkı (Qatar), Mend-Ooıoo (Mońǵolııa), Amar Mıtra (Úndistan), Anar Rasýl Rzaev (Ázerbaıjan), Ulyqbek Esdáýlet, Oljas Súleımenov, Muhtar Shahanov jáne t.b. jeke kezdesýler men suhbattar uıymdastyryldy. Shara qorytyndysy boıynsha sheteldik BAQ betterinde 40-qa jýyq maqala jaryq kórdi.

M. Áýezov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq drama teatry Býdapesht qalasynda  ótken «Imre Madach atyndaǵy VI halyqaralyq teatrlar kezdesýi» festıvalinde Iran Ǵaıyptyń «Qorqyttyń kóri» qoıylymyn kórsetti. Sonymen qatar teatr «Túrki mádenıeti: túrki mádenıetindegi Qorqyt murasy» taqyrybynda ótken ǵylymı konferensııaǵa qatysyp, is-shara qorytyndysy boıynsha AQSh qalalaryna gastroldik saparǵa shaqyrtý aldy. 

Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq halyq aspaptary orkestri 85 jyldyq mereıtoıy aıasynda gastroldik saparmen Reseıdiń Máskeý jáne Sankt-Peterbýrg qalalaryna  bardy. Al Rımdegi Teatro dell’Opera di Roma sahnasynda «Astana Opera» opera jáne balet teatry A. Hachatýrıannyń ańyzǵa aınalǵan «Spartak» baletin kórermender nazaryna usyndy. Sonymen qatar Abaıdyń 175 jyldyǵyna oraı «Abaı» operasy shetelderge gastroldik saparlardyń repertýaryna engizildi. Rım qalasynda N. Tilendıev atyndaǵy «Otyrar sazy» Akademııalyq folklorlyq-etnografııalyq orkestriniń konserti ótti. Abaı atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq opera jáne balet teatrynyń gastroli London qalasyndaǵy álemniń eń bedeldi operalyq sahnalarynyń biri - Kolızeı teatrynda ótti. 

Vengrııanyń Sazhalombatta qalasyndaǵy Matrıka mýzeıinde QR Ortalyq memlekettik mýzeıiniń «Uly dalanyń tarıhı-mádenı kelbeti» atty halyqaralyq jyljymaly kórmesi ótti. Sharada mýzeı qoryndaǵy erte kóshpeliler kezeńiniń mádenıetin kórsetetin arheologııalyq artefaktiler, Esik qorǵanynan tabylǵan «Altyn adamnyń» ǵylymı rekonstrýksııasy, sondaı-aq dástúrli qazaq mádenıetine qatysty etnografııalyq qundylyqtar kópshilik kózaıymyna usynyldy.

QR Ulttyq mýzeıi Afıny qalasyndaǵy Epıgrafııalyq mýzeıde «Uly dala: tarıh jáne mádenıet» kórmesin ashty. Kórmege Ulttyq mýzeıdiń eń qundy jádigeri - «Altyn adam» qoıyldy.

Sońǵy jańalyqtar

Infeksııany qaıdan juqtyrǵany belgisiz

Aımaqtar • Búgin, 16:10

Pálsapa – Bekzat sana

Qazaqstan • Búgin, 15:46

Taldyqorǵannan Taıynshaǵa deıin...

Qazaqstan • Búgin, 14:55

Tegeýrini temirdeı Temirbaev

Qazaqstan • Búgin, 14:26

Karantınde shyrqalǵan ánuran

Qazaqstan • Búgin, 13:16

Samaradan kelgen 57 stýdent baqylaýda

Aımaqtar • Búgin, 12:30

Oralman qasqyr (etnografııalyq áńgime)

Qazaqstan • Búgin, 12:23

COVID-19 – Qazaqstanǵa jańa synaq

Koronavırýs • Búgin, 11:59

Qazaly aýdany karantınge jabyldy

Aımaqtar • Búgin, 11:53

Qytaı aza tutý kúnin jarııalady

Álem • Búgin, 11:49

Áskerı jıynǵa kimder barmaıdy?

Qazaqstan • Búgin, 11:36

Uqsas jańalyqtar