Abaı • 30 Qańtar, 2020

Abaı — Azııanyń Eýropaǵa ashylǵan aıqara esigi

242 retkórsetildi

Abaı saltanaty Eýropa asyp, kári qurlyqtyń birneshe qalasynda toılanyp jatyr.

Hakim muralary adamzatqa ortaq qundylyq ekenin eýropanyń kóziqaraqty oqyrmandary  ózderi aıtýda. Biz buǵan Bratıslava qalasyndaǵy Slovakııa Ulttyq kitaphanasynda ótken taǵylymdy sharada taǵy bir márte kóz jetkizdik. Abaı shyǵarmashylyǵyna qatysty qyryq kitapty Slovakııa oqyrmandaryna syıǵa tartqan erekshe sharaǵa qatysyp, júrekjardy lebizin bildirgenderdiń qatarynda Slovakııa Respýblıkasy Ǵylym akademııasynyń prezıdıým múshesi Iýraı Marýshıak, Slovakııanyń Bilim-ǵylymdy zertteý jáne sport vıse-mınıstri Olga Nahtmanova, Slovakııa Respýblıkasynyń Ǵylym akademııasy kitaphanasynyń dırektory Mıhal Slıaskıı, Slovakııanyń Qazaqstandaǵy eks-elshisi Dýshan Podgorskıı, sondaı-aq Qazaqstannan barǵan delegasııa ókilderi Ulyqbek Esdáýlet, Tursyn Jurtbaı, Kenjehan Matyjanov bar.

Joraly jıyndy Qazaqstannyń Slovakııadaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Roman Iýrevıch Vasılenko ashyp berdi.

«Eń aldymen Abaı atamyzdyń ǵıbratty ǵumyry men asa qundy shyǵarmashylyǵyn eýropaǵa tanystyrý elimizdiń saıası ǵana emes, rýhanı ómirinde de ósý men órleýdi kórsetedi. Abaı – qazaq halqynyń umytylmas ulttyq kody dep aıta alamyz. Onyń taǵylymdy sózderi bir ǵasyrdan astam ýaqyt ótse de ulttyq sanany saqtap turýǵa tutqa bolyp otyr. Búgin Slovakııada uly hakimniń murasyn keńinen nasıhattaý osy turǵydan elshilik qyzmetkerleri úshin úlken mánge ıe. Biz elshiliktiń atynan sharany uıymdastyrýǵa uıtqy bolǵan eki eldiń bas kitaphanalaryna, Slovakııa Ǵylym akademııasynyń basshylyǵyna erekshe alǵysymyzdy bildiremiz», dedi elshi R.Vasılenko.

Jıyndy aldymen sóz alǵandardyń biri Slovakııa Respýblıkasy Ǵylym akademııasynyń prezıdıým múshesi Iýraı Marýshıak boldy. Iýraı myrza Abaı – Azııanyń Eýropaǵa ashylǵan alyp qaqpasy dep hakim ulaǵatyn erekshe ulyqtaı sóıledi.  «Abaı tek ádebıetke ǵana úles qosqan tulǵa emes, ǵylymǵa, bilimge arnaǵan tyń oılary bizdi kóp oılandyrýy kerek. Abaı esimi arqyly qazaq ultyn jaqyn tanýǵa bolady. Biz Abaıdy taný úshin aldymen qazaqty tanyǵanymyz durys. Búgingi kezdesý osy yntymaqty nyǵaıtyp turǵandaı», dedi ol.

Eki el arasyn Abaı muralarynan bólek, shetelde oqyp jatqan stýdentter de tyǵyz baılanystyryp keledi. О́z sózinde osylaı degen Slovakııanyń memlekettik hatshysy, vıse-mınıstr Olga Nahtmanova hakim týraly tolǵana kele aldaǵy ýaqytta bilim, ǵylym salasynda  jańa jobalardyń kóptep qolǵa alý kerektigin basa aıtty. Vıse-mınıstrdiń bul usynysyn elshi myrza da qýattap, Slovakııada qazaq jastarynyń bilim alýyna úlken múmkindikter baryn bildirdi.

1

Sharanyń ashylý saltanatynda sóz alǵan ǵalym, delegasııa ókili Kenjehan Matyjanov bolsa, Slovakııamen Qazaqstannyń uqsas qyrlaryn uǵynyqty jetkize bildi. «Aınalasy 30 jyldyń ishinde eki el arasynda osyndaı irgeli baılanys ornatyp úlgerý, árıne úlken jetistik. Táýelsizdik alǵannan keıin jańa satyǵa kóterildik. Buryn kitaptarmen ǵana baılanys jasasaq, búginde rýhanı qundylyqtarymyzdy almastyra otyryp eki el jaqyn tanysyp turmyz. Bul rette Abaı shyǵarmashylyǵy dostyqqa úlken dáneker ekenin erekshe aıtýymyz kerek. Elshilikke, osyndaǵy zııaly qaýym ókilderine alǵys aıtamyz», dedi ǵalym K.Matyjanov.

Slovakııa Respýblıkasynyń Ǵylym akademııasy kitaphanasynyń dırektory Mıhal Slıaskıı óz kezeginde 65 jyldyq tarıhy bar kitaphana jumysyn aıta otyryp, kitaphana sórelerinen Abaıǵa qatysty qundy kitaptardyń oryn alýy úlken mártebe ekendigin bildirdi. «Bul kitaphana ádebı, ǵylymı jıyndardy jıi ótkizip turady. Biz kóbine shet memlekettermen keńirek qarym-qatynas ornatýdy kózdeımiz. Qazaqstandyq delegasııa ákelgen Abaı shyǵarmashylyǵyna, onyń muralaryn zertteýge arnalǵan qundy materıaldar birneshe tilde aýdarmalarymen bizdiń kitaphananyń qoryn toltyryp turǵany biz úshin erekshe qurmet der edim. Bul kitaptar bizdiń kitap qorymyzda óte uzaq saqtalatyndyǵyna sóz beremin», dedi M.Slıaskıı.

Keleli kezdesýge qoǵam qaıratkeri, 2009-2013 jyldary aralyǵynda Slovakııanyń Qazaqstandaǵy elshisi bolǵan, ǵalym Dýshan Podgorskııdiń  arnaıy qatysyp, Abaıdyń ómir súrgen zııaly ortasyk týraly baıandamasyn erekshe atap ketken jón. Qazaqstanda tórt jyldaı turǵan eks-elshi ultymyzdyń salt-dástúrinen baı maǵlumaty baryn kórsete sóılep, bolashaq  jas zertteýshilerdi aqyn murasyna jańa qyrynan kelýge shaqyrdy.

1

«Abaıdyń óleńderi men ánderinen bólek onyń aqyn jáne tulǵa bolyp qalyptasýyna oń áser etken zııaly ortasy týraly kóp aıtylǵan durys. О́z óleńderi arqyly ultty bıikterge jetelep kele jatqan hakimniń ákesi Qunanbaıdyń ózi tutas dáýirdiń som kelbeti bolǵan. Abaıdyń sondaı áleýetti áýlette ósýiniń úlken máni bar. Onyń sondaı-aq qaıyn jurty Qazybek bı urpaqtarynyń da aqyn ómirine áser etpeı qoımaǵanyn da shet el áli bilmeıdi. Bul  – qazaqqa ǵana tán ulttyq erekshelik der edik. Bılik pen ónerdi qatar keshý naǵyz taǵdyr der edim», dedi D.Podgorskıı.

Erekshe kezdesýdi Slovakııanyń birneshe qalasynan kelgen qazaqstandyq stýdentter Orazalı Erlanuly, Amanjol Aıqyn, Mádı Ortbaev án-kúımen túıindep, sharaǵa  asqaq saltanat syılady.

Tamasha kezdesýdi Slovakııanyń Qazaqstanda bolǵan eks-elshisi Peter Iýza júrgizip otyrǵanyn aıta ketken jón.

Esterińizge sala keteıik, 27 qańtardan bastap elordamyzdaǵy Ulttyq akademııalyq kitaphana Mádenıet jáne sport, Syrtqy ister mınıstrlikterimen, sondaı-aq birneshe elshiliktiń qoldaýymen eýropa qalalarynda Abaı hakimniń 175 jyldyǵy toılanyp jatyr.

Sońǵy jańalyqtar

Memleket qoldaýy eńse kótertti

Aımaqtar • Búgin, 13:25

Qyzylorda: Naýqastardyń jaǵdaıy qalypty

Koronavırýs • Búgin, 13:21

«Barysqa» daýys bereıik!

Sport • Búgin, 13:15

Almatyda indet oshaǵy qaıta kóbeıdi

Aımaqtar • Búgin, 13:15

Sý tasqynyna qarsy áreketter bastaldy

Aımaqtar • Búgin, 13:00

Juqpaly aýrýlar jaıly jaýhar fılmder

Rýhanııat • Búgin, 12:50

Almatyda onlaın jattyǵý ótedi

Sport • Búgin, 11:51

Jalǵan aqparat taratqan muǵalim ustaldy

Koronavırýs • Búgin, 11:45

Túrkistan: Kásipkerlerdiń kómegi kóp

Aımaqtar • Búgin, 11:13

Naýqastyń jeke deregin kim taratty?

Aımaqtar • Búgin, 10:59

Aqyn Amanhan Álimuly dúnıeden ótti

Rýhanııat • Búgin, 10:53

Qaıyrymdylyq aksııasynyń aýqymy keń

Aımaqtar • Búgin, 09:40

Shekteý sharalary qatań saqtalýy tıis

Koronavırýs • Búgin, 09:18

Meıirlannyń músinderi

Rýhanııat • Búgin, 08:05

Memleket basshysynyń qamqorlyǵy

Qoǵam • Búgin, 07:50

Kúı qudireti

Rýhanııat • Búgin, 07:43

Daýys galereıasy

Rýhanııat • Búgin, 07:39

Aq jeleńdilerge alǵys aıtty

Rýhanııat • Búgin, 07:35

El áńgimelerin ekshegen

Rýhanııat • Búgin, 07:28

Tórt túlik kóbeıse, toqshylyq keledi

Ekonomıka • Búgin, 07:26

Tarıhta qalǵan indetter

Tarıh • Búgin, 07:22

Nesıe tóleýdi toqtata turý tártibi

Ekonomıka • Búgin, 07:21

Uqsas jańalyqtar