Aıyppul arqalaǵandar aıylyn jııa ma?

Jambyl oblystyq tabıǵı re­sýrstar jáne tabıǵat paıdala­nýdy retteý basqarmasynyń «Ma­­mandandyrylǵan «Sapsan» jedel qyzmeti» mekemesi oblys kólemindegi orman qory aýmaǵynda jáne erkin aımaqtarda ormandar men jabaıy janýar­lar dúnıesin qorǵaý úshin byltyr maý­sym-jeltoqsan aılarynda 30 reıd júrgizgen. Bul rette «Ma­mandandyrylǵan «Sapsan» jedel qyzmeti» mekemesiniń dı­rek­tory Ernazarbek Jantaev kóp­tegen zańbuzýshylyqtardyń oryn alǵanyn aıtty.

Ishki baqylaý jáne bra­koner­likpen kúresý, kúzetý jáne qorý maqsatynda júr­gizilgen jumys­tardyń nátı­jesinde tabıǵat zań­namasyn buzǵany úshin birqatar zań­syzdyqtar anyqtalǵan. Kóp­tegen zańsyzdyqtar Baızaq, Jam­byl, Talas, Sarysý, Mo­ıynqum aýdandarynyń aýma­ǵynda oryn alǵan. Máselen ótken jyly «Úm­bet» erekshe qorǵalatyn tabı­ǵı aýmaǵynda zańsyz ańshylyq ja­sap, 1 borsyq pen 1 dońyz at­qan ań­shyǵa sot sheshimimen 932 myń 250 teńge aıyppul salynsa, «Merki» erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaǵynda byltyr jazda zańsyz qarýmen ańshylyqqa shyqqany úshin ańshyǵa 176 myń 750 teńge aıyppul salynyp, sot sheshimimen óndirildi jáne ańshy qarýy joıý úshin alynǵan. Sol sııaqty Baızaq aýdanynyń orman qory jerinde «Qyzyl kitapqa» engen 2 qaraquıryqpen ustalǵan ańshyǵa qazirgi tańda tergeý amaldary júrgizilip jat­sa, Moıynqum aýdanynda 2 azamat zańsyz ań­shy­lyq jasap 4 qyrǵaýylmen us­talǵan. Olarǵa 25250 teńge aıyp­pul jáne zalaly retinde 50500 teńge aıyppul salynǵan. Sa­rysý aýdanynda da zańsyz ań-qus aýlaýshylar qujaty joq bir uńǵyly ańshy myltyǵy, 40 dana suńqar qusyn ustaıtyn tuzaq, 2 dana tomaǵa jáne 9 jabaıy kep­ter qusymen qolǵa túsip, aı­ǵaq zattary aýdandyq polısııa bólimine ótkizilgen. Budan bólek, Jambyl aýdanynda úırek, Talas aýdanynda qyrǵaýyl atqandar da ustalyp, tıisti aıyp­puldaryn ar­qalaǵan.

«Bireý toıyp sekiredi, bireý tońyp sekiredi» degendeı, jalpy, ańshylyqqa da adam ár­túrli jaǵdaıda shyǵady. Bul bireý úshin kásip bolsa, endi bi­reý úshin ermek. Sondyqtan da qarý alyp shyǵyp, ań men qusty zań­syz atý deregi jıi tirkelýde. Jal­py, byltyr ań aýlaý barysynda zańsyz paıdalanylǵan bar­lyǵy 30 dana ańshy qarýy tárkilenip, sol aýdandardyń polısııa bólimderine tapsyryldy. Ta­bıǵattyń tirshilik ıelerine tor qurǵan ańshylardyń 13 qyrǵaýyl, 4 úırek, 3 qoıan, 1 borsyq jáne 2 qa­ra­quıryq atqany belgili boldy. «Qyzyl ki­tapqa» engen qa­raquıryq janýaryn atqandar aıyppulmen qatar, 2,5 jylǵa deıin shartty jazaǵa kesiledi eken. Tabıǵattyń tiri baı­lyq­taryn talaýǵa túsirý­de aldyna jan salmaıtyn áldekimderdiń kesirinen ózi quryp ketýdiń az-aq aldynda turǵan tir­shilik ıeleri kóbeımeı jatyr. «Sapsan» jedel qyzmeti atqarǵan jumystarynyń nátıjesinde, ta­bıǵatqa zııan keltirip jáne zańsyz ańshylyq jasaǵany úshin ańshylarǵa salynǵan aıyp­pul men zalaly 8 330 500 teń­geni quraıdy. Jambyl oblysy ákiminiń ókimimen ótken jy­ly qurylǵan «Jedel top» oblys­tyq tabıǵı resýrstar jáne ta­bıǵat paıdalanýdy retteý bas­qarmasyna qarasty orman sha­rýashylyǵy mekemeleriniń qyz­metine ishki baqylaý júrgizip, bra­konerlikpen kúresý, kúzetý, qorý jumystaryn júzege asyrý maqsatynda jumystar atqaryp keledi. Sonymen qatar «Jedel top» jaz mezgilinde orman sha­rýa­shylyǵy mekemeleriniń órt qaýipsizdigi kezeńine da­ıyn­dyqtaryn zerdelep, órt bol­ǵan aımaqtarda ony sóndirý ju­mystaryna qatysty. О́ńir­degi 8 orman sharýashylyǵy meke­melerine ishki baqylaý jumys­taryn júrgizip, ony zerdelep, jetistikteri men kemshilikteri týraly málimetterdi basqarma bas­shysyna tapsyryp otyrdyq», deıdi Ernazarbek Jantaev.

О́kinishke qaraı, búginde ań atý, qus atý degen úırenshikti ádet­ke aınalyp barady. Ásirese sı­rek kezdesetin tirshilik ıelerin nysanaǵa alý jıi kezdesedi. Qol­ǵa túskenderi aıyppul ar­qalap ja­­tyr, al tabıǵattyń tiri baı­lyqtaryna zalal keltirip bolǵan soń jymyn bildirmeı ketip jat­qandar qanshama. Jyl­dyń endi bastalǵanyna qa­ra­mastan, mundaı jaǵ­daılar bıyl da tirkelgen. Aǵym­daǵy jyldyń qańtar aıynda tabıǵat zańnamasyn qorǵaý úshin 4 reıd júrgizilip, zańsyz ań aýlaýshy­lardan 16 ańshy myltyǵy tárkilengen. «Jambyl aýdanynda 1 azamat erkin aımaqta zańsyz ańshylyq jasap júrgen jerinen ustalyp, ony tekserý barysynda 1 dana ańshy qarýy tárkilendi. Atylǵan ań-qusy bolǵan joq. Osy oqıǵaǵa baılanysty 1 azamatqa erkin aımaqta zańsyz ańshylyq jasaǵany úshin ákimshilik hattama toltyrylyp, 13255 teńge aıyp­pul salyndy. Sol sııaqty Shý aýdanynda 1 azamat erkin aımaqta zańsyz ańshylyq jasap júrgen jerinde ustalyp, ony tekserý barysynda 3 dana ańshy myltyǵy tárkilengen», deıdi Er­nazarbek Jantaev. Sonymen qatar, bıyl erkin aımaqta zańsyz ańshylyq jasaý deregi Jambyl, Baızaq, T.Rysqulov aýdandarynda da tirkelgen. Bul aımaqtan ustalǵandardan da zańsyz ańshy qarýy tárkilenip, Baızaq aýda­nynda qyrǵaýyl atqandarǵa tıis­ti aıyppul salynǵan. Al Ta­las aýdanynda 4 azamat erkin aımaqta zańsyz ańshylyq jasap júrgen jerinen qolǵa túsip, olardy tekserý barysynda atyl­­ǵan 12 qyrǵaýyl jáne «Qyzyl kitapqa» engen 1 buldyryq tabylǵan. Son­daı-aq 4 qarý aýdandyq polısııa bólimine ótkizildi. Osy oqıǵa boıynsha aıyppul men zalaly 755 myń 770 teńgeni quraǵan. Jal­py alǵanda, bıyldyń ózinde tabıǵatqa 22 qyrǵaýyl, 2 kepter men 1 buldyryq qusynyń zııa­ny kelgen. «Qyzyl kitapqa» engen buldyryq atqany úshin ańshyǵa 530 myń 200 teńge aıyppul salynady eken.

Aıyppul arqalasa da aıylyn jımaıtyn ańshylar ózde­riniń tabıǵatqa qııanat jasap júrgenin bilse jaqsy. Búgin aıyp­pulyn tólep, olardyń kúni erteń-aq ań men qus atýǵa degen qyzy­ǵý­shy­lyǵy qaıta oıanbasyna da ke­pildik joq. Saıyn dalanyń baýraıy­na basa kóktep kirip, onyń baýyryndaǵy tiri baılyǵyna qol salatyn qaskóılerge qarsy turý árdaıym ózekti máseleniń biri bolyp qala bermek.

Jambyl oblysy