Qoǵam • 31 Qańtar, 2020

Ata kásipten nege qashady?

190 retkórsetildi

Bizdiń qazaq álmısaqtan baılyqty malmen ólshegeni málim. Ony bata-tilek, maqal-mátel, jyr-dastandarǵa qarap-aq ańǵarýǵa bolady.

Kóne dáýirden syr shertetin Alpamys batyr jyry da:

«...Baıbóri degen baı bopty,

Tórt túligi saı bopty,

Toqsan myń eken qarasy,

Seksen myń eken maıasy,

Shurqyrap jatqan bir jylqy,

Toǵaı saıyn myń jylqy,

Esebi joq kóp jylqy...» dep bastalmaý­shy ma edi.

О́kinishke qaraı, táýelsizdik alǵannan keıin aýyldan sán ketti, agrarlyq sektor ábden quldyrady. Sol quldyraǵannan áli kúnge eńsesin tikteı almaı keledi. Keıingi jyldary memleket basshylyǵy tarapynan agrarlyq sektor el ekonomıkasynyń draıveri bolý kerek degen mindet alǵa qoıyldy. Agroónerkásip kesheniniń eńbek ónimdiligin jáne óńdelgen ónimniń eksportyn 2 jarym ese ulǵaıtý mejelenip, salany damytýǵa baǵyttalǵan baǵdarlamalar qabyldandy. Alaıda bıik minberlerden asqaq urandar aıtylyp, túrli jospar túzilgenimen, halyqtyń aýyldan da, aýylsharýashylyq salasynan da alshaqtaý úderisi tolastaıtyn emes. Máselen, jýyrda Senat Tóraǵasy Darıǵa Nazarbaeva parlamenttik tyńdaýǵa daıyndyq aıasynda aýylsharýashylyq salasynyń ókilderimen kezdesken-di. Sol kezdesýde «Ulttyq agrarlyq ǵylymı-bilim berý ortalyǵy» AQ basqarma tóraǵasy Tóleýtaı Raqymbekov agrarlyq sala boıynsha bilim alyp shyqqan mamandardyń kóbi mamandyǵy boıynsha jumys istemeıtinin aıtty. «Bolashaq» baǵdarlamasy boıynsha bilim alǵan 10 myń túlektiń 70-i ǵana agrarlyq salada jumys isteıtinin jetkizdi.

Birneshe jyl buryn qolǵa alynǵan «Serpin» baǵdarlamasynyń da salaǵa serpin bergeni shamaly. Ońtústik óńirlerden soltústik jáne ortalyq óńirlerge tegin bilim alýǵa barǵan jastar dıplomy qolyna tıgennen keıin kelgen jaǵyna ketip qalýǵa beıil. Byltyr Aqmola oblysyndaǵy 7 kolledjdi támamdaǵan 42 túlektiń 17-si ǵana aımaqtaǵy túrli ujymdarda jumys istep júr, qalǵany ósken óńirlerine ketipti.

– Aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy mamandar respýblıka boıynsha eń az eńbekaqy alady. Ekonomıka salalarynyń ishindegi eń tómengi deńgeı agrarlyq sektorǵa tıesili. Aılyǵy dárigerler men muǵalimderdikinen de tómen. Ýnıversıtet bitirgen túlekterdiń aýylǵa, agrarlyq sektorǵa barmaıtyny soǵan baılanysty. Ekinshiden, aýyldaǵy turmys deńgeıi qalalyq jermen salystyrǵanda áldeqaıda tómen. Úshinshiden, agrarlyq mamandyqtarǵa oqýǵa túsý úshin UBT-da jınaıtyn ball basqa mamandyqtardan az bolǵandyqtan, oǵan negizinen qalanyń balalary túsedi. Olar grantta oqıdy, veterınar nemese agronomnyń dıplomyn alyp shyǵady da, báribir aýylǵa barmaıdy, qalada qalady. Sóıtip, bir JOO-ny bitirgennen keıin ekinshi JOO-ǵa túsip, eki jyl oqyp taǵy bir mamandyq alyp shyǵa keledi. Agrarlyq mamandyq boıynsha bilim alǵan jastardyń aýylǵa barmaýynyń negizgi 3 sebebi osy, – deıdi Tóleýtaı Raqymbekov.

2019 jyly elimizdegi ortasha eńbekaqy kólemi 169 myń teńgege jýyqtaǵan bolatyn. Ranking.kz-tiń deregine súıensek, salalyq qurylymdar boıynsha aıtsaq, eń joǵary jalaqy qarjy jáne saqtandyrý qyzmetinde eken – 481 myń teńge. Bul saladaǵylar ortasha respýblıkalyq deń­geı­­den 3 esedeı kóp aılyq alady. Aqparat jáne baılanys salasyndaǵy ortasha jala­qy 249 myń teńgege jýyqtaıdy. Al res­pýb­lıka boıynsha eń tómengi eńbekaqy aýyl sharýashylyǵy, orman jáne balyq sharýashylyǵy salasyna tıesili. Ortasha aılyq 2019 jyldyń III toqsanyndaǵy derek boıynsha 127 myń teńge shamasynda. Bul sıfrdyń ózi kúmándileý. Sebebi Statıstıka komıteti 2018 jyly bul kórsetkish 88 myń teńge dep habarlaǵan bolatyn.

Aıta bersek, aýyldyń muńy az emes. Jalaqynyń azdyǵyn aıtpaǵanda, aýyz sý tartylmaǵan, baılanys joq, jol men balabaqsha salynbaǵan aýyldar bar. «Sanany turmys bıleıtin» qoǵamda halyqtyń ata kásipten bas tartyp, aýyldan ketip jatqanyna túsinistikpen qaraýǵa týra keledi.

Sońǵy jańalyqtar

Barlyq másele ashyq aıtyldy

Aımaqtar • Búgin, 06:56

Tenderdi maıshelpek kóredi

Saıasat • Búgin, 06:55

Týrızm – tabys kózi

Parlament • Búgin, 06:53

Qıyrdaǵy qaıyrymdy qazaq

Qoǵam • Búgin, 06:45

Mýzykalyq mádenıet – mektepten

Rýhanııat • Búgin, 06:36

Turǵyndardyń talap-tilegi taldanady

Aımaqtar • Búgin, 06:30

Azııanyń úzdigi atandy

Aýyr atletıka • Búgin, 06:30

Kúnine bir jaqsylyq jasa!

Rýhanııat • Búgin, 06:27

Shákirtteri birinshi oryndy bergen emes

Aımaqtar • Búgin, 06:25

Mýzeı qory tolyqty

Rýhanııat • Búgin, 06:23

О́tinishter partııa nazarynda

Aımaqtar • Búgin, 06:20

Jańa jolda júz aqaý

Qoǵam • Búgin, 06:17

Qurylysty aıaqtaýǵa kepildik bar

Qoǵam • Búgin, 06:17

«Klassıkter» úshinshi oryn aldy

Sport • Búgin, 06:15

Almaty, 1921 jyl, 8 maýsym

Rýhanııat • Búgin, 06:12

Jańa energııa blogy iske qosylady

Ekonomıka • Búgin, 06:00

Qaıran, Qumsaı!..

Rýhanııat • Búgin, 05:31

Soltústik shuǵylasy

Rýhanııat • Búgin, 05:25

Qashqan sarbaz ustaldy

Qazaqstan • Búgin, 05:05

Baqylaý barynsha kúsheıtildi

Saıasat • Búgin, 05:05

Japon ıeni: keshe jáne búgin

Ekonomıka • Búgin, 05:05

Negizsiz tekserý – kásipke kedergi

Aımaqtar • Búgin, 05:05

Joldama úshin judyryqtasady

Kásipqoı boks • Búgin, 05:00

Uqsas jańalyqtar