Úkimet • 31 Qańtar, 2020

Q. Maıgeldınov: Odaq ishindegi ózara taýar aınalymy 32%-ǵa ósti

11 retkórsetildi

Búginde eńbek etýshiler Odaq ishinde erkin qozǵalyp, qosymsha talaptar men ruqsattarsyz jumys isteıdi, olardyń dıplomdary ózara moıyndalady. Bul týraly Premer-Mınıstrdiń baspasóz qyzmeti habarlady.

Odaqtyń jumys isteýi kezinde birlestik elderi azamattarynyń ómir súrýi men jumysy úshin qolaıly jaǵdaılar jasaý boıynsha ilgeri damý ózgeristeri baıqalýda. Odaqtaǵy ónim aınalymynyń jalpy erejeleriniń arqasynda tutynýshylar úshin sapaly jáne qaýipsiz taýarlardyń sany artty, azamattar EAEO elderiniń kez kelgeninen teń jaǵdaıda ala alatyn qyzmetterdiń sapasy jaqsardy.

Búginde eńbek etýshiler Odaq ishinde erkin qozǵalyp, qosymsha talaptar men ruqsattarsyz jumys isteıdi, olardyń dıplomdary ózara moıyndalady. Olar qajetti medısınalyq kómekti ala alady, balalardy balabaqshalar men mektepterge bóledi. Bul, eń aldymen, bıznesti jáne jalpy EAEO elderiniń ekonomıkalaryn damytý úshin qolaıly jaǵdaı jasaýdyń arqasynda múmkin boldy. EAEO jańa Kedendik kodeksi qabyldandy, sonyń arqasynda kedendik operasııalardy jasaý merzimi birneshe esege qysqardy. Sonymen qatar Odaq ishindegi saýda kedergilerimen kúres ınstıtýttaldy, 2016 jyldan bastap 51 kedergi joıyldy. Sońǵy jyldary Odaq ishindegi ózara taýar aınalymy shamamen 32%-ǵa ósti.

Qazaqstandyq saıasattanýshy Q. Maıgeldınovtyń pikirinshe, Odaqtyń odan ári damýyna EAEO-ǵa qatysýshy elderdiń ishki qatynastary erekshe ról atqarady.

«EAEO-ny postkeńestik keńistikte keńeıtý tereń ıntegrasııaǵa qosymsha serpin bere alady. Odaqtyń halyqaralyq ımıdji eleýli túrde artty. EAEO-men yntymaqtastyqqa birneshe ondaǵan elder men birlestikter qyzyǵýshylyq tanytty» dedi sarapshy.

Erkin saýda aımaǵyn qurý jónindegi tabysty vetnamdyq keıske taǵy birnesheýi qosyldy. Qytaımen saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq týraly kelisimge jáne Iran, Sıngapýr jáne Serbııamen erkin saýda týraly kelisimderge qol qoıyldy. Izraıl, Mysyrmen dıalog dáıekti túrde ilgerileýde. Úndistanmen erkin saýda aımaǵy týraly kelissózder júrgizilýde. Grekııamen, Koreıa Respýblıkasymen, Indonezııamen, Kambodja, Chılı, Mońǵolııa, Perý, Iordanııa, Marokko, Kýba jáne basqa da kóptegen eldermen, sondaı-aq ASEAN, MERKOSÝR, And qoǵamdastyǵyn, Latynamerıkalyq ekonomıkalyq júıesin, Afrıka odaǵyn qosa alǵanda, iri ıntegrasııalyq birlestiktermen ózara is-qımyl týraly memorandýmdar jasaldy.

Aıta ketý kerek, Eýropalyq odaq EAEO-nyń negizgi saýda seriktesteriniń biri bolyp qala bermek. 2018 jyly EO-men taýar aınalymy 20,1%-ǵa, al EO-ǵa eksport 28,5%-ǵa ósti. Yntymaqtastyqty kúsheıtýdiń úlken áleýeti bar. Sonymen, 2017 jyly Eýropalyq komıssııanyń ókili Venadaǵy EQYU Turaqty Keńesiniń otyrysynda alǵash ret tehnıkalyq retteý jáne ózara saýda sekildi baǵyttar boıynsha EAEO men EO arasyndaǵy ózara is-qımylǵa daıyndyqty moıyndady.

Keleshekte – Odaqtyń kún tártibin odan ári jasampaz iske asyrý. Ol bıznesti júrgizý úshin yńǵaıly, halyqaralyq iskerlik qaýymdastyq úshin tartymdy zamanaýı birlestik, jahandyq ekonomıkalyq kún tártibin aıqyndaıtyn jetekshi álemdik ekonomıkalyq ortalyqtardyń biri bolýy tıis. Bul maqsattar shyndyqqa aınalýy úshin EAEO elderine kelisilgen saıasattardy iske asyrýdy jalǵastyryp, ekonomıkalardy sıfrlandyrýdy júzege asyryp, halyqaralyq yntymaqtastyqty damytyp, álemdik naryqqa tanymal, birlesip shyǵarylǵan ónimder men jańa tehnologııalardy — eýrazııalyq brendterdi jasaý jáne shyǵarý qajet. Eger múshe memleketter jańa bilim shyǵara alatyn bolsa, onda serpilis jasap, álemdik naryqta óz ornyn alady.

Qazirgi tańda EAEO biryńǵaı qyzmetter naryǵyna 49 sektor kiredi, olar jıyntyǵynda óndiriletin qyzmetter kóleminiń 55%-ǵa jýyǵyn quraıdy. Mysaly, bul sektorlardyń qataryna qurylys jumystary, qonaq úı jáne qoǵamdyq tamaqtaný qyzmetteri, konsýltasııalyq, kompıýterlik qyzmetter, sondaı-aq jyljymaıtyn múlikpen baılanysty qyzmetter jatady.

EAEO-da biryńǵaı qyzmetter naryǵyn qalyptastyrý bıznestiń damýyna, qosymsha jumys oryndaryn qurýǵa, halyqtyń jumyspen qamtylý deńgeıin, azamattardyń naqty aqshalaı tabystaryn arttyrýǵa yqpal etedi, bul áleýmettik turaqtylyqty nyǵaıtýdyń mańyzdy faktory bolyp tabylady. Keleshekte EAEO-da biryńǵaı qyzmetter naryǵyn qalyptastyrý kedeıshilikti joıý, laıyqty jumys jáne ekonomıkalyq ósý, sondaı-aq teńsizdikti azaıtý sekildi turaqty damý maqsattaryna qol jetkizýge alyp keledi.

EAEO elderiniń turaqty damý maqsattaryna qol jetkizýine memleketterdiń tyǵyz ózara is-qımyly, áleýmettik-ekonomıkalyq damý mindetterin birlesip sheshý jáne ekonomıkalyq ıntegrasııa yqpal etedi. Qyzmetterdiń biryńǵaı naryǵy keńeıtilip keledi, yryqtandyrý josparlary iske asyrylýda, olardyń maqsaty – elderdegi qyzmetterdi retteýdiń mazmundyq balamalylyǵyn anyqtaý jáne qajet bolǵan jaǵdaıda osy sektor boıynsha naryqqa qoljetimdilikti úılestirý.

Agroónerkásiptik keshendi jáne aýyldyq jerlerdi damytýdy qamtamasyz etý úshin árbir múshe memlekettiń jáne jalpy EAEO halqynyń múddesinde, sondaı-aq EAEO sheńberindegi ekonomıkalyq ıntegrasııany qamtamasyz etý úshin kelisilgen agroónerkásip saıasat júrgizilýde. Kelisilgen agroónerkásip saıasatynyń negizgi maqsaty — básekege qabiletti aýyl sharýashylyǵy ónimderi men azyq-túlik óndirisiniń kólemin ońtaılandyrý, ortaq agrarlyq naryqtyń qajettilikterin qanaǵattandyrý, sondaı-aq eksportty ulǵaıtý úshin EAEO múshe memleketteriniń resýrstyq áleýetin tıimdi iske asyrý.

Sońǵy jyldary Odaq ekonomıkalyq kórsetkishterdiń senimdi ósimin kórsetedi. EAK derekteri boıynsha, 2018 jyly EAEO JIО́ 2017 jylmen salystyrǵanda 2,5%-ǵa — $1 913 999,8 mln-ǵa deıin ulǵaıdy. 2018 jyly EAEO memleketteriniń úshinshi eldermen syrtqy taýar saýdasynyń jıyntyq kólemi $753,4 mlrd qurady.

Sońǵy jańalyqtar

Beıqamdyqqa jol berilmeýi kerek

Rýhanııat • Keshe

Koronavırýssyz Qostanaı

Aımaqtar • Keshe

Kúrish eksportyna kedergi joq

Aımaqtar • Keshe

Álem únemdele bastady

Álem • Keshe

Uqsas jańalyqtar