Suhbat • 03 Aqpan, 2020

Dúnıede «Manas» pen «Qorqytqa» jetetin jyr joq

125 retkórsetildi

Ázerbaıjan ádebıetiniń ardaǵy Anarmen áńgimede aıtylǵan toqsan aýyz sózdiń tobyqtaı túıini osy

Bizdiń biletinimiz: Ol áde­bıet­ti áspettegen otbasynda týyp-ósti. Ákesi Rasýl Rza da, she­shesi Nıgıar Rafıbeılı de aý­zymen qus tistegen aqyndar-tu­ǵyn. О́nerge beıim óren mýzyka mektebinde oqyǵanymen ańsary qalam-qaǵazǵa aýa beretin. Taǵdyrsheshti tańdaýy aqy­ry Ázerbaıjan memlekettik ýnı­versıtetindegi fılologııa fa­kýltetiniń tabaldyryǵynan attatty. Keıin Máskeýdegi joǵary ssenarlyq jáne rejısserlik kýrstarda bilimin jetildirdi. Má­­denıet máselelerine arnalǵan «Gobýstan» almanaǵyna redak­tor­lyq etti. Birneshe kıno sse­narıiniń avtory atandy. Tipti, rejısser retinde eki-úsh fılmdi túsirip tastady. Biraq bir basyna jeterlik ataq-dańqty ákelgen qalamgerlik qarym-qabileti eke­ni ámbege aıan. Onyń elaralyq deń­geıde tanymal esim-soıy keshegi keńestik zamanda dúıim kóp­shilikti dúr silkindirgen Shyń­­ǵys Aıtmatov, Nodar Dým­badze, Ábish Kekilbaev, Grant Ma­tevosıan, Fazyl Iskander, Iýrıı Rytheý, Vladımır Sangı, Qaısyn Qulıev sekildi alyptarmen birge atalady. Otyz jyldan astam ýaqyttan beri Ázerbaıjan Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy. Eleýli eńbegi úshin kóptegen már­tebeli marapat alǵan. Mem­lekettik syılyqtyń laýrea­ty. Mılláttiń maqtan tutar mar­ǵas­qasy bolǵandyqtan el Par­lamentiniń alǵashqy otyrysyn ashý qurmetine bólengen. Eń bas­tysy, shuraıly shyǵarmalary oıaý júrekti oqyrman oljasy­na aınalǵany qashan. Biraz dú­nıeleri belgili prozaık Berik Shahanovtyń tárjimalaýymen qazaq tilinde de jaryq kórgen.

Anar aǵanyń aıtqa­ny: – Bá­ri alǵan tárbıeńe baılanysty bol­sa kerek. О́leńdi ómirleriniń ózegine aınaldyrǵan ata-anamnyń maǵan úıretken úlgi-ónegesin aıtyp taýysa almaımyn. Ekeýi de erekshe jaratylǵan jan­dar edi. Olar týraly men «Sizdersiz» atty roman-esse jaz­dym. Sóıtip perzenttik pa­ry­zymdy óteýge tyrystym: kór­gen-bilgenderim men kóńilime túı­genderimdi jarııaǵa jetkizdim.

Shyntýaıtynda ákem meniń fılfakta oqyǵanymdy onsha qa­lamady. Basqa basalqaly ma­man­dyqtardyń birin meńgerý qajettigin sanama sińirip baqty. Máselen, deıtin ol úıishilik syrlasý ústinde, – basqa saladan kelip jazýshy, jýrnalıst bolǵandar kóp, al gýmanıtarlyq dıplommen ınjener nemese dáriger atan­ǵandar joq deıtin úgit-nasıhatyn ústemeleı túsip. Birde Máskeýde issaparda júrgende jazǵan hatyn «Men saǵan dál ǵylymmen aınalysý jóninde keńes berer edim. Ágárákı, Gorkıı atyndaǵy ádebıet ınstıtýtyna nemese MGÝ-diń fılologııa, ıa bolma­sa jýrnalıstıka bólimine qujat tap­syrýǵa yńǵaı tanytsań, qar­sylyq bildirmeımin. Talǵamyńdy tarazylap durys tańdaý jasaı­tyn­dyǵyńa senemin» dep aıaqtapty.

Ákeniń aıtqanyn tyńdap, aıdaýyna júretin bala qaıda? Albyrt shaqtyń asqaq romantıkasy aldy-artyna qaratpaı ala jóneldi. Kóńil shirkin kóktegini kókseıdi. Qııadaǵy qyrannyń jer­den jem jeıtinin esep qyl­maıdy. Bul jaqsy ma, jaman ba? Ony oılap jatpaısyń. Tir­shilikti tereńirek túsiný úshin naq­tylyqty súıetin kásipterdiń biriniń qulaǵynan ustaǵanym dury­syraq pa edi, kim bilsin?!

Biraq áıteýir ata-anamdy uıat­­qa qaldyrmaǵanyma ish­­teı shú­kirshilik etemin. Eń qy­zy­ǵy, meniń balalarym da áde­bıettiń aýy­lynan alys ket­pedi. Egıpettegi elshi ulym satıra sarbazy bolǵysy kele­tin sııaq­ty. Týyndylary ótkir­ligimen hám ózektiligimen erek­shelenedi. Qyzym da áýlettik dás­túrimizdi jalǵastyryp júr. Kitap­tary birneshe tilde jaryq kórdi. Bakýdegi kitap ortalyǵyn basqarady.

Kózimdi ashyp kórgenim – kitaptar. Es bilgennen esti­ge­nim – ádebıet tóńiregindegi áń­gimeler. Úıimizden mártebeli meımandardyń aıaǵy úzilmeıtin. Kim­der kelip, kimder ket­pedi de­­se­ńizshi. Keńestik klassık­ter­diń tórimizde otyryp, das­tar­qa­­nymyzdan dám tatpaǵandary kemde-kem. Solardyń sóldi sózderi áde­bıet aýylyna at arqandaýdy armandaı bastaǵan balań qııal­darymdy aıalaı terbetkeni anyq. Ulaǵatty jandarǵa uqsap baqtym. Elikteý-solyqtaý sońy jazý-syzýǵa degen máńgilik mahabbatqa ulasty bilem.

Bizdiń biletinimiz: Aqyldan aqsha ozǵan qoǵamda áde­bıettiń aıy ońynan týa qoı­maıtyny anyq. Búginde bárimiz jarysa jamandap júrgen so­sıa­lıstik realızm tusynda jazýshylarymyz ıdeologııalyq qys­paqqa tús­kenimen, qarjylyq jaǵy­nan tarshylyq kórmegeni jasy­ryn emes. Talap bireý-aq – óki­mettiń saıasatyna saı keletin ta­qy­ryptardyń aıasynan shyq­pasań bolǵany. Qara teńizdiń jaǵasyndaǵy qaptaǵan demalys oryndarynyń ishinen qalaǵanyńa bar da, shabytyńdy shaqyryp burqyrata ber. Naz júrmeıtin na­ryǵyńyz onsyz da ońyp tur­maǵan rýhanııatty josparly shy­ǵynǵa batyrdy. Osyndaı ke­ńinen kósilýdi kótermeıtin qıyn-qystaý kezeńde Ázerbaıjan Ja­zýshylar odaǵynyń tizginin uzaq ýaqyt ustap otyrý ońaı emes, árıne. О́ıtkeni anaý joq, mynaý jetpeıdi. Muń-nalaǵa toly mundaı tyǵyryqtan jol tabýda birinshi basshynyń halyq pen bılik aldyndaǵy abyroı bedeli az ról oınamaıtyny aıtpasa da túsinikti.

Anar aǵa aıtady: – Odaq bas­­shy­synyń oryntaǵyna jaı­ǵas­qanyma otyz eki jyldan asypty. Buǵan bir jaǵynan maq­tanamyn. Sebebi meni SK-nyń pár­menimen joǵarydan «túsirgen» joq. Jazý­shylardyń ózderi saılaǵan birinshi tóraǵamyn. Al endi tym uzaqtaý otyrǵanym úlgi eterlik úrdis emes ekenin ishim sezedi. Jaǵdaı solaı bolyp tursa qaıteıin...

Bilesiz be, bizdiń ózimizge tán qıyndyqtarymyz bar. Baıaǵyda senzýra aıaq-qolymyzdy baılap tastap, oıdaǵymyzdy jaza almadyq qoı. Endi, mine, erkindik tıip edi, materıaldyq kedergilerge mataldyq. Buryn kitaptarymyz júz myń tırajben basylsa, qazir eki myń danany qanaǵat tutamyz. Ádebı jýrnaldarymyzdyń da tara­lymy múldem azaıyp ketti. Eger topyraǵy torqa bolǵyr Pre­zıdentimiz Geıdar Álıev Jazý­shylar odaǵyn bıýdjetke kir­gizbegende, baspasóz quraldaryna sýbsıdııa bóldirmegende shyǵar­mashylyq uıym shańyraǵy shaı­qalyp ketetin edi. Elimizde kásibı 1800-deı jazýshy tirkelgen. Solardyń árqaısysy ózin Nı­zamı, Fızýlıden kem sanamaıdy. Sóıtpese sóldi sóz týdyra ma!

О́kinishke qaraı, jalpaq jurt ja­zýshylardan kóri estra­da juldyzdaryn kóbirek bile­tin «aýrýǵa» ushyrady. Oqyrman­darymyz buryn qoltańba alýǵa qushtar bolsa, búginde sýretke túsýge súıreleıdi. Sen qalaısyń ba, joq pa, sharýasy shamaly. Ár zamannyń óz ereksheligi bolady da. Kóremiz, kónemiz...

Ádebıetke shynaıy berilgen­der eshteńege qaramaı jazyp jatyr. Al aqsha men ataq qýýshylar tuıyqqa tirelip tur. Búginde áde­bıet seni asyraı almaıdy. Áde­bıetke qulaqkesti qul bolý úshin shek­ten shyqqan jankeshtilik qajet.

«Poet v Rossıı bolshe chem poet». Orys poezııasynyń ortań­qoldaı ókili Evgenıı Evtýshen­konyń bul qanatty sóziniń astarynda adam aıtqysyz aýyr júk jatyr. Nege ekenin qaıdam, ba­syna qara bult úıirilgende qa­raıǵan halyq jáýteńdep jazýshylar jaqqa qaraıdy. Bizdegi Qarabaq oqıǵasyna baılanysty qalamgerler qaýymy buǵyp qal­mady. Attandap aldyńǵy shepke shyqty. Birnesheýimiz qol qo­ıyp Gorbachevqa telegramma jó­nelttik. Jazýshylar odaǵy el aýmaǵynyń tutastyǵyn saq­taý jónindegi ortalyqqa aınal­dy. Keıin saıası partııalar paıda bolǵan soń sabamyzǵa tú­sip, negizgi jumysymyzben aı­­­nalysýǵa kóshtik. Kezinde J­azý­shylardyń shyǵarmashylyq úıin soǵys soıqandarynan zardap shekken qarabaqtyq bosqyndarǵa bergen edik. Prezıdent sony jón­detip ózimizge qaıtarý jóninde pármen berdi. Áriptesterimizdiń áleýmettik qamqorlyqtardan da tysqary qalmaǵanyn atap ótýge tıispin. Ádebıetke adal qyzmet qylýshy aǵa býyn men keıingi tolqyn ókilderine jyl saıyn arnaıy grant bólinedi. Osylaısha el qatarly eptep kún kóris jasap jatqan jaıymyz bar.

Bizdiń biletinimiz: Qazaqstan men Ázerbaıjannyń tarıhı ta­myrlastyǵy áriden bastala­ty­ny belgili. Qazir de eki eldiń yn­­ty­maqtastyǵy ıntegrasııa ta­laptaryna saı tereńdeı tús­ken. Osy oraıda mádenı-rý­hanı aralastyqtyń alar orny aı­ryqsha. Buǵan bizdiń keıipkerimiz de qomaqty úles qosýda. Qazaq baýyrlaryna oń qabaqpen qaraıdy. Byltyr Bakýge issaparmen barǵan aqyn Erlan Júnis onyń qyzmet ústeliniń ústinde Abaıdyń sha­ǵyn músini turǵanyn jelpine jet­kizgende júregimizdiń jylyp sala bergenin qaıtip jasyramyz. Elden estýimizshe, Anar aǵamyz qazaqtyń kindik qalasynda júrgeninde hal-ahýalyn surap jerlesteriniń biri telefon soǵypty: «Halim qaıdan jaman bolsyn. Jegenim – qazy-qarta, ishkenim – qymyz. Bakýge barǵan soń sirá, jylqy bolyp kisineıtin shyǵarmyn», – depti qazaqtardyń qonaqjaılylyǵyna súısinisin ázilmen ádiptep.

Anar aǵa aıtady: – As­qar taý asyp, telegeı teńiz ke­ship Qa­zaq­stanǵa osymen úshin­shi ret keldim. Almatyda, birde As­tanada at shaldyrǵanym este. Árıne ondaǵy áserlerim aıryq­sha. Al búgingi Nur-Sultannyń kel­beti tipti keremet. Kóz toımas kórkemdigi eriksiz tańdaı qaq­tyrady. Sáýlettik sán-salta­na­ty asqaqtaǵan samaladaı sha­har salǵan qazaqtarǵa qaıran qa­lamyn.

Men sizderdiń memleket­terińizge meılinshe meımandos­tyq­pen meıirlene qaraımyn. Tútin­derińizdiń túzý ushýyna tilek­tespin. О́ıtkeni bizdiń túp-tuqııa­nymyz ortaq, dinimiz bir, tilimiz uqsas Ázerbaıjanda Abaı­dy, Áýezovti ardaqtaıdy, Oljas Súleımenov, Ábdijámıl Nurpeıisov, Muhtar Shahanovty ba­ǵalaıdy. Aıtpaqshy, osy joly ózimmen birge Ulyqbek Esdáý­let­tiń jýyrda ǵana ázerbaıjan tilin­de shyqqan óleńder jınaǵyn ákeldim.

Ártúrli ádebı jıyndarda qa­zaq­standyq qalamdastarymmen árdaıym shurqyraı tabysamyn. Zamanymyzdyń zańǵar perzenti Oljas Súleımenovpen syılas dospyn. Ol elimizdiń basyna bult úıirilgen qıyn kúnderde biz­ben birge boldy. Tarıhymyzda ósh­pes­teı tańbalanǵan 90-jyl­dyń qaraly qańtarynda shaqyr­týymyzdy qabyl alyp, Bakýge bir­­den ushyp kelgenin qalaı umy­taıyq. Qatty sýyq tıip, dene qy­zýynyń kóterilip turǵanyna qaramapty. Sabazyń aınaladaǵy atys-shabystan saspady. Qandy qaq­tyǵystyń qańǵyǵan oqtary jaıǵasqan meımanhanasynyń qabyrǵasynan qaıtyp, ómirine qaýip tóndirse de syr bermedi. Qazaqtarymnyń qadir-qasıetin sonda jan-tánimmen sezingen edim.

Biraz hıkaıattarymdy qazaq­shaǵa aýdarǵan Berik Shahanovpen tonnyń ishki baýyndaı aralas-quralaspyn. Almatydaǵy onyń, Bakýdegi meniń shańyraǵymda shal­qyp-tasyp, ekeýara etene syr­lasqan sáýleli sátter oıyma jıi oralady. Álginde siz menen «Sheńber» atty hıkaıatymdaǵy «Raz­delsıa leg. Pogladıl rýkoı vı­sıa­­shııý nad krovatıý kartý, ýgadyvaıa v temnote kazahskıe naz­vanııa: Karataý, Aksýat, Aıagýz...» degen joldardy aýyzǵa al­dyńyz. Ol jerlerde eshqashan bolǵan emespin. Stalındik deportasııa ke­zinde sol jaqqa jer aýda­ryl­ǵan tanystarymnyń aıtýynan bilemin. Atalǵan aýyldar men taý­dy kórgim keledi. Biraq sáti bir túspeı-aq qoıdy. Ǵumyrym bolsa kórermiz...

Bizdiń biletinimiz: Túbi bir týys­tardyń basyn biriktire almaı Turannyń tý ustaǵan talaı tul­ǵalary ókinýmen ómirden ótti. Baıaǵy baǵy ushqan bastaryna bodandyq noqtasyn kıgen baýyrlas elder arasyndaǵy baılanys úzilip, bir-birinen alystaǵadaı kúı keshti.

Dúnıe-aı, deseńshi. Uly túr­kiniń upaıy túgendeler aqjaryl­qap kún týar ma eken aldymyzdan. Kúpti kóńildi júz kúdik jaılasa da, jasyndaı jarq etken jal­ǵyz úmit jarqyn bolashaqqa je­te­leıdi.

Ańsaǵan azattyq tańy atqan soń ozbyr otarshyldyq oıran sal­ǵan sanamyzǵa sáýle túsip, ar­ǵy bastaýlarymyzdy izdeýge ańsarymyz aýdy. Tarıhtyń tar jol, taıǵaq keshýinde tary­daı shashyraǵan túrki tildes ult­tardyń ózara barys-kelisi óristep, jatbaýyr bola jazdaǵan jaqyndar qaıta qaýyshty. Týys­tyq týyn bıik­tetýge aıanbaı atsalysqan qaı­ratkerler qata­rynda Anar Rasýl­ogly Rzaevtyń da júrgeni ám­bege aıan.

Anar aǵa aıtady: – Sy­­paıylyq saqtap, syzylmaı-aq qoıaıyn. TÚRKSOI-dyń qu­ry­lýyna bastamashy bolǵan­dardyń birimin. Oraıyn taýyp, túrki dúnıesiniń IýNESKO-syn ashý qa­jettiligin Turǵyt Ozalǵa da, Súleımen De­mırelge de aıttym. Aqyry Túrki­ til­des memleketter basshyla­ry­nyń qoldaýymen osynaý bedeldi halyq­aralyq uıym kerege kerdi. Onyń alǵashqy bas hatshysy biz­diń daryndy kompozıtorymyz Polat Bulbuloǵly bolǵany málim. Túrki keńesi, Túrki akade­mııasy aıasynda aýqymdy ister atqarylýda. Munyń bári bizdiń bir-birimizben jaqyndaı túsýimizge septigin tıgiz­bek. Keıde ǵalymdarymyz ortaq túrki tilin engizgen abzal degen syńaıda emeýrin bildirip qoıady. Menińshe, bul – eshqashan júzege aspaıtyn sharýa. О́ıtkeni qazaqty ıýldýz, ázerbaıjandy juldyz deýge kóndire almaısyń.

Qazaqstannyń latyn álipbıine kóshý baǵytyndaǵy qadamyn qup­taımyn. Tek buǵan burynyraq kóshken aǵaıyndarynyń qatelik­terin qaıtalamasa bolǵany.

1926 jyly Bakýde túrko­log­tardyń birneshe sezi ótkenin bilesizder. Sonda sóılegen Ahmet Baı­­tursynov latynǵa kóshpeı-aq arab álipbıine beıimdelýdi usynypty. Durysy sol edi. Qan­shama qazynalarymyz arab al­favıtimen jazylǵan. Átteń, qy­zyl ókimet jalyn kesip tastady. Bolary bolyp, boıaýy sińgen soń ókingennen ne paıda?!

Bizdiń biletinimiz: Anar aqsa­qal­dyń ómiri men shy­ǵar­­mashylyq jolyna sholý ja­sasaq, qaıratkerlik qyr­laryna toqtalsaq, aqparat qural­daryn­daǵy ıntervıýlerin oqysaq, on­daǵy kóterilgen máıekti máse­lelerdiń baıybyna barsaq, keıip­kerimizdiń áýelden-aq túrik­shildik baǵytty ustanǵanyn baı­qaımyz. Osyǵan baılanysty Be­rik Sha­hanov aǵamyzdyń aýzynan estigen myna bir áńgime esime túsip otyr. Almatydaǵy alqaly áde­bı fo­rýmǵa qatysýshylardyń bi­razy jaǵalary jaılaýda beıresmı jaǵdaıda áńgime soǵyp otyr­maı ma. Sonda soqtaly sóz súleı­leriniń bireýi ázil-shy­­nyn aralastyra Shyńǵys Aıt­ma­tovtyń túri túrikterge uqsaı­ty­nyn aıtyp qalypty. Keý-keýles­ken kóńildi top ezýlerindegi kúl­kile­rin endi jııa bergende, Ane­keń julyp alǵandaı: «О́ı, sender ózi qyzyq ekensińder. Osyndaǵy bá­rimiz túrik emespiz be?! Tek Shyń­ǵys – qyrǵyz túrik, sen – qazaq túriksiń, men – ázer­baı­jan túrikpin...», depti aına­la­­syndaǵylarǵa astarly oıyn ań­ǵartyp. Mazmuny sosıalıstik mádenıettiń maltasyn ezgen ótken ǵasyrdyń jetpisinshi jyldarynda mundaı «qyljaqty» sovettiń solaqaı saıasaty kótere almaıtyn. Túrikshildiktiń aıaǵy qaıda aparyp soǵatynyn túsingendikten bulaısha batyldaý sóıleýge ekiniń biriniń júregi daýalaı bermeıtin. Soǵan qaraǵanda, bul kisiniń ónboıynda tektilerge tán ór rýh atoılap turǵan tárizdi.

Anar aǵa aıtady: – Ult­­tyq dástúrlerimizdi ulyq­taý­ǵa kelgende aldyna jan salmaıtyn ákemniń úzeńgi dos­tarynyń biri oǵash oılary­men bılikke jaqpaı, elinen Máskeýge aýǵan túriktiń asa kórnekti aqyny Nazym Hık­met bo­latyn. Qoǵamdyq quby­lys­tardy kelemejdegende tilinen ý tamatyn áıgili Ázız Nesın­men de dıdarlasyp, lebizin tyń­da­dym. Múıizi qaraǵaıdaı bul myqtylaryń ońasha otyrystarda qańsyǵan túrkilik tamyrymyzǵa qan júgirtý qajettigin qamyǵa aıtatyn. Osyndaı máslıhattar oı-órisimizdiń keńeıýine áser etpeıdi deımisiz.

Onyń ústine aıaýly anamnyń tórkin jaǵy da jaqsy-jaı­sań­dardan kende emes-tuǵyn. Naǵashy atam – Densaýlyq saqtaý mınıstri bolǵan kisi. Bolshevıkter atyp tastady. Urpaqtary qýǵyn-súr­ginge ushyrady. Keıbireýleri emı­­grasııaǵa ketip tyndy. Túr­kı­ıadan pana tapty. Arnaıy sha­qyr­týmen ózim de Ystanbul ýnı­ver­sı­tet­terinde ázerbaıjan ti­linen dá­ris oqydym. Sóıtip túr­ki­lik negi­zi­mizge jaqyndaı tússek kerek.

Bizdiń biletinimiz: Qazaq pen ázer­baıjandy baı­lanystyra­tyn altyn arqaý tym áriden jeli tartady. Sonaý HII ǵasyrda ázer­baıjannyń uly aqyny Nızamı Gıan qypshaq arýy Appaqqa arnap «Sensiz» deıtin muńdy óleń jazǵan. Qazirgi Ázer­baıjannyń aýmaǵynda Qazaq atty aýdan bar. Qaıdan bileıik, atalǵan óńir turǵyndarynyń túr-túsi biz­ge uqsaıtyn kórinedi. Onymen qoımaı ózderi etke qumar jáne óleń-jyr quraýǵa beıim degendi qulaǵymyz shalady. Anyq-qa­ny­ǵyn ǵalymdarymyz ajy­rata jatar.

Muqym túrkiniń ortaq murasy sanalatyn «Qorqyt Ata kitaby» jaıynda da zerdeli zertteýler jeterlik. Qarmaqshydaǵy Qorqyt beıiti, qobyzǵa saryn qosqan jaý­har jyrlar, qylaıaǵy «Qaıda barsań Qorqyttyń kóri» deıtin mátelge aınalǵan mándi tirkes kóneniń kóp shejiresinen syr shertkendeı.

Anar aǵanyń aıt­qa­ny: – Qazaqstannyń Qy­zyl­or­da oblysynda ǵana emes, ta­ǵy bir­neshe elde zıraty barynan ha­bardar­myn. Ázerbaıjanda mazary bol­ma­ǵanymen, teńdessiz epostyń ishinde bizdiń eldegi jer-sý ataýlary kóbirek aıtylatyny talassyz aqıqat. Eń bastysy kitap­tyń tili ázerbaıjanshaǵa ja­­qyndaý. Oǵyz tili – túrik, ázer­baı­jan, túrikmen, gagaýz til­deriniń atasy.

Men «Qorqyt» kitabymen bo­ta tirsek bozbala shaǵymda ta­nys­tym. Ár oqyǵan saıyn san túrli jańalyq ashamyn. Ondaǵy oqıǵalar kóz aldymda kıno kó­rinis bolyp kólbeńdeıtin. Sodan otyra qalyp ssenarıı ja­zaıyn. Biraq proza janyma ja­qyndaý bolǵandyqtan oıym po­veske aınalyp ketti. Men jyr­daǵy on eki sıýjettiń basyn qosyp ózim­she órnektedim. Qal-qa­derim­she kóneniń kózindeı rýhanı q­a­zynanyń kórkemdigin joǵalt­paý­ǵa tyrystym. Folklorǵa oı­dan qosqan obrazdarym da joq emes.

Túrki álemi kóptegen uly aqyn­dy dúnıege ákeldi. Alaı­da túrki tektester arasynan Sheks­pırmen shendesetin dramatýrgter, Servantes, Dostoevskıı, Tolstoı jáne Balzakpen ıyq tirestirýge jaraıtyn romanıs­ter shyqpaǵanyn moıyndaýǵa tıispiz. Esesine olardyń jyrlary óziniń poetıkalyq qýaty, kólemi jaǵynan «Qorqyt» pen «Manasqa» jetpeıdi.

«Qorqyt Ata kitaby» – áıdik álem. Halyq ómiriniń tutas ensıklopedııasy. Bul – Otandy súıýge úndeıtin oda. Ǵylymı paıymdaýlar boıynsha ol Gomerdiń «Odısseıinen» buryn týǵan. Qor­qyt – kitaptyń aty aıtyp turǵan­daı, osynaý orasan zor eńbektiń avtory. Men Qorqyt týraly «Sóngen ottyń jaryǵy» atty eki serııaly fılmniń ssenarııin jazý qurmetine ıe boldym.

«Qorqyt» – bizdiń ortaq máde­nıe­timizdiń máıegi. Túrki­ tildes memleketter kınematografısteri birigip súbeli serıal túsirse degen armanym bar. Buıyrsa, ondaı maqsatqa da jeter kún bolar, bálkim...

 

Áńgimelesken

Talǵat BATYRHAN,

«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar

Barlyq másele ashyq aıtyldy

Aımaqtar • Búgin, 06:56

Tenderdi maıshelpek kóredi

Saıasat • Búgin, 06:55

Týrızm – tabys kózi

Parlament • Búgin, 06:53

Qıyrdaǵy qaıyrymdy qazaq

Qoǵam • Búgin, 06:45

Mýzykalyq mádenıet – mektepten

Rýhanııat • Búgin, 06:36

Turǵyndardyń talap-tilegi taldanady

Aımaqtar • Búgin, 06:30

Azııanyń úzdigi atandy

Aýyr atletıka • Búgin, 06:30

Kúnine bir jaqsylyq jasa!

Rýhanııat • Búgin, 06:27

Shákirtteri birinshi oryndy bergen emes

Aımaqtar • Búgin, 06:25

Mýzeı qory tolyqty

Rýhanııat • Búgin, 06:23

О́tinishter partııa nazarynda

Aımaqtar • Búgin, 06:20

Jańa jolda júz aqaý

Qoǵam • Búgin, 06:17

Qurylysty aıaqtaýǵa kepildik bar

Qoǵam • Búgin, 06:17

«Klassıkter» úshinshi oryn aldy

Sport • Búgin, 06:15

Almaty, 1921 jyl, 8 maýsym

Rýhanııat • Búgin, 06:12

Jańa energııa blogy iske qosylady

Ekonomıka • Búgin, 06:00

Qaıran, Qumsaı!..

Rýhanııat • Búgin, 05:31

Soltústik shuǵylasy

Rýhanııat • Búgin, 05:25

Qashqan sarbaz ustaldy

Qazaqstan • Búgin, 05:05

Baqylaý barynsha kúsheıtildi

Saıasat • Búgin, 05:05

Japon ıeni: keshe jáne búgin

Ekonomıka • Búgin, 05:05

Negizsiz tekserý – kásipke kedergi

Aımaqtar • Búgin, 05:05

Joldama úshin judyryqtasady

Kásipqoı boks • Búgin, 05:00

Uqsas jańalyqtar