Qoǵam • 03 Aqpan, 2020

113 myńnan astam qazaqstandyq turǵyn úı satyp alý úshin zeınetaqy jınaqtaryn paıdalana alady

1387 retkórsetildi

Úkimet úıiniń baspasóz ortalyǵynda ótken baspasóz konferensııasynda Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Birjan Nurymbetov Qazaqstanda zeınetaqy júıesin odan ári jetildirýge qatysty túsinikteme berdi. Bul týraly Premer-Mınıstrdiń baspasóz qyzmeti habarlady.

Memleket basshysy 2019 jylǵy 2 qyrkúıektegi Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýynda Úkimetke 2019 jyldyń sońyna deıin jumys isteıtin azamattardyń ózderiniń zeınetaqy jınaqtarynyń bir bóligin maqsatty paıdalaný múmkindigi týraly usynys engizýge tapsyrma bergen bolatyn.

Atalǵan tapsyrmany qaraý úshin Úkimet janynan Premer-Mınıstrdiń orynbasary Berdibek Saparbaevtyń tóraǵalyǵymen 25 adamnan turatyn jumys toby quryldy. 

Jumys tobynyń músheleri jınaqtaýshy zeınetaqy júıesiniń aǵymdaǵy jaı-kúıi men damý perspektıvalaryn, yqtımal syn-tegeýrinderdi, halyqaralyq tájirıbeni zerdeledi, BJZQ turaqtylyǵy boıynsha aldyn ala aktýarlyq esepter nazarǵa alyndy.

Ázirlengen tásilderdi jumys toby músheleriniń kópshiligi qoldady, Ekonomıkalyq saıasat jónindegi keńes maquldady jáne «osy mańyzdy máseleni sheshýdegi alǵashqy qadam» retinde Memleket basshysynyń maquldaýyn aldy.

«Búgingi tańda BJZQ-da 1,4 mlrd teńge jınaqtar men 9,9 mln zeınetaqy shoty bar. О́kinishke qaraı, onyń 53%-ynyń kólemi 500 myń teńgeden az somany quraıdy, 16%-y – 500 myńnan 1 mln teńgege deıin, 15%-y 1 mln teńgeden 2 mln teńgege deıingi soma. Osylaısha, salymshylardyń 84%-ynda jınaq kólemi 2 mln teńgeden az», — dedi B. Nurymbetov.

Osyny eskere otyryp, Úkimet jınaqtaýshy zeınetaqy júıesin odan ári jetildirýdi usyndy. Ol úshin birqatar máseleni sheshý qajet. Birinshiden — Qazaqstannyń jınaqtaýshy zeınetaqy júıesi óte jas. Bar bolǵany 21 jyl toldy. Jalpy alǵanda, damyǵan elderde zeınetaqy júıesin qalyptastyrý úshin 35-40 jyl qajet. Ekinshiden — halyq tabysynyń tómen deńgeıi. Úshinshiden — zeınetaqy jarnalarynyń tólenbeýi. Búgingi tańda shamamen 100 myń kásipker óz qyzmetkerleri úshin zeınetaqy jarnalaryn tólemeıdi. 2,7 mlrd teńge qaryz bar. Tórtinshiden — ınvestısııalyq kirister tıisinshe ulǵaıyp jatqan joq. 

Jumys toby zeınetaqy jınaqtarynyń bir bóligin paıdalanýdyń birneshe nusqasyn usyndy.

Birinshi sanat – turǵyn úı satyp alýǵa nemese qymbat emge (jeke tizbe boıynsha) zeınetaqy jınaqtarynyń bir bóligin paıdalaný quqyǵyn berý usynylatyn jumys isteıtin azamattar – bul «jetkiliktilik sheginen» asatyn zeınetaqy jınaqtary bar  BJZQ salymshylary. 

Bul rette BJZQ «jetkiliktilik shegin» árbir jas úshin, erler men áıelder boıynsha jeke eseptegen. Jastaý adamdardyń jınaqtaýdy jalǵastyrý úshin bolashaq eńbek qyzmetiniń kezeńi (zeınetkerlik jasqa jetkenge deıin) neǵurlym uzaq bolatyny nazarǵa alyndy. BJZQ usynǵan «jetkiliktilik shegi» jınaqtaýshy zeınetaqy júıesine turaqty qatysyp keletin ortasha statıstıkalyq salymshyda (ıaǵnı zeınetaqy jarnalaryn turaqty túrde tólep otyratyn adamda) jańa jarnalar men ınvestısııalyq tabys esebinen ómir boıǵy tólemderdi qamtamasyz etý úshin qajetti somaǵa deıin keıinnen tolyqtyrýy arqyly jınalýǵa tıis zeınetaqy jınaqtarynyń eń tómengi shegi bolyp tabylady.  Salymshynyń jasy kishi bolǵan saıyn, «jetkiliktilik shegi» soǵurlym tómen bolady. 

Mysaly, 40 jastaǵy salymshy úshin (ortasha eńbek ótili 18-20 jyldy quraıtyn) jınaqtaýdyń eń tómengi shegi: erler úshin 6,9 mln teńgeni jáne áıelder úshin 9,8 mln teńgeni quraıdy. 63 jastaǵy salymshy, ıaǵnı, zeınetkerlik jasqa jetken adam úshin bul shek erler úshin 8,2 mln teńgeni jáne áıelder úshin shamamen 10,1 mln teńgeni quraıdy.

Ekinshi sanat – bul zeınetkerler, olarǵa turǵyn úı satyp alý nemese qymbat em úshin óziniń zeınetaqy jınaqtarynyń 50%-yn paıdalaný múmkindigi usynylady. Osy rette mindetti shart – joǵalǵan tabysty 40%-dan tómen emes deńgeıde almastyrýdy qamtamasyz etetin zeınetaqynyń (bazalyq, yntymaqty jáne jınaqtaýshy) mólsheri bolyp tabylady, bul halyqaralyq standarttarǵa sáıkes keledi.

«Bul usynystar Memleket basshysynyń qatysýymen ótken Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda aıtyldy. Prezıdent “bul mańyzdy máseleni sheshýdegi alǵashqy qadam” jasalǵanyn atap ótip, osy máselege qatysty óz pikirin jetkizdi. Bizdiń maqsatymyz – jınaqtaýshy zeınetaqy qorynan barlyq jınaqtardy úlestirý emes, óıtkeni olar azamattarymyzdyń qarttyǵyn laıyqty qamtamasyz etý úshin qajet. Memleket basshysy “kóleńkeli ekonomıkaǵa qarsy kúres, qolma-qol aqshasyz esep aıyrysý úlesin arttyrý máseleleri Ulttyq bank pen Úkimettiń basymdyǵynda qalýy tıis» ekenin aıtty», — dedi B. Nurymbetov.

Jumys berýshiniń 5% mindetti zeınetaqy jarnalaryn engizý

Búgingi kúni Qazaqstan Respýblıkasynda zeınetaqy júıesin odan ári damytý jónindegi 2020-2024 jyldarǵa arnalǵan Jol kartasy ázirlenýde. Prezıdenttiń tapsyrmasy boıynsha, sondaı-aq, zeınetaqy jınaqtarynyń bir bóligin maqsatty paıdalaný múmkindigi beriletin azamattar tobyn birtindep keńeıtý jónindegi jumys jalǵasatyn bolady.

Jumyskerdiń paıdasyna tólenýge tıis jumys berýshiniń 5% mindetti zeınetaqy jarnalaryn engizý merzimi 2020 jyldan 2023 jylǵa aýystyryldy. Osylaısha, Qazaqstanda memlekettiń, jumys berýshi men qyzmetkerdiń ortaq jaýapkershiligine negizdelgen zeınetaqy júıesi qurylatyn bolady.

«Búginde memleket 2,2 mln adamǵa tóleıdi. Bul shamamen 2,4 trln teńge. Memleket jınaqtaýshy zeınetaqy júıesimen shyǵatyn jáne ınvestısııalyq tabysy ınflıasııadan aspaıtyn adamdarǵa kepildik tóleıdi. Qyzmetkerdiń ózi óz jalaqysynyń 10% tóleıdi. Tujyrymdamada jumys berýshiler de qyzmetkerlerge jınaqtaýshy zeınetaqy qoryna 5% jınaqtaýshy jarnalar túrinde jaýapkershilik alǵany aıtylǵan. Zań qabyldandy jáne 2020 jyldyń 1 qańtarynan bastap kúshine enýi tıis edi. Alaıda Prezıdent óz Joldaýynda bıznes-qaýymdastyqtyń pikiri men úndeýlerin eskere otyryp, zańnyń qabyldanýyn 2023 jylǵa aýystyrdy», — dedi B. Nurymbetov.

Jol kartasynyń jobasynda eń tómengi kepildikter júıesin odan ári jetildirý (eń tómengi zeınetaqy mólsherin jáne basqa da áleýmettik mańyzdy kórsetkishterdi aıqyndaý ádistemesin qosa alǵanda) jáne eń tómengi kepildik berilgen zeınetaqyny engizý jóninde usynystar kózdelgen.

«Eń tómengi kepildi zeınetaqyny engizý de Zeınetaqy júıesin jańǵyrtý tujyrymdamasynda jazylǵan. Bul - óte mańyzdy. 1998 jyldan bastap biz jınaqtaýshy zeınetaqy júıesine kóshtik. Búgingi kúni memleket tóleıtin yntymaqty nemese eńbek zeınetaqysyn 1998 jylǵy qańtarǵa deıin keminde 6 aı jumys ótilin jınaǵan azamattar alady. Mundaı adamdar jyl ótken saıyn azaıýda. Qazirgi tańda zeınetke 1957 jyly týylǵan er azamattar shyǵyp jatyr jáne búginde olardyń tolyq talap etilgen ótili, sáıkesinshe, tolyq zeınetaqysy joq», — dedi B. Nurymbetov.

Osylaısha, mınıstrdiń aıtýynsha, zeınetaqy júıesiniń ortaq quramdas bóligi birtindep toqtatylady. 2043 jyly eńbek zeınetaqysy taǵaıyndalatyn adamdar teorııalyq túrde bolmaıdy. Tek bazalyq zeınetaqy bolady. Sondyqtan Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi 2028 jyldan bastap Qazaqstanda eń tómengi kepildik berilgen zeınetaqyny engizýdi usyndy. Ol búgingi bazalyq zeınetaqy tólemin aýystyrady. Eger búginde 10 jyldan az jumys ótili bar adamdar úshin bazalyq zeınetaqy tólemi eń tómengi kúnkóris deńgeıiniń 54%-yn qurasa, tájirıbe eskeriledi. QR EHÁQM eń tómengi kepildendirilgen zeınetaqy 5 jyldan az jumys ótili bar adamdarǵa berilip, eń tómengi kúnkóris deńgeıiniń kem degende 70%-yn quraýy kerek ekenin, ári qaraı 1,5 eń tómengi kúnkóris deńgeıine deıin kóterilýin usynady.

Sońǵy jańalyqtar

Beıqamdyqqa jol berilmeýi kerek

Rýhanııat • Keshe

Koronavırýssyz Qostanaı

Aımaqtar • Keshe

Kúrish eksportyna kedergi joq

Aımaqtar • Keshe

Álem únemdele bastady

Álem • Keshe

Uqsas jańalyqtar