B. Sultanov atap ótkendeı, áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń baǵasynyń turaqtylyǵyna birqatar sebep yqpal etedi. Onyń ishinde óndiris kólemi, qandaı da bir ónimderdiń jetkiliksizdigi, osy ónimderde ımportqa táýeldilik tárizdi sebepter bar.
«Búgin aýyl sharýashylyǵy mınıstri biz tutynǵanymyzdan eki ese kóp kúrish óndiretinimizdi aıtqanyna qaramastan, kúrishten ımportqa táýeldilik bar. О́ıtkeni, biz klımattyq jaǵdaılarǵa baılanysty bizde shyqpaıtyn kúrish túrlerin tutynamyz. Degenmen, ımportqa táýeldilik baǵanyń túzilýine yqpal etedi. Biraq bul tapshylyq emes», — dedi mınıstr.
Sonymen qatar baǵanyń qubylýyna óndirý, tasymaldaý kezindegi óndirýshilerdiń shyǵyndary men olardy jetkizý kezindegi túrli kedergiler, jalpy aıtqanda, azyq-túlik ónimderi men basqa da taýarlardy deldaldardyń keń jelisi arqyly taratýdyń tolyqqandy tıimdi júıesiniń bolmaýy yqpal etedi.
«Mysaly, júıekten alynǵan ónim 4-5 ese qymbatqa túsedi. Biz qosylǵan qunnan aıyrylamyz, ol salyqsyz bolady. Bul óte úlken problema. Túptiń túbinde bul baǵanyń negizsiz ári kóbine tym joǵary ósýine ákeledi», — dedi B. Sultanov.
Mınıstr atap ótkendeı, baǵany turaqtandyrý týraly aıtqanda, ónimdi óndirý nemese ımporttaýdan bastap durys bólip, tutynýshyǵa jetkizýge deıingi problemany tutas sheshý kerek. Osyǵan baılanysty kóterme-taratý ortalyqtaryn qurýǵa erekshe kóńil bólý qajet. Mınıstr mysal retinde Ispanııa men Fransııany keltirdi, kóterme azyq-túlik naryǵy turǵysynan bul elderde jetistikter kóp.
«Biz halyqaralyq tájirıbeni jete zertteýdemiz. Men jýyrda Ispanııa jáne Fransııa tárizdi elderge baryp, olardyń kóterme-taratý ortalyqtary júıesimen tanystym. Bul baǵaǵa áser etetin úlken elementterdiń biri. Bul elderdiń tájirıbesi qyzyqtyrady», — dedi Baqyt Sultanov.
Máselen, onyń aıtýynsha, Ispanııa men Fransııada memlekettiń qatysýymen úlken KTO salynǵan. Mundaı ortalyqtar jarty ǵasyrdan beri jumys isteıdi. Olar naryqtyń qajetti ónimdermen tolyǵýyna yqpal etedi, óndirýshi men kóterme baǵamen satyp alýshynyń arasynda ashyq, túsinikti baılanys ornatady. Bul saýda nysandarynyń básekeli jelisin keńeıtý múmkindigine jáne ónimderdiń tutynýshylar úshin qoljetimdi bolýyna yqpalyn tıgizedi.
Qazaqstanda osyndaı kóterme saýda naryqtaryn qurý boıynsha jumystar bastaldy. Osyndaı jobalardy júzege asyrýda mol tájirıbesi bar Azııa damý bankimen birlesip óndirýshiden tutynýshyǵa dıingi taýarlar aǵymyn boljaý jumystary júrgizilýde.
«Biz bul jumystarǵa birqatar damý ınstıtýttaryn tarttyq, olar bizge halyqaralyq tájirıbeni zerdeleýde kómek kórsetip qana qoımaı, bizben birge osyndaı júıeni qurýdyń durys qarjylyq-ekonomıkalyq modelin qalyptastyrýdy qamtamasyz etetin bolady. Jalpy, biz ony tıimdi taýar ótkizý júıesi dep ataımyz», — dedi mınıstr.
Sonymen qatar, B. Sultanov bolashaqta kórshiles eldermen tıimdi taýar ótkizý júıesin qurý boıynsha aýqymdy jumystar júrgizý josparlanǵanyn aıtty.
«Kórshiles elder О́zbekstan men Qyrǵyzstanda da osyndaı tájirıbe bar. Aıta ketetin mańyzdy jaıt, biz bizdiń ońtústiktegi kórshilerimizben de yntymaqtasýymyz kerek. О́ıtkeni bizdiń tabıǵı-klımattyq jaǵdaılarymyz uqsas jáne kóbine bizde bir problema týyndaıdy — maýsymdyq azyq-túlik ónimderi bir mezette pisedi, biz olardy birge ótkizýge tyrysamyz. Básekeles bolý durys emes, ýaqyty men ótkizý naryǵy boıynsha bólýge bolady. Sondyqtan biz kórshilerimizben bul jumystarda birigip, tıimdi taýar ótkizý júıesin quratyn bolamyz», — dedi mınıstr.
Atalǵan sharalar taýar óndirýshilerge kepildendirilgen ótkizýge ıe bolýǵa jáne shyǵyndaryn azaıtýǵa múmkindik beredi. Nátıjesinde, olar búginde jumsaǵan aqshalaryn tehnologııalarǵa, óz óndirisiniń ónimdiligine, saqtaý ınfraqurylymyna sala alady. Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrliginiń boljaýynsha, bul túptiń túbinde óndirýshilerdiń ónimderiniń baǵasyn tómendetýge alyp keledi.
