Senimge laıyqtylar ıe boldy
Qazaqstan Prezıdentiniń «Qazaqstan Respýblıkasynyń aýdandyq mańyzy bar qalalary, aýyl okrýgteri, aýyldyq okrýgtiń quramyna kirmeıtin kentteri men aýyl ákimderiniń saılaýyn ótkizý týraly» Jarlyǵyna sáıkes Aqtóbe oblysyndaǵy aýdandyq, qalalyq máslıhat depýtattary ákim saılaýyna anaǵurlam azamattyq jaýapkershilikpen kelgen eken.
Senimge laıyqtylar ıe boldy
Qazaqstan Prezıdentiniń «Qazaqstan Respýblıkasynyń aýdandyq mańyzy bar qalalary, aýyl okrýgteri, aýyldyq okrýgtiń quramyna kirmeıtin kentteri men aýyl ákimderiniń saılaýyn ótkizý týraly» Jarlyǵyna sáıkes Aqtóbe oblysyndaǵy aýdandyq, qalalyq máslıhat depýtattary ákim saılaýyna anaǵurlam azamattyq jaýapkershilikpen kelgen eken.
Biz oblys ekonomıkasynda ózindik úlesi bar ónerkásipti óńir Hromtaý aýdanynda ótken saılaý barysyna kýá boldyq. Aýdandyq aýmaqtyq saılaý komıssııasy óz jumysyn ákimderdi saılaýdy saltanatty ashýmen bastady. Saılaý komıssııasyna birqatar saıası partııalardyń, úkimettik emes uıymdardyń baıqaýshylary, kandıdattardyń senimdi ókilderi de tirkelipti.
Hromtaý aýdandyq aýmaqtyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Serek Saǵymbaev aýdanda 14 aýyldyq okrýg jáne aýdandyq mańyzdaǵy qala bar ekenin jetkizdi. Osy okrýgterdiń bılik tizginin ustaý úshin 44 úmitker tirkelgen. Sonyń 19-y áıel adamdar. Solardyń ishinde burynnan istep kele jatqan on úsh okrýgtiń ákimderi de básekede baǵyn synap kórýge yqylas tanytypty. Saılaý komıssııasy tóraǵasynyń málimdeýinshe, úmitkerlerdiń saılaýaldy úgit-nasıhat jumystaryna barlyq múmkindikter týǵyzylǵan. Úmitkerler depýtattarmen kezdesip, óz baǵdarlamalyq baılamdaryn baıandaǵan.
Saılaý tártibi túsindirilgennen keıin depýtattar on úsh aýyldyq, Nıkeltaý selosy jáne Hromtaý qalasy ákimderin saılaý bıýlletenderin alyp, kabınalarǵa bettedi. Depýtattar kabınalarda bıýlletenderdi asyqpaı toltyryp, shyqqannan keıin ýrnaǵa salyp jatty. Zaldaǵy ahýaldan saılaýdy uıymdastyrýdaǵy ilkimdilik baıqalyp turdy.
Saılaý komıssııasynyń músheleri saılaý bıýlletenderin muqııat sanap, hattama toltyryp, qorytyndysyn shyǵardy. Biz saılaýdyń ótý barysyn qadaǵalap otyrǵan baıqaýshylar men kandıdattardyń senimdi ókilderimen tildesip, pikirlerin suraǵan edik.
– Saılaýdyń ashyqtyǵy qamtamasyz etilgen, saılaý prosesteri kóz aldymyzda ótýde. Eshqandaı kemshilik joq, barlyǵy zań aıasynda bolýda. Jaramsyz bıýlletender bolmaǵanyn, paıdalanylmaǵan bıýlletenderdiń joıylǵanyn kózimizben kórdik. Jalpy saılaý jumysy óte jaqsy uıym-dastyrylǵan. Elbasy kezinde «Biz alda aýyl ákimderin saılaýǵa jetemiz» degen bolatyn. Mine, buǵan da jettik. Bul demokratııalyq damýǵa qaraı taǵy da bir adym ilgeri basqanymyzdy kórsetedi. Bul bastama alda da jetildirile túsedi. Halyqtyń amanatyn arqalaǵan máslıhat depýtattary ózderine úlken mindet júktelgenin túsingendikten aýdandyq mańyzy bar qala jáne aýyldyq okrýgter ákimderin tańdaýǵa asa jaýapkershilikpen qarady dep oılaımyn, – dedi Saılaýdy baqylaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń múshesi Rollan Quspan. Aqtóbe oblysy jastar kongresiniń ókili, baıqaýshy О́temis Kókshaev ta ashyq saılaý ótkenin, bul saılaýda jastardyń belsendilik tanytqanyn jetkizdi, barlyǵy zań aıasynda júrgizilgenin aıtty. Bul aýyl ákimderiniń jaýapkershiligin arttyra túsetinin, olardyń jumysyna serpin beretinin málimdedi.
– Men Nıkeltaý selosy ákimdigine kandıdat Izbasqan Aqqulovtyń senimdi ókilimin. Saılaý ashyq ta ádil ótti dep esepteımin. О́zim bastan-aıaq qatystym, baqylap otyrdym. Al Izbasqan Aqqulovtyń basym daýyspen ótýi zańdy. Sebebi, ol osy qyzmette burynnan istep keledi. Úlken maman ınjener, sharýashylyq basshysy retinde eńbek jolynan ótken, halyqtyń qamyn oılaıtyn azamat. Jalpy, bul saılaý elimizde demokratııanyń tuǵyry bekı túskenin taǵy bir dáleldedi, – dedi kandıdattyń senimdi ókili, aýdandyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy Qýanysh Ermanov.
Oblystyq aýmaqtyq saılaý komıssııasynyń tóraıymy Gúlnara Kúnbaevanyń málimdeýinshe, 142 aýyldyq okrýgtiń jáne aýdandyq mańyzy bar 7 qalanyń ákimdigine 434 kandıdat tirkelip, onyń úsheýi basqa jumystarǵa aýysýyna baılanysty óz ótinishteri boıynsha saılaýǵa qatysýdan bas tartqan. Sóıtip, 431 úmitker saılaýǵa qatysty. Son ymen, saılaý nátıjesinde 149 ákim saılandy. Onyń 18-i qyz-kelinshekter. Buryn jumys istegen 101 ákim qaıtadan saılanǵan. Saılanǵan 149 ákimniń 134-i «Nur Otan» HDP múshesi.
– Aýdandyq, qalalyq saılaý komıssııalary bul saıası naýqanǵa tııanaqty daıyndaldy. Saılaýdy zań aıasynda ótkizýge baılanysty úsh aýmaqtyq semınar ótkizdik. Saılaýdy ótkizýge baılanysty kóptegen uıymdastyrý jumystary júrgizildi. Nátıjesinde saılaý asqan uıymshyldyqpen ashyq ta ádil ótti. Saılaýǵa qatysýǵa tıisti 172 tańdaýshynyń tórteýi ǵana dáleldi sebeptermen saılaýǵa qatysa almady. Eshqandaı zań buzýshylyqqa jol berilgen joq, – dedi oblystyq saılaý komıssııasynyń tóraıymy Gúlnara Kúnbaeva.
Osylaısha, demokratııalyq damýdyń taǵy bir qadamy jasaldy. Senim bıigine kóterilip, halyq qalaýlylarynyń tańdaýyna ilikken aýyl, qala ákimderiniń serpile iske kirisetin sáti týdy. Bul ár aýyldaǵy ıgilikti isterden kórinis tabady degen senimdemiz.
Satybaldy SÁÝIRBAI,
«Egemen Qazaqstan».
Aqtóbe oblysy.
Batyrlar men aqyndar elindegi tańdaý
Ata Zańymyzǵa sáıkes, demokratııalyq joldyń bir úrdisi Jetisý jerindegi batyrlar men aqyndar eli bolyp sanalatyn Jambyl aýdanynda aýyldyq okrýgter ákimderin saılaýda jarqyn kórinis tapty. Osynaý tarıhı mańyzy zor shara Ánuranymyzben bastalyp, aýdandyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy úmitkerlerge tabys tileýmen jalǵasty. Barlyǵy 24 aýyldyq okrýg ákimi laýazymyna 72 úmitkerdi demokratııalyq jolmen halyqtyń atynan aýdandyq máslıhattyń 16 depýtaty tańdady. Respýblıkalyq, oblystyq 6 baqylaýshy men buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi saılaýdyń ádil ótýin jiti baqylap otyrdy.
Qazaqstan kóleminde tuńǵysh ret uıymdastyrylǵan saılaý jergilikti ózin-ózi basqarý júıesin jetildirý jolynda demokratııalyq qarqynmen ótti. Muny elimizdegi jańa úrdis retinde baǵalaǵanymyz abzal. Biz bul qadamǵa 20 jyldan astam ýaqyt uzaq jolmen keldik.
Demokratııalyq jol jeleý etilip, jergilikti ózin-ózi basqarý júıesin engizý úlkendi-kishili minbelerde san ret kóterildi. Qudaıǵa shúkir, 1995 jylǵy jańa konstıtýsııalyq zańmen búgin halqymyz uzaq ýaqyt kútken saılaý óz máresine jetti. Saılaýdy respýblıkalyq baqylaý komıssııasynyń múshesi retinde baqylap, ádil ótýine tikeleı aralasyp júrgende kórip, kókeıime túıgenim Almaty oblysynda elimizdegi keleli istiń basy bolyp sanalatyn ári bolashaqta jalǵasyn tabatyn aýyldyq okrýgter ákimderin ótkizý jaqsy uıymdastyryldy. Bıýlletenderdiń taratylýynda, túsindirilýinde demokratııalyq talap saqtalyp, zańnama buzylǵan joq. Aýdandyq máslıhattyń 17 depýtatynyń bireýi ǵana kele almady, ózgeleri tolyq qatysyp, shymyldyqtyń arǵy jaǵyna jeke-jeke ótip, óz tańdaýlaryn jasady. Sóıtip, elimizdegi eń tómengi bılik tizginin ustaǵan ákimder demokratııalyq jolmen júzden júırik bolyp shyqty. Aýyl ákimi degenimiz, bıliktiń taban tireri ári respýblıkamyzdaǵy 7,5 mılıonnan astam halyqtyń taǵdyryna jaýap beretin tulǵa. Memlekettik mańyzy zor sharalardyń durys uıymdastyrylyp, óz máninde ótýine jaýapty osy tulǵalardy sol eldiń ózi senim artqan depýtattary saılap otyr. Ákimder jaýapkershilikteri de zańnamada qarastyrylǵan. Sondyqtan bul saılaý qorytyndysy halyqtyń ıgiligine qyzmet etip, sol eldiń qoldaýshysy bola alatyn azamattar tańdaýyna tireletinine senim artamyn», dedi respýblıkalyq baqylaý komıssııasynyń múshesi, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy basqarmasynyń tóraǵasy, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, belgili qoǵam qaıratkeri Nurlan Orazalın.
Negizi bul kúni saılaýǵa túsip, baq synaǵan ákimderdiń basym bóligi aýyldyq okrýg ákimi laýazymyn osyǵan deıin atqaryp kelgen azamattar boldy. Shyny kerek, bul saılaý sol ákimderdiń jaýapkershilikterin kúsheıtip, senim júgin artqany da aıqyn baıqaldy. Osyǵan deıin ózderinen joǵary turǵan aýdan ákiminiń taǵaıyndaýymen qyzmet istegen ákimder jaýapkershiligi halyqtyq saılaýda eselene túskeni taǵy anyq. Eldiń aldynda mańdaıy jarqyrap júrip, urpaqqa ilkimdi isti bastap berýge qulshynǵan ákimderdiń biri Aqseńgir aýyldyq okrýginiń ákimi bolyp saılanǵan Álimhan Qosbasarovty sózge tartqanymyzda «Aqseńgir» aýyldyq okrýgindegi tórt eldi mekende 4,5 myń halyq turady. Sol el negizinen mal jáne egin sharýashylyǵymen aınalysady. Halyqtyń turmysy jaqsy. Investısııa tartyp metall balqytýshy «Ferrosplav» atty shaǵyn zaýyt saldyq. Jaqynda iske qosylady. Aýyldyq okrýgtegi iri 7 sha rýa qojalyǵy birigip «Naýryz-2012» atty aýylsharýashylyq óndiristik kooperatıvin quryp, óńirde egin sharýashylyǵyn damytqan ústine damytý maqsatynda jumys júrgizýde. Asyl tuqymdy «Saryarqa» qoı sharýashylyǵy da aýyldyq okrýgimizde bar. Byltyr 75 oryndyq «Aqbota» balabaqshasy ashylsa, bıyl mádenıet úıi kúrdeli jóndeýden ótkizildi. 50 oryndyq ambýlatorııanyń smetalyq qujaty jasalynyp, kelesi jyly qurylys jumysy bastalady. Aýylymyzǵa tabıǵı gaz qubyryn tartý úshin kelisimshart jasaldy. Tizbeleı bersek, eldiń qoldaýymen atqarǵan jáne bastaǵan ilkimdi isterimiz barshylyq», dedi ol.
Jalpy, Jambyl aýdanyndaǵydaı, bul kúni oblysymyzdyń 259 aýyldyq okrýginiń ákimderi demokratııalyq jolmen, zańnama talabyna saı saılandy. «Yrys aldy yntymaq» degen danalyqty ustanǵan jetisýlyqtar úlgi tutar tatýlyqtaryn ákimder saılaýynda da tanytty. Elbasy ıdeıasymen elimizde júzege asyrylǵan ıgi shara jalpyhalyqtyq qýanyshqa aınaldy. Qasıetti Ramazan aıynyń sońǵy kúninde eldiń osynaý qýanyshyn tabıǵat-ana da quptaǵandaı erteletip quddy nur ispetti sebelep qana ótken jaýyndy halyq jaqsy yrymǵa jorydy.
Nurbol ÁLDIBAEV,
«Egemen Qazaqstan».
Almaty oblysy.
Endi jaýapkershilik te, talap ta kúsheımek
Jergilikti ókiletti organdardyń sheshimine sáıkes, Oral óńirinde aýyl ákimderiniń saılaýy eki kezekte ótkiziledi dep uıǵarylǵan edi. Munyń ózi saılaýdyń qatyp qalǵan qasań qaǵıdalar boıynsha emes, barynsha ashyq, erkin, demokratııalyq sıpatta ótetinin bildirse kerek. Sonymen, keshe oblystyń jeti aýdanynda aýyl ákimderiniń saılaýy ótkizildi. Munda bıliktiń jergilikti organdarynyń jetekshilerin aýdandyq máslıhattyń depýtattary tańdap, daýys berdi.
Daýys berýdiń óńirdegi birinshi kezegin múlt ketirmeı zerdelegen qoǵamdyq baqylaýshylar men BAQ ókilderi saılaý ashyq jáne ádiletti ótti degen uıǵarymǵa keldi. Birden atap óterlik jaıt, Batys Qazaqstan bir aýyl ákimi qyzmetine 3-4 úmitkerden usynǵan respýblıkadaǵy sanaýly oblystardyń qataryna kirip otyr. Keshe saılaýdyń alǵashqy kúni 62 orynǵa 190 kandıdat baq synady. Olardyń arasynda búginde qyzmet istep júrgen ákimdermen birge, muǵalim, ınjener, ekonomıst, sharýa qojalyǵynyń jetekshisi sekildi ózge salanyń ókilderi de bar. Aýyl ákimderi saılaýynda birinshi kezekte joly bolǵan úmitkerlerdiń 11 paıyzy áıelder.
Aýdandyq máslıhat depýtattary úmitkerlerdiń saılaýaldy baǵdarlamalarymen aldyn ala tanysýǵa múmkindikter aldy. Sonymen qatar, iskerlik qabiletterine de nazar aýdardy.
Shalǵaıdaǵy Jańaqala aýdanynan tilshiler qosynyna arnaıy qońyraý shalǵan el aqsaqaly Násipqalı Maqanov saılaýaldy is-qımyldardyń osyndaı oń, jaǵymdy jaıttary jóninde aıtyp berdi. «Aýyl ákimderi adamdar men turǵyndarǵa eń jaqyn turǵan memlekettik basqarýdyń eń tómengi býyny bolyp tabylady. Sondyqtan da jergilikti el-jurt erteńgi kúnge degen senimderi men muń-muqtajdaryn jańadan saılanǵan jergilikti ákimdermen de baılanystyra alady», dedi ol.
Násipqalı aǵamyz aıtqandaı, jergilikti ózin-ózi basqarýdy damytý jónindegi tujyrymdamaǵa sáıkes, aldaǵy ýaqytta aýyl jáne kent ákimderine qosymsha ókilettilikter berilmek. Oı tarazysyna salyp kóreıik. Aýylda áli de bolsa sheshimin taýyp úlgermegen máseleler men problemalar bar ekeni talas týǵyzbasa kerek. Sonyń ishinde sapaly aýyz sýdyń tapshylyǵy, jastardy jumyspen qamtý, eldi mekenderdi abattandyrý, bilikti medısınalyq qyzmetke degen qoljetimdilik, bos ýaqytty tıimdi de, utymdy paıdalaný sekildi túıtkilderdi atap aıtýǵa bolady. Mundaı máselelerdi jergilikti bılik basyna qyzmet pen laýazym úshin emes, turǵyndardyń muń-muqtajdaryna ortaqtasa alatyn, ony óz múmkindikteri men ókilettikterine saı sheshetinder ǵana sońyna deıin tyndyra alatyny anyq.
Syrym aýdandyq «Syrym jaýharlary» qoǵamdyq birlestiginiń tóraıymy, qoǵamdyq baqylaýshy Aınagúl Qoıshybaeva:
– Aýyl ákimderin saılaý – bıylǵy jyldyń basty oqıǵasynyń biri. Bizdiń aýdanda saıası naýqan óziniń tıisti deńgeıinde ótkizildi dep sanaımyz. Eshkim de saılaýdyń qalypty aǵysyna qol suqqan joq. Depýtattar ózderi laıyqty dep eseptegen úmitkerlerge erikti ári sanaly túrde tańdaý jasaǵanyna kúmánimiz joq. Búgingi saılaý tutastaı memleketimizdegi demokratııalyq úderisterdiń taǵy bir sapalyq deńgeıge kóterilgenin pash etti dep bilemin, – dedi.
Al Qaratóbe aýdandyq máslıhatynyń depýtaty Esen Ǵumarov:
– Búgingi ótkizilgen saı laý aýyldyń damýy úshin asa mańyzdy. Aldaǵy ýaqytta ákimderge qosymsha quzyrettilikter berilmek. Munyń ózi sheshimin tappaı kele jatqan máselelerdi jergilikti bılik ókilderi ózderiniń is-josparlaryna saı atqarady degen sóz. Mundaı jaǵdaıda halyqpen kelisip atqaratyn ister kólemi odan ári ulǵaımaq. Soǵan saı ákimderge qoıylatyn talap ta kúsheımek. Mundaı jaǵdaıda saılanǵan ákimder jumysqa degen beıimi men qabiletin dáleldeýi kerek bolady. Biz halyqtyń pikirimen sanasa otyryp óz tańdaýymyzdy jasadyq. Tańdalǵan úmitkerler budan ári halyqpen qoıan-qoltyq jumys jasaýǵa múddeli bolady degen oıdamyn, – dedi.
Bókeı ordasy, Jánibek, Jańaqala, Syrym, Qaratóbe, Tasqala jáne Shyńǵyrlaý aýdandarynan «Egemen Qazaqstannyń» tilshi qosynyna kelip túsken habarlar men derekter saılaý osy óńirlerdiń bárinde uıymshyldyqpen ári qandaı da bir quqyq buzýshylyqsyz, kemshiliksiz ótkenin kórsetedi. Saılaý komıssııasy múshelerine saılaý barysynda ótinish-shaǵymdar túspegen. Daýys berý nátıjelerine, tipti, tıisti deńgeıdegi daýysty jınaı almaǵan úmitkerlerdiń ózderi de teris pikir aıtpaǵanyn oblystyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Abaı Hamzın aıtyp berdi.
Bir kúnnen keıin Aqjaıyq óńirinde aýyl ákimderin saılaýdyń ekinshi negizgi kezegi ótkizilmek. Sońǵy túıeniń júgi aýyr degendeı, bul kúni negizinen turǵyndar sany kóbirek aýdandar men Oral qalasyna qarasty kenttik okrýgterde tańdaýshylar óz tańdaýlaryn jasamaq.
Temir Qusaıyn,
«Egemen Qazaqstan».
Batys Qazaqstan oblysy.
Uıymshyldyqpen ótti
Memleket basshysynyń Jarlyǵyn iske asyrý maqsatynda keshe Shyǵys Qazaqstan oblysynyń birqatar aýdandarynda aýyldyq okrýg ákimderiniń saılaýy bastaldy.
Elimizde tuńǵysh ret qolǵa alynyp otyrǵan ákimder saılaýy Shyǵysta 7-8 tamyzda júzege asyrylmaq. Tarqatyp aıtar bolsaq, aýyl ákimderiniń saılaýy keshe Abaı, Aıagóz, Besqaraǵaı, Borodýlıha, Glýbokoe, Zyrıan, Kókpekti, Ulan aýdandarynda ótti. Búgin Semeı qalasynda, Jarma, Zaısan, Katonqaraǵaı, Kúrshim, Tarbaǵataı, Úrjar, Shemonaıha aýdandarynda aýyldyq okrýg ákimderiniń saılaýy ótpek. Saılaýǵa zeınet jasyna tolmaǵan burynǵy ákimder de qatysýǵa múmkindik aldy. Halyq qalaýlylary tańdaǵan ákimder aldaǵy tórt jylda halyq úshin aıanbaı qyzmet etpek. О́ńirde ákimderdi saılaý naýqanynyń eki kúnge sozylýyn Shyǵys Qazaqstan oblystyq aýmaqtyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Erkinbek Aıazbaev aýyldyq okrýgter sanynyń kóptigimen túsindiredi.
Erkinbek Muqataıulynyń bergen aqparattaryna súıener bolsaq, oblysta jalpy sany 252 mandat bolsa, oǵan úmitkerlerdiń sany 740 adamdy quraǵan. Iаǵnı, bir orynǵa 2-3 kandıdattan kelgen. Onyń ishinde oblystaǵy aýdan deńgeıindegi 6 qala boıynsha (Aıagóz, Zaısan, Shar, Shemonaıha, Zyrıan, Serebrıanka) 16 úmitker, 21 kent boıynsha 63 úmitker, 225 aýyldyq okrýgter boıynsha 661 úmitker baqtaryn synaýǵa ótinish bergen eken.
– Aldyn ala barlyq daıyndyq jumystary júrgizildi. Qajetti kómekter kórsetildi. Saılaý ótetin ýchaskeler tolyqtaı qajetti zańnamalarmen, saılaý erejeleri týraly nusqaýlyqtarmen qamtamasyz etildi. Daıyndyq jumystary tamyz aıynyń 3-ine deıin túgeldeı aıaqtaldy, – dedi Shyǵys Qazaqstan oblystyq aýmaqtyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Erkinbek Aıazbaev bizge bergen suhbatynda.
Ulan aýdanyndaǵy ákimder saılaýynda 48 úmitker baq synady. Jalpy jıyny 16 okrýg pen kenttiń árqaısysynan úsh úmitkerdiń saılaýǵa túsýi aýdannyń bul saıası naýqanǵa qanshalyqty daıyndyqpen kelgenin kórsetse kerek.
Sondaı-aq, aýdandyq máslıhattyń 13 depýtaty daýys berýge ýaqytynan buryn kelip, asqan belsendilik tanytýy da sonyń dáleli. Eldiń atynan tańdaý jasaý jaýapkershiligin jan-tánimen túsine bilgen halyq qalaýlylary úshin saılaýdyń ádil ári nátıjeli ótýi óte mańyzdy. О́ıtkeni, el atynan saılanǵan ákimniń qyzmetine belgili mólsherde depýtattar da jaýapty bolatyny sózsiz. Bul paıymymyzdy aýdandyq máslıhat hatshysy Nazıgúl Seısembına da bekite tústi.
– Halyq bizge senim bildirdi. Endi sol senimniń údesinen shyǵýǵa mindettimiz. Osyǵan deıin aýyl men kenttiń, aýdandyq mańyzǵa ıe qalalardyń ákimderi taǵaıyndaý arqyly qyzmetke keletin. Ol atqarǵan qyzmetiniń sapasy úshin kóbine tek aýdan basshysynyń aldynda ǵana jaýapty bolatyn. Al búgingi ózgeristiń nátıjesinde ákimdikke úmitkerlerdi aýdan basshysy usynǵanymen, ony tańdaıtyn – depýtattar. Depýtattar óz kezeginde halyqtyń jaǵdaıyn oılaıtyn, saılaýaldy baǵdarl
