Parlament • 07 Aqpan, 2020

Shekara ınfraqurylymyn jańǵyrtý – Úkimet jumysynyń negizgi baǵyty

53 retkórsetildi

Parlament Senatynyń Tóraǵasy Darıǵa Nazarbaevanyń tóraǵalyǵymen ótken palatanyń kezekti jalpy otyrysynda depýtattar birqatar konvensııany ratıfıkasııalady.

 Birqatar qujat ratıfıkasııalandy

Alqaly jıynnyń kún tártibinde aldymen «Salyqtyq bazany búrkemeleýge jáne paıdany salyq salý aıasynan alyp ketýge qarsy is-qımyl jasaý maq­satynda salyqtyq kelisimderge qatys­ty sharalardy oryndaý jónindegi kópjaqty konvensııany ratıfıkasııa­laý» týraly zań jobasy qaralyp, ol maquldandy.

Atalǵan qujatty depýtattar nazaryna Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary – Qarjy mınıstri Álıhan Smaıylov usyndy. Onyń aıtýynsha, bul konvensııa barlyq ekijaqty salyqtyq konvensııalarǵa salyq salýdan jaltarýǵa qarsy is-qımylǵa baǵyttalǵan ózgerister engizedi. Birinshiden, zańdy tulǵalardyń qos rezıdenttik máselesin sheshý tártibi anyqtalǵan. Ekinshiden, kirispe mátini eki memlekette de, atap aıtqanda kiris kózi bolatyn memlekette jáne kiris alýshynyń rezıdenttigi bolatyn memlekette kiristerdi salyq salýdan bosatý múmkindigin boldyrmaý bóliginde tolyqtyryldy. Úshinshiden, eger mámileniń maqsaty tek osyndaı jeńildikterdi alý bolǵan jaǵdaıda jeńildikterdi qoldanýdy shekteıtin ereje kózdelgen. Tórtinshiden, dıvıdendter boıynsha kiris týyndaǵanǵa deıin bir jyl ishinde jeńildikterdi alý úshin belgilengen sharttardyń sáıkes bolý qajettiligi týraly talap belgilendi.

Qosymsha baıandama jasaǵan senator Ǵumar Dúısembaev konvensııa elderge ulttyq fıskaldyq saıasatty júrgizýde ıkemdi bolý úshin kelisilgen eń az standarttardy belgili bir eskertpelermen qoldaný arqyly qazirgi halyqaralyq salyqtyq kelisimderge BEPS bastamasynyń negizgi erejelerin engizýdi kózdeıtinin atap ótti.

Joǵarǵy palatanyń jalpy otyry­synda senatorlar Shanhaı yntymaq­tastyq uıymynyń ekstremızmge qarsy is-qımyl jónindegi konvensııasyn da ratıfıkasııalady.

Ulttyq qaýipsizdik komıteti tór­aǵa­­synyń orynbasary Nurǵalı Bilis­bekov atalǵan konvensııaǵa Shanhaı ynty­maqtastyq uıymyna múshe memle­ket­terdiń basshylary 2017 jylǵy 9 maýsymda Nur-Sultan qalasynda qol qoıǵanyn, qujattyń maqsaty ShYU-ǵa múshe elderdiń ekstremızmge qarsy is-qımyl salasynda ózara árekettestiginiń tıimdiligin arttyrý ekenin atap ótti.

Budan keıin senatorlardyń saýalyna oraı Nurǵalı Bilisbekov ShYU elderi aýmaǵynda izdeý salynǵan qazaq­stan­dyqtar týraly maǵlumat berdi. Onyń aıtýynsha, qazirgi kezde ekstre­mızm boıynsha uıymǵa múshe memle­ketterde bizdiń eldiń tarapynan esh­kim izdestirilip jatqan joq. Biraq sońǵy bes jylda ShYU elderi aý­maǵynda Qazaqstannyń 30 azamaty izdes­tirilip, elge qaıtarylǵan, qylmystyq jaýap­kershilikke tartylǵan. Sondaı-aq sońǵy bes jylda 200-den asa adam Qazaqstan aýmaǵynda izdestirilip, ustalǵan. Keıinnen olar ShYU elderiniń quzyretti organdaryna tapsyryldy.

Buǵan qosa ShYU aıasynda lańkestik nemese ekstremıstik áreketterge qatys­ty adamdardyń biryńǵaı tizbesi júrgi­ziletini sóz boldy. Ondaı adamdardyń jalpy sany 7 myńnan asady eken. Onyń ishinde 700-ge jýyǵy – Qazaqstan azamaty. Olar – negizinen qaqtyǵys aımaqtaryna barǵandar, ıaǵnı Taıaý Shyǵysqa shyqqandar.

Sonymen qatar jıynda Tunshyq­tyratyn, ýly nemese basqa da uqsas gazdar men bakterıologııalyq quraldardy soǵysta qoldanýǵa tyıym salý týraly hattama da ratıfıkasııalandy.

Osy zań jobasyn tanystyrǵan Bilim jáne ǵylym mınıstri Ashat Aımaǵam­betov qujattyń maqsaty soǵysta tun­shyq­tyratyn, ýly nemese basqa da uqsas gazdardy, kez kelgen sol tektes suıyqtyqtardy, zattar men proses­terdi, sondaı-aq soǵys kezinde bakterıo­logııalyq quraldardy qoldanýǵa tyıym salýdy bekitý ekenin habarlady.

– Qazaqstan 2007 jyly bakterıo­lo­gııalyq jáne ýytty qarýdy ázirleýge, óndirýge ári olardyń qoryn jınaqtaýǵa tyıym salý jáne olardy joıý týraly konvensııany ratıfıkasııalaǵan. Ýákiletti organ retinde sol jyly Bilim jáne ǵylym mınıstrligi bolǵan edi. Osy qabyldanǵan konvensııany tolyqtyratyn jáne nyǵaıtýshy elementter retinde sanalatyn Jeneva hattamasy bolyp otyr. Bul eki halyqaralyq qujat bir-birimen óte tyǵyz baılanys­ty. Usynylyp otyrǵan Jeneva hattamasy halyqaralyq qaýipsizdik júıesinde mańyzdy ról atqarady ári osy saladaǵy qajetti tetikterdiń biri bolyp sanalady. Atalǵan  hattama HH ǵasyrdyń basynda qabyldansa da, búginge deıin hımııalyq tunshyqtyratyn, ýly bakterıologııalyq quraldardy qoldanýǵa tyıym salatyn basty zańdy qujattyń biri bolyp tanyldy. Sondyqtan mınıstrlik Jeneva hattamasyn ratıfıkasııalaý máselesin nazarǵa usynyp otyr. Qazirgi kezde 1925 jylǵy atalǵan hattamaǵa qatysýshy memleketter sany 140-tan asyp ketti, – dedi Ashat Aımaǵambetov.

 Shekara ınfraqurylymyn jaqsartý barys-kelisti arttyrady

Senat otyrysynyń sońyna qaraı qu­zyretti organdardyń nazaryna 14 de­pýtattyq saýal joldandy. Depýtat­tar ınfraqurylymdyq jobalardy qar­jy­landyrý máselelerine basa nazar aýdardy. Aıtalyq, senator Nurjan Nur­sıpatov bir top depýtatpen birigip, elimizdiń memlekettik shekarasyn­daǵy kóptegen ótkizý pýnktiniń ınfra­qurylymyn damytý máselesin kóterdi.

– Kóptegen ótkizý pýnktiniń ornatylyp, jabdyqtalǵanyna 20 jyl bolǵan. Búginde olardyń ınfraqurylymy belgilengen talaptarǵa sáıkes kel­meıdi jáne tranzıttik aǵynnyń qarqyn­dy­lyǵyn eskermeıdi. Jekelegen pýnkt­terdiń ótkizý qabileti tómen bolǵan­dyqtan, shekaradan ótetin jolda adamdar men kólik quraldarynyń kepte­lisine ákelip soǵady. Bul elimizdiń kólik-logıstıkalyq múmkindiginiń damýyna, halyqaralyq jáne aımaqtyq saýdanyń keńeıýine teris áser etedi, sondaı-aq týrıstik áleýetti iske asyrý­ǵa kedergi jasaıdy. Ártúrli alańdar­da, prezıdentterdiń, shekaralas mem­le­ketterdiń úkimetter basshylary­nyń saparlary men resmı kezdesýlerin­de memlekettik shekaradaǵy ótkizý pýnkt­teriniń ınfraqurylymyn jaqsartý boıynsha keshendi sharalar qabyldaý týraly birneshe ret aıtyldy, – dedi depýtat.

Sonymen qatar bul baǵytta azdap ilgerileýshilik te bar eken. Biraq jalpy jaǵdaı kóńil kónshitpeıdi. Memlekettik shekara arqyly ótetin 27 temir jol ót­kizý pýnktiniń tek tórteýi ǵana belgilen­gen talaptarǵa saıkes keledi. Reseı­men shekaradaǵy 20 temir jol ótkizý pýnk­tiniń ınfraqurylymy áli de jóndeýdi qajet etedi.

Depýtattar atalǵan másele boıyn­sha Úkimet basshysy Asqar Mamın­nen Ba­qylaý-ótkizý pýnktteriniń ınfraqu­ry­lymyn qurýdy, ustaý jáne damytý fýnksııalaryn bir memlekettik organǵa júkteýdi, sondaı-aq Ulttyq qaýipsizdik strategııasynyń quramdas bóligi retinde memlekettik josparlaý júıesiniń qujat­taryna jatatyn Memlekettik sheka­ra saıasatynyń tujyrymdamasyn ázir­leýdi surady.

Senat Tóraǵasy Darıǵa Nazarbaeva óz sózinde ınfraqurylymdy jańǵyrtý máseleleri búgingi tańda halyqtyń ál-aýqatyn ósirýdi qamtamasyz etý tur­ǵy­synda asa mańyzdy ekenin atap ótti.

– Kónergen ınfraqurylym: sý, kommýnıkasııa, elektr jelileri, joldar, kópirler – asa mańyzdy máselelerdiń biri. Úkimetke ınfraqurylymdy jańǵyrtý problemalaryn qaraýdy ári ony jumystyń basty máselesi etýdi usyný qajet. Infraqurylym nysandary jaǵdaıynyń nasharlyǵyna baılanysty biz sýdy, elektr qýatyn jáne basqa da resýrstardy joǵalta bastadyq. О́ńirler arasyndaǵy baılanys álsiz damýda. О́ıtkeni tıisti ınfraqurylym jetispeıdi. Depýtattar osy máselemen tyǵyz aınalysý kerek dep oılaımyn, – dedi Darıǵa Nazarbaeva.

Sońǵy jańalyqtar

Taraz qalasy karantınge jabylady

Aımaqtar • Búgin, 21:48

Asqar Altaı. VIRÝS-MÝTANT (Novella)

Ádebıet • Búgin, 19:07

Tankerlerdiń qaıda baratyny belgisiz

Ekonomıka • Búgin, 18:32

Ár teńge úshin esep berýge daıynbyz

Ekonomıka • Búgin, 17:01

Esik nege «tesik»?

Qoǵam • Búgin, 15:25

Betperde kıgen kóktem - 5

Qoǵam • Búgin, 15:10

Qyzylorda oblysy: Taǵy 3 adam vırýs juqtyrdy

Koronavırýs • Búgin, 13:31

COVID-19 vırýsy mysyqtan tabyldy

Álem • Búgin, 12:03

Syrdarııaǵa jylanbalyq qaıdan kelgen?

Aımaqtar • Búgin, 11:32

Koronavırýs hám kóshe sýretteri

Álem • Búgin, 10:51

Uqsas jańalyqtar