Álem • 10 Aqpan, 2020

Polshada kómir daǵdarysy týyndap keledi

24 retkórsetildi

Polshadaǵy kómir ónerkásibi daǵdarys aldynda tur. Importtalatyn ónimniń quny eldegi ken ornynan shyqqan kómirden áldeqaıda arzan. Nátıjesinde, óndiristiń aýqymy azaıyp barady. Onyń ústine, «jasyl» energetıkaǵa kóńil bólý de otqa maı quıa tústi.

Osyǵan baılanysty taıaýda Polshada myńdaǵan adam sherýge shyǵyp, Lazıska-Gýrnedegi ken ornyna baratyn temir joldy jaýyp tastady. Narazylardyń talaby bireý – Reseıden ımporttalatyn arzan kómirge tyıym salý.

Jumysshylardyń alańdaýyna negiz bar. Qazirgi tańda kómir ónerkásibi – eldegi ener­getıkanyń ne­gizgi kózi. Eý­ropanyń kóptegen eline jet­kiziletin «qara otyn» Polshadan barady. Sondaı-aq osy salada eńbek etetinder sany sha­mamen 100 myń adam. Alda-jal­da kómir óndirisi turalap jat­sa, talaı turǵyn jumyssyz qal­maq.

Eýropalyq odaqtyń 2050 jyl­ǵa arnalǵan klımat jónindegi kelisimine sáıkes, uıymǵa múshe memleketter zııandy gaz bóletin otyn túrin qoldanýdan múldem bas tartýy kerek. Alaıda Polsha bul kelisimniń údesine shyǵa almaıtyn sekildi. О́ıtkeni bul salany toqtatý el ekonomıkasyna ońaı tımeıtini aıtpasa da belgili.

Endeshe, Andjeı Dýda bas­taǵan sheneýnikter kómir óner­kásibine qol ushyn sozbasa, jaǵ­daı ýshyǵa túsýi ábden múmkin. Qazirgi tańda Polshada «qara otyn­nyń» tonnasyn óndirý úshin 70-80 dollar qarajat ketedi. Al Re­seıden keletin kómir tonna­synyń quny – 60 dollar. Osy­laısha, ımporttalǵan otyn el aýmaǵynyń túkpir-túkpirine jet­kizilip, otandyq kómir taý bolyp shah­talarda jatyr.

Jaǵdaıdyń qanshalyqty kúr­deliligi mynadan baıqalady. Aldyńǵy jyly Polshada 19,3 mıllıon tonna kómir syrttan ákelingen. Byltyr otan­dyq ken oryndary óndirgen 4,5 mıl­lıon tonna kómir shahtada qal­ǵan. Iаǵnı bul kórsetkish 2018 jylmen salystyrǵanda eki esege artypty.

«Polsha kenshiler toby» (PGG) kompanııasynyń kásip­odaq­tar uıymyn basqarýshy Prze­mıslav Skýpınniń sózine qaraǵanda, paıdalanylmaǵan kómir kásiporynnyń qarjylyq jaǵ­daıyna orasan nuqsan kel­tirip otyr. Aıta keterligi, PGG – Eýropadaǵy eń úlken kó­mir ón­diretin, 40 myń adamdy ju­my­s­pen qamtyǵan alyp kompanııa.

«Jyǵylǵanǵa judyryq» de­mekshi, ımporttalǵan ónimniń ar­zandyǵyna aýa temperatýrasy da qosyldy. Byltyr jeltoqsanda Polshada kún jylyndy. Halyq qańtarda da saqyldaǵan aıaz kór­gen joq. Munyń bári, árıne, kó­mir óner­kásibine keri áser etip, ónim kó­leminiń azaıýyna ákelip otyr.

Kómirden shyqqan osy daý el prezıdenti Andjeı Dýda bas­taǵan «Zań jáne ádildik» ult­tyq par­tııasynyń (PiS) aby­roıyna nuq­san keltirmek. О́ıtkeni PiS bı­likke kelgende eko­nomıkalyq j­áne saıası baǵ­darlamasynda kó­mir óner­kásibine erekshe kóńil bó­le­tinin aıtyp, ýáde ber­gen.

Bıyl mamyrda Polshada prezıdenttik saılaý ótpek. A.Dý­da saıası básekede taǵy da ba­ǵyn synap kórmek. Saılaýda je­ńiske jetý úshin shahterlerdiń qoldap daýys berýi aýadaı qajet.

El bıligi narazy shahterlerdiń máselesin sheshý úshin baryn sa­lý­ǵa kirisip ketti. Qazirdiń ózinde ortalyq kómir deposy ashylyp, artylǵan «qara otyn» sonda apa­­rylýda. Atalǵan qoımaǵa mıllıo­n tonna kómir syıady. Qa­­zirdiń ózinde depoǵa 300 myń tonna ónim jetkizilgen.

Biraq mundaı qadamnyń túıt­kildi qalaı sheshetini túsiniksiz. Kómirdi qoımaǵa jetkizý, túsirý, tıeý qunyn qosqanda, onyń ton­nasynyń quny joǵaryda aı­tylǵan 70-80 dollardan ál­deqaıda asyp ketýi múmkin. Qo­ryta aıtqanda, kómirden shyqqan qara bult Polshanyń basyna úıirilip tur.

Sońǵy jańalyqtar

Infeksııany qaıdan juqtyrǵany belgisiz

Aımaqtar • Búgin, 16:10

Pálsapa – Bekzat sana

Qazaqstan • Búgin, 15:46

Taldyqorǵannan Taıynshaǵa deıin...

Qazaqstan • Búgin, 14:55

Tegeýrini temirdeı Temirbaev

Qazaqstan • Búgin, 14:26

Karantınde shyrqalǵan ánuran

Qazaqstan • Búgin, 13:16

Samaradan kelgen 57 stýdent baqylaýda

Aımaqtar • Búgin, 12:30

Oralman qasqyr (etnografııalyq áńgime)

Qazaqstan • Búgin, 12:23

COVID-19 – Qazaqstanǵa jańa synaq

Koronavırýs • Búgin, 11:59

Qazaly aýdany karantınge jabyldy

Aımaqtar • Búgin, 11:53

Qytaı aza tutý kúnin jarııalady

Álem • Búgin, 11:49

Áskerı jıynǵa kimder barmaıdy?

Qazaqstan • Búgin, 11:36

Uqsas jańalyqtar