Qanqyzyl Kaspıı

Biraq bul alǵash ret oryn alyp otyrǵan jaǵdaı emes. Budan úsh jyl buryn da baıqalǵan qubylys 2018 jyly 1-shaǵyn aýdannyń jaǵa­laýynda, «Shaǵala» qonaqúıinen «Nur plaza» jaǵajaıyna deıingi aralyqta da kózge túsken.

Jergilikti basylymdardyń ha­bar­laýynsha, bıyl soǵan uqsas jaǵdaı «Caspian Riviera» qonaqúıi­niń lagýnasynan baıqalypty já­ne sý qyzyl túske dıatomdyq bal­dyrlardyń áserinen boıalǵany aıtylyp, onyń balyq úshin qaýipsiz ekeni habarlandy.

Teńizdegi ózgeriske qatysty eko­logter jaǵalaýda qyzyl tús­ti shylaý men baldyr bar eke­nin, teńiz sýy túsiniń qyza­rýy osy ósimdiktermen baılanys­ty eke­nin jáne bul jaǵdaıdan qor­shaǵan ortanyń lastanbaıtynyn aıtady.

– Bul – tabıǵı qubylys. Sońǵy ret 2018 jyly qys mezgilinde baıqalǵan bolatyn. Biz aı saıyn teńizge monıtorıngke shyǵamyz, teńizdiń qyzaryp jatqanyn, ıaǵnı jaǵalaýdaǵy qyzyl baldyrlardyń shoǵyryn qańtar aıynyń sońyna taman baıqaǵan edik. Sol kezde alǵan synamadan teńizden qandaı da bir aýytqýshylyq, shekten shyqqan belgi anyqtalǵan joq. Kaspıı te­ńizinde baldyrlardyń kóptegen túri bar. Ásirese tústeri qyzyl, qońyr, qońyr-qyzyl tústi bolyp keletin polısıfonııa, laerensııa degen túrleri kezdesedi jáne olar tereń emes tustarda, teńiz jaǵalaýynda shoǵyrlanyp ósedi. Osy baldyrlar ósken tustarda teńiz sýynyń qyzyl túske boıalatynyn jáne qar jaýǵan kezde kórinetinin baı­qaı­myz. Aqtaýda qar jaýdy, demek aq qarmen qyzyl baldyrlar anyq kórindi, – deıdi Mańǵystaý oblysy ekologııa departamenti Zert­hanalyq-taldamaly baqylaý bólimi basshysynyń mindetin atqarýshy Raýshan Tólepova.

Mamandardyń sózine sensek, qubylystyń teńiz janýarlaryna – balyqtar men aqqý, shaǵala syndy qustarǵa, ıtbalyqtarǵa zııany joq eken. Olar bul ýájdi qustardyń, ıtbalyqtardyń dál osy kórinis saldarynan qyrylýy buryn da, qazir de tirkelmegendigimen túsindiredi. Al, rasynda, naqty zııany bar ma, joq pa – ony bilý úshin arnaıy ǵylymı jumystar júrgizilýi kerek. О́kinishke qaraı Mańǵystaý óńirinde teńizde oryn alǵan bul qubylysqa, ózge de tabıǵı, eko­logııalyq ahýaldarǵa naqty jaýa­p beretin ǵylymı ortalyq joq. Qyzyl tús kóringen saıyn baldyrlardy «bálege qaldyryp» kelemiz...

Osylaısha, Aqtaý áp-sátte «qy­zyl teńiz» jaǵalaýyndaǵy qalaǵa aınalyp shyǵa keldi. Árıne, bul qyzyl tústi «qyzyqtap» aıtqandaı bo­lyp kóriner, biraq atshaptyrym aýmaqty qanǵa boıap tastaǵan «teńizdegi tentekter» rasynda bal­­dyrlar ma, álde basqa ma, onyń zar­daby – zertteýdi qajet etetin má­sele.

Mańǵystaý oblysy