Ekonomıka • 11 Aqpan, 2020

2020 jylǵy qańtarda negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalar 3,1%-ǵa ósti - R. Dálenov

27 retkórsetildi

Premer-Mınıstr Asqar Mamınniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda 2020 jylǵy qańtardaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń qorytyndylary jáne respýblıkalyq bıýdjettiń oryndalýy máseleleri qaraldy. Ulttyq ekonomıka mınıstri Rýslan Dálenov, Premer-Mınıstrdiń Birinshi orynbasary – Qarjy mınıstri Álıhan Smaıylov, Ulttyq Bank tóraǵasynyń orynbasary Aqyljan Baımaǵambetov baıandama jasady. Bul týraly Premer-Mınıstrdiń baspasóz qyzmeti habarlady.

Ulttyq ekonomıka mınıstri R. Dálenov atap ótkendeı, 2020 jyldyń birinshi aıynyń qorytyndylary makroekonomıkalyq kórsetkishterdiń oń qarqynyn kórsetti.

«Qańtarda JIО́ ósýi 3,6%-ǵa deıin jedeldedi. Al ótken jylǵy qańtarda 2,9% bolǵan. Negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalar 3,1%-ǵa ósti. Jyldyq ınflıasııa 5,6%-dy qurady. Bul 4-6% nysanaly dálizi sheńberinde», — dedi mınıstr.

Ekonomıkanyń barlyq bazalyq salalarynda oń nátıjege qol jetkizildi. Qurylys 12,5%-ǵa, baılanys – 9,8%-ǵa, saýda 5,2%-ǵa, ónerkásip – 4,1%-ǵa, kólik – 3,6%-ǵa jáne aýyl sharýashylyǵy – 2,6%-ǵa ósti.

О́nerkásip óndirisi 4,1%-ǵa ósti. О́ńdeý ónerkásibi (7,8%) ken óndirý ónerkásibine qaraǵanda (2,8%) ozyq qarqynmen ósýde. 7 óńirde ónerkásip 4,4%-dan 19,5% aralyǵynda ósti.

О́ńdeý ónerkásibi qarqyndy ósim kórsetýde. О́ńdeýdiń ósýi 7,8%-ǵa deıin joǵarylady. 5 óńirde ortasha respýblıkalyq deńgeıden joǵary ósýi baıqaldy. Onyń ishinde 3 óńirde 15%-dan 40%-ǵa deıingi aralyqta ósý tirkeldi. Atap aıtqanda, Qostanaı oblysy asa joǵary ósim kórsetti. Buǵan mashına jasaý salasy oń yqpal etti. Atyraý oblysy 18,2% jáne Túrkistan oblysy 15,2% ósim kórsetti.

О́ńirlerdiń kóbinde ınvestısııalar ósýde. Jalpy alǵanda, ınvestısııalardyń ósýi 3,1%-dy qurady. 7 óńirde ósim 20%-dan 76% aralyǵynda boldy. Eń joǵary ósýdi Shyǵys Qazaqstan oblysy kórsetti – 1,8 ese deńgeıinde.

Ekonomıkanyń bazalyq salalary arasynda eń joǵary ósý qurylys sektorynda baıqaldy, ol 12,5%-dy qurap otyr. Eń joǵary ósimdi Túrkistan oblysy kórsetti – 80%. Bul Túrkistan qalasyn oblys ortalyǵy retinde damytýdyń belsendi júrgizilip jatqanyn kórsetedi. 5%-dan (nysanaly ósý) joǵary ósimge 6 óńir qol jetkizdi. 

Qańtarda 732 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Nur-Sultan, Almaty qalalarynda jáne Mańǵystaý oblysynda eń kóp turǵyn úı paıdalanýǵa berildi.

Aýyl sharýashylyǵynda ósim 2,6%-dy qurady, onyń ishinde mal sharýashylyǵy ónimderin óndirý 2,8%-ǵa ósti. Jalpy, aýyl sharýashylyǵy boıynsha 5 óńir ortasha respýblıkalyq mánnen joǵary ósýge qol jetkizdi.

Ekonomıkanyń ósýin qamtamasyz etýde óńirler úlesi tómendegideı. Qostanaı oblysynda 6 kórsetkishtiń 5-ýi boıynsha ortasha respýblıkalyq deńgeıden joǵary qarqyn baıqaldy. Pavlodar, Shyǵys Qazaqstan, Mańǵystaý jáne Atyraý oblystarynda 5 kórsetkish boıynsha ortasha respýblıkalyq qarqynnan joǵary ósý baıqaldy.

R. Dálenov Memleket basshysy Úkimettiń jyl basynda ótken keńeıtilgen otyrysynda birqatar tapsyrmalar bergen bolatyn. Osyǵan baılanysty, Úkimet 2020 jyly qol jetkizilýi qajet nysanaly ındıkatorlardy aıqyndady.

Osy jyly birinshi kezekke kelesi mindetter qoıyldy:

  • JIО́ ósýin 4,7-5%-ǵa deıin qamtamasyz etý. Bul 0,2 paıyzdyq tarmaqqa joǵary;
  • negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalar kólemin jalpy ishki ónimniń 20%-yna deıin jáne shaǵyn jáne orta bıznestiń úlesin 30%-na deıin jetkizý;
  • shıkizattyq emes eksport kólemin $18,6 mlrd deıin ulǵaıtý, ıaǵnı bul $3,4 mlrd artyq;
  • 15 mln sharshy metr turǵyn úıdi paıdalanýǵa berý, bul 1,9 mln m2 joǵary;
  • 430 myń jumys ornyn qurý;
  • halyqtyń naqty tabysyn 6%-ǵa arttyrý.

«Úlken mindetter qoıylǵan. Olardy oryndaýǵa barlyq resýrstar jetkilikti. Búginde belsendi jumystar júrgizilýde», — dedi túıindep R. Dálenov.

Premer-Mınıstrdiń Birinshi orynbasary – qarjy mınıstri Álıhan Smaıylov memlekettik bıýdjettiń kiristeri eseptilik kezeńniń josparyna qaraǵanda 104,8%-ǵa, onyń ishinde respýblıkalyq – 86,8%-ǵa jáne jergilikti bıýdjetter – 153%-ǵa oryndaldy. Respýblıkalyq bıýdjettiń kiristeri 331 mlrd teńgeni qurady.

«Jergilikti bıýdjetterdiń óz kiristeri 75 mlrd teńgege artyǵymen oryndalyp, 217 mlrd teńgeni qurady. Asyra oryndalý somasynyń 68 mlrd teńgesi salyqtyq túsimderge keledi», — dedi Á. Smaıylov. 

Kiristerdiń jospary barlyq óńirlerde artyǵymen oryndalyp otyr. Sebebi, jyldyń alǵashqy aılaryna jergilikti bıýdjettiń kiristeri tómen josparlanǵan.

Sonymen birge, orta jáne shaǵyn bıznesten túsetin korporatıvtik tabys salyǵynyń jergilikti bıýdjetterge túsýi de áser etti. Esepti kezeńde bul salyq boıynsha 27 mlrd teńge tústi.

Á. Smaıylov málimdegendeı, memlekettik bıýdjettiń shyǵystary esepti kezeńde 1 trln 50 mlrd teńgeni qurady. О́tken jyldyń osyndaı kezeńimen salystyrǵanda olar 5,1%-ǵa ósti. Respýblıkalyq bıýdjet shyǵystary 1 trln 18 mlrd teńgege atqaryldy nemese 94,3%-ǵa oryndaldy. Jergilikti bıýdjetterdiń shyǵystary 213 mlrd teńgeni qurady. 

Memlekettik satyp alý prosedýralary jáne bıýdjettiń shyǵystarynyń jumsalý barysy baqylaýda.

«Qańtar aıynda 159 aýdıtorlyq is-sharalarmen 96 mlrd teńge bıýdjet qarajaty qamtyldy. Sonyń nátıjesinde 39 mlrd teńgege qarjylyq buzýshylyqtar anyqtaldy. Tekserý kezinde atqarylǵan jumys, kórsetilgen qyzmet, taýardy jetkizip berýmen bıýdjetke qaıtarýmen, esepte kórsetý jáne ony sáıkestendirý jolymen 33 mlrd teńgege buzýshylyqtar joıyldy», — dedi Á. Smaıylov.

Esepti kezeńde jalpy somasy 1 trln 730 mlrd teńgege 396 myńnan asa memlekettik satyp alý prosedýralary kameraldyq baqylaýmen qamtyldy.

Premer-Mınıstrdiń Birinshi orynbasary – qarjy mınıstri osy jyldyń basty maqsattary bıýdjettiń kiristeri men shyǵystary bólikteriniń tolyqtaı oryndalýyn qamtamasyz etý, memlekettik satyp alýdyń biryńǵaı uıymdastyrýshysy pılottyq jobasyn iske asyrý, salyq jáne keden salalaryndaǵy bıznes-prosessterdi sıfrlandyrý jumysyn jalǵastyrý, aǵymdaǵy jylǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjettiń jobalaryn qalyptastyrý ekein atap ótti. 

О́z kezeginde Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary A. Baımaǵambetov osy jyldyń qańtar aıynda jyldyq ınflıasııa 5,6%-dy quraǵanyn habarlady. Azyq-túlik emes jyldyq ınflıasııa ótken aıda aksızderdiń joǵarylaýyna baılanysty benzınniń qymbattaýy esebinen 5%-ben salystyrǵanda 5,2%-dy qurady.

«Azyq-túlik ınflıasııasy ótken jyldyń jeltoqsan aıyndaǵy 9,6%-ben salystyrǵanda jemister men kókónisterge, et jáne et ónimderine, nan-toqash ónimderi men jarmalarǵa, balyqqa, maılarǵa baǵanyń ósý qarqynynyń tómendeýi esebinen osy jyldyń qańtar aıynda 9,2%-ǵa deıin baıaýlady. Osylaısha, ótken jyly belgilengen ınflıasııaǵa bul ónimder baǵasynyń ósýiniń qosqan úlesi birtindep tómendep, 2020 jyly azyq-túlik ınflıasııanyń baıaýlaýy kútilýde», — dedi A. Baımaǵambetov.

Osy jaıdaıda, bıyl 3 aqpanda Ulttyq Bank bazalyq mólsherlemeni jáne onyń paıyzdyq dálizin 9,25% deńgeıinde saqtaý týraly sheshim qabyldady. Úkimet pen jergilikti atqarýshy organdardyń azyq-túlik naryqtarynda básekelestikti arttyrý jáne ońtaıly tarıftik saıasat júrgizý jóninde sharalardy qabyldaǵan jaǵdaıda bazalyq mólsherlemeniń aǵymdaǵy deńgeıi ınflıasııa boıynsha maqsattarǵa qol jetkizýdi qamtamasyz etetin bolady. 

Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary habarlaǵandaı, aldyn ala málimetter boıynsha, altyn-valıýta rezervteri bıylǵy qańtar aıynda altynmen júrgizilgen operasııalar men onyń baǵasynyń artýy nátıjesinde 1,2%-ǵa $29,3 mlrd-qa deıin ósti.

2019 jyldyń jeltoqsan aıynyń sońynda depozıtter kólemi bir aıda 4%-ǵa artýmen 19 trln teńgeni qurady. Ulttyq valıýtadaǵy salymdar 4,1%-ǵa, shetel valıýtasyndaǵy salymdar 3,9%-ǵa ósti. Sonyń nátıjesinde depozıtterdiń dollarlandyrý deńgeıi aldyńǵy jylǵy jeltoqsandaǵy 48,4%-ben salystyrǵanda 2019 jylǵy jeltoqsanda 43,1%-ǵa deıin tómendedi.

«Teńgedegi salymdar boıynsha mólsherlemeler tartymdy bolyp qala beredi jáne sheteldik valıýtadaǵy 2%-ben salystyrǵanda 14,5%-ǵa jetedi. 2019 jyldyń jeltoqsan aıynda ekonomıkaǵa beriletin nesıeler 13,9 trln teńgege deıin 1,4%-ǵa, onyń ishinde bızneske beriletin nesıeler 1,2%-ǵa, halyqqa beriletin nesıeler 1,6%-ǵa artty», — dedi A. Baımaǵambetov.

«7-20-25» baǵdarlamasyn júzege asyrý aıasynda aǵymdaǵy jyldyń 30 qańtaryndaǵy jaǵdaı boıynsha 173,4 mlrd teńgege 15 134 ótinim maquldandy, onyń ishinde 146,8 mlrd teńgege 12 777 qaryz berildi.

Sońǵy jańalyqtar

Tasqynnyń búgingi ahýaly

Aımaqtar • Búgin, 15:42

Salehardtan kelgen sıklon

Aımaqtar • Búgin, 15:30

Elordada jalpy jaǵdaı turaqty

Koronavırýs • Búgin, 14:50

Fýtbol maýsymy jalǵasa ma?

Sport • Búgin, 14:48

Qyzylorda oblysynda qylmys azaıdy

Aımaqtar • Búgin, 11:49

Qostanaı qalasy jartylaı jaryqsyz qaldy

Aımaqtar • Búgin, 11:06

Karantındegi Qaraǵandynyń «qyzyqtary»

Aımaqtar • Búgin, 11:05

Álemdegi ahýal qandaı?

Koronavırýs • Búgin, 10:57

Onlaın formatta otbasylyq baıqaý ótti

Aımaqtar • Búgin, 10:37

Qytaı: Ýhanda karantın aıaqtaldy

Álem • Búgin, 10:08

Daýyl «dertimizdi» anyqtap berdi

Aımaqtar • Búgin, 10:02

Qyzylorda: Taǵy 3 adam tirkeldi

Aımaqtar • Búgin, 09:57

MMA: UFC-di synǵa aldy

Sport • Búgin, 09:20

Elimizde vırýs juqtyrǵandar sany 700-den asty

Koronavırýs • Búgin, 08:48

Uqsas jańalyqtar