Rýhanııat • 13 Aqpan, 2020

Jaýynger Jıenbaevtyń deregi tabyldy

150 retkórsetildi

О́tken jylǵy jeltoqsan aıynyń sońǵy kúnderiniń biri edi. Kúndelikti áleý­mettik jelilerdi bir sholyp shyǵatyn ádetimizge salyp, kompıýterge shuq­shıyp otyrǵanbyz. Feıs­býktegi bir jazbaǵa eleń ete qaldyq, reseılik «Vı­tıaz» izdeýshiler tobynyń komandıri Dmıtrıı Fedosov Tver oblysynyń Zýbsov aýdanyndaǵy qazý jumystary kezinde Otan soǵysynda oqqa ushqan sarbazdyń súıegi tabylǵanyn jazypty. Jaýyngermen birge jerlengen kishkentaı qutynyń ishinen shyqqan qujattardy zerttegen Máskeýdegi «Soldatskıı medalon» atty izdeýshiler ortalyǵy mamandary máńgilik mekenin Tverden tapqan sarbazdyń maıdanǵa Qyzylorda oblysy Aral aýdanynan shaqyrylǵan Kelis Jıenbaev ekendigin anyqtapty. Izdeýshiler málimetinshe kapıtan Jıenbaev 1942 jyldyń tamyzynda kóz jumǵan.

Jeńistiń 75 jyldyǵy qarsańyndaǵy bul jańalyqty estı sala Aral aýdandyq ákimdigine habarlastyq. Olar aýdandyq arhıvtiń basshysy Bolat Qýatovtyń telefonyn berdi. Bókeń 1917 jyly Aral aýdanyndaǵy Aqırek aýyldyq okrýgi quramyndaǵy Nursha eldi mekeninde dúnıege kelip, maıdanǵa 1941 jyly attanǵan Kelis Jıenbaev jaıly kóp málimet biledi eken. Ol kisi jaýynger Jıenbaevtyń nemereles inisi men týǵan jıenderi qazir  Qazalyda turatynyn aıtty. Maıdangerdiń inisi Tıyshtyqbaı Omarulymen habarlasyp alyp, Qazalyǵa tartyp kettik.

– Aǵam Kelisten 1941 jyly jalǵyz-aq hat kelipti. Keler jyly habarsyz ketti degen derek jetken. Soǵys bitip, el es jııa bastaǵanda aǵaıyndar biraz izdeý saldy. Jary Aqshabıke anamyzdyń «Izsiz ketti degenderdiń birazy kelip jatyr, Kelisim qaıda júr eken?» dep jylap otyrǵanyn talaı márte kórgenmin. Keıin qyzdary Shamshaddın men Ulbosyn da biraz izdedi, – deıdi Tıyshtyqbaı Omaruly.

Qıyn-qystaý kezde bir-birine kóńilin sýytpaǵan, kómegin aıamaǵan aǵaıynnan aınalasyń ǵoı. Aralda turmystary qıyndaǵan bulardy elýinshi jyldardyń basynda Kelistiń týǵan aǵasy Seıitmaǵambet Qazalyǵa kóshirip ákelipti. Inisi men nemere týysynyń otbasyna shaǵyn úı de salyp bergen eken. Jaýyngerdiń qyzdary Shamshaddın men Ulbosyn osy Qazalynyń Saǵıdolla, Nurylla atty azamattaryna kúıeýge shyǵypty. Olardyń urpaqtary qazir bir qaýym elge aınalyp otyr. Al «Jarym aman keledi» degen úmitti óshirmeı, janyna jalaý etken Aqshabıke anamyz 1977 jyly ómirden ozady.

Bir ókinishtisi, soǵysqa Aqırekten attanyp, jetpis toǵyz jyldan keıin Tver topyraǵynan tabylǵan ákeleriniń habaryn qyzdary Shamshaddın men Ulbosyn da estı almaıdy. Kishi qyzy Ulbosyn 1998 jyly qaıtys bolsa, úlkeni Shamshaddın byltyr dúnıeden ozyp ketipti. Biz barǵanda balalary analarynyń jyldyq asyn berip jatyr eken.

– Anam ómir boıy ákesin izdeýmen ótti. Ásirese, sońǵy jyldary «Tym bolmasa qabirin de kórmedim-aý...» dep jylaǵanda janymyzdy qoıarǵa jer tappaıtynbyz. Jan-jaqqa suraý salyp, izdegenmen deregi shyqpap edi. Bes jasynda sońǵy ret kórgen ákeniń bir habaryna zar bolyp ótken anam byltyr aqpan aıynda seksen úsh jasynda ómirden kóshti. On aıdan keıin atamyzdyń jatqan jeri tabyldy. Allanyń buıryǵyna ne amal, biraq osy habar erterek jetkende bes jasynda mańdaıynan súıip soǵysqa attanǵan ákeni ǵumyr boıy kútip, onyń jap-jas beınesin kóńilinen esh óshirmeı ótken anamnyń qaıǵysy sál de bolsa seıiler me edi, – dep kúrsinedi uly Bolatbek.

Qazir bular Reseıdegi  «Vıtıaz» izdeýshiler tobynyń jetekshisi Dmıtrıı Fedosovpen, onyń Qazaqstandaǵy áriptesi, «Maıdan joly» uıymynyń basshysy Aleksandr Shıtovpen jıi baılanysyp otyr. Jeńistiń 75 jyldyǵy qarsańynda atalarynyń deregin taýyp bergen azamattarǵa alǵystan basqa aıtary joq. Eger kórshi memleket kelisim berse atalarynyń súıegin elge ákelip, Bekbaýyldaǵy ata-baba qorymyna jerlemek. Tverdegi atalarynyń jatqan jerine mármár tastan eskertkish taqtaısha ornatý da oıda bar. Bul nıetterine eshkim tosqaýyl qoımas dep úmittenedi jaýynger Jıenbaevtyń jıenderi.

3

 

4

QYZYLORDA

 

Sońǵy jańalyqtar

Almatyda zerthanalar sany artady

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 17:10

Infeksııany qaıdan juqtyrǵany belgisiz

Aımaqtar • Búgin, 16:10

Pálsapa – Bekzat sana

Qazaqstan • Búgin, 15:46

Taldyqorǵannan Taıynshaǵa deıin...

Qazaqstan • Búgin, 14:55

Tegeýrini temirdeı Temirbaev

Qazaqstan • Búgin, 14:26

Karantınde shyrqalǵan ánuran

Qazaqstan • Búgin, 13:16

Samaradan kelgen 57 stýdent baqylaýda

Aımaqtar • Búgin, 12:30

Oralman qasqyr (etnografııalyq áńgime)

Qazaqstan • Búgin, 12:23

Uqsas jańalyqtar