Qoǵam • 14 Aqpan, 2020

«Dıplommen – aýylǵa!»: jas mamandar nege turaqtamaıdy?

64 retkórsetildi

2009 jyly elimizde «Dıplommen – aýylǵa!» degen baǵdarlama qolǵa alynyp, jas mamandar aýyldarǵa jibe­ri­le bastaǵan edi. Baǵdarlama áli de júzege asyrylyp jatyr. Máselen, Shyǵys Qazaqstan oblysynda osy jyldary, naqtyraq aıtsaq, 2009-2019 jyldary 3,6 myń jas maman aýylǵa jumys isteýge kelipti. Oblystyq Ekonomıka jáne bıýd­jettik josparlaý basqarmasynyń málimetterine súıensek, olardyń deni Semeıge jaqyn Borodýlıha (389), eldiń sheti, jeldiń ótindegi, shekaradaǵy Kúrshim (336), Katonqaraǵaı (350) aýdandaryna barypty.

Aýylǵa barǵan jastardyń 2409-y bilim, 922-si densaý­lyq saq­taý, 56-sy aýyl sharýa­shy­ly­ǵy jáne sport, 101-i má­de­nıet,  41-i áleýmettik qam­­syz­dandyrý salalaryna ju­­mysqa ornalasypty. Sony­men qatar jastarǵa 100 AEK nemese 252,5 myń teńge kó­ter­me jár­demaqy, turǵyn úı satyp alý úshin áleýmettik qoldaýǵa 1500 es­eptik aılyq eseptik kór­setkishten aspaıtyn somada bıýdjettik kredıt beri­le­ti­ni de belgili. Demek, olarǵa memleket tarapynan belgili bir mólsherde (bálkim, jetkilikti, bálkim, jetkiliksiz) jaǵdaı jasalyp otyr.

Úsh jyldan soń qaıtyp ketedi

Osy oraıda mynadaı sa­ýaldar týyndaıdy. Memleket arnaıy qarjy qarastyryp, aýylǵa jibergen jas mamandar artqan senimdi aqtap, barǵan jerine tastaı batyp, sýdaı sińip jatyr ma? Eńsesi túsken aýyldardyń kógerip, kórkeıýine qanshalyqty úles qosty? Álde kesimdi merzimderin ótkerip, kelgen izderimen keri qaıtyp jatyr ma? О́kinishke qaraı, soń­ǵy kezderi «Dıplommen – aýylǵa!» baǵdarlamasymen kel­gen jastardyń úsh jyl mer­zimi bite salysymen aýylda turaqtamaı qaıtadan qalaǵa qaıtyp ketetini jaıynda jıi aıtylyp júr. Árıne, buǵan sebep te joq emes. Máselen, oblys ortalyǵynan shal­ǵaı­­da ornalasqan Kúrshim, Ka­ton­qaraǵaı, Tarbaǵataı aýdan­­dary jáne Abyraly, Shu­bar­taý sekildi burynǵy aýdan ortalyqtary aýyl­da­­rynyń kópshiliginde ın­ter­­net joqtyń qasy. Bar bol­­ǵannyń ózinde tasba­qa­nyń tyrbyńyndaı óte baıaý. Infraqurylymnyń joq­ty­ǵy, joldyń nasharlyǵy, qys­tyń qıyndyǵy – óz aldyna bólek áńgime. Mundaı aýyldarda jastar qaıdan turaqtasyn? «Aýylǵa kelgen jas mamandardyń kópshiligi úsh jyl merzimi ótken soń qa­la­­ǵa kóship jatqany jasyryn emes. Osynyń saldarynan aýdan­da, ásirese muǵalimderdiń tap­shy­lyǵy seziledi. Búginde Katon­qa­raǵaı aýdanyna fızıka, matematıka, aǵylshyn, orys tili pánderiniń muǵalimderi qajet (21 maman)», deıdi Katon­qa­raǵaı aýdandyq bilim berý, dene shynyqtyrý jáne sport bó­li­miniń basshysy Ǵalııa Kó­she­nova.

Katonqaraǵaımen irgeles ornalasqan, taǵdyr-talaıy uqsas, alty aı qaqaǵan qysy bar Marqakól-Kúrshim óńirin­de de osy kep. Kúrshim aýdan­dyq bilim bóliminiń basshysy Baýyrjan Eleýbaevpen sóıleskenimizde «Dıplommen – aýylǵa!» baǵdarlamasymen negizinen aýdannyń týmalary ǵana keletinin, syrttan kelý­shilerdiń sırek ekendigin aıtty. «Bizdiń aýdanda mek­tep­terdiń kópshiligi, ıaǵnı 83 pa­ıyzy shaǵyn komplektili. Bul mektepterde bala sanynyń azdyǵyna baılanysty synyptar qosylyp oqytylady. Saǵat sany da az bolady. Jastardyń turaqtamaýynyń bir sebebi osy dep oılaımyn. Jas mamandar kelmegen soń zeınet ja­syndaǵy muǵalimdermen ke­lisim­shart jasasamyz. Basqa amalymyz da joq. Qazir aýdanda 16 zeınetker muǵalim kelisimshartpen jumys istep jatyr. Bul bizge 16 jas ma­man­nyń qajet ekendigin kórsetedi. Aǵylshyn, orys tili jáne orys ádebıeti, Qazaqstan tarıhy, geografııa, fızıka, matematıka, hımııa-bıologııa, qazaq tili jáne qazaq ádebıeti, ınformatıka pánderine jas mamandar kerek» degen ol búginde Kúrshim aýdanynda uzyn-sany 820 muǵalim jumys isteıtinin, onyń 93-i jas maman (11 paıyz) ekendigin jetkizdi.

 

Shyǵys Qazaqstan oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Beıqamdyqqa jol berilmeýi kerek

Rýhanııat • Keshe

Koronavırýssyz Qostanaı

Aımaqtar • Keshe

Kúrish eksportyna kedergi joq

Aımaqtar • Keshe

Álem únemdele bastady

Álem • Keshe

Uqsas jańalyqtar