Abaı • 18 Aqpan, 2020

Tanym men taǵylym

77 retkórsetildi

Prezıdent janyndaǵy «Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti» konferens-zalynda «Ulttyq keńes. Ulttyq yntymaq pen yqpaldastyq aıasyndaǵy Abaı taǵylymy» taqyrybynda dóńgelek ústel ótti.

Is-sharany Eýrazııalyq ıntegrasııa ınstıtýty men Prezıdent janyndaǵy Orta­lyq kommýnıkasııalar qyzmeti uıymdastyrdy. Oǵan Prezıdent janyndaǵy Ult­tyq senim keńe­siniń músheleri, úki­mettik emes uıymdardyń ókil­deri, ǵalymdar men sarapshylar qatysty.

Dóńgelek ústelge qatysý­shylar Abaıdyń qara sózderi men óleń­derin taldaı otyryp, qazirgi qoǵam­da jańa saıa­sı mádenıet qalyp­tastyrý tu­jy­rymynyń tóńire­ginde bir­shama oılaryn aıtty. Qazirgi qoǵamda qandaı problemalar bar, olardy qandaı jol­men sheshý kerek degen turǵyda Abaı shyǵarmashylyǵynyń ózekti­ligine nazar aýdaryldy.

 Is-sharany júrgizgen Prezı­dent janyndaǵy UQSK múshesi, saıasattanýshy Erlan Saırov jańa saıa­sı mádenıet qalyptastyrý týra­ly óz oılaryn bylaısha órnektedi: «Qazirgi tańda tek qana zań­dar­dy mehanıkalyq ózgertý, áleý­met­tik durys sheshimder qabyldaý nemese ekonomıkada «gollan­dyq aýrýdy» jeńý az. Eń negizgisi  biz gýmanıtarlyq salany tere­ńirek qarap shyǵýymyz kerek. Osy turǵydan alǵanda ulttyq keńes jumysynyń aıasy aǵymdaǵy máselelerdi sheshý ǵana emes, rýhanı máseleler men ádet-ǵuryptyq máseleler de bolashaqtyń enshisine qalmaýy tıis. Adamnyń júris-turysy, oılaýy, qarym-qatynas mádenıeti saıası prosesterge tikeleı áser etedi. Sondyqtan búgingi saıası prosesterdi jetildirý úshin bizge Abaı kerek. Al Abaıdyń negizgi ımperatıvi – búgingi tańda óte ózekti bolyp turǵan teńdik, ádilettilik jáne ulttyq yqpaldastyq». Saıa­sattanýshy qoǵamymyzdaǵy eń negizgi prob­lema retinde bas­qa­nyń oıyna, mádenıetine, is-áre­ketine tóz­beýshilikti atady. Qo­ǵa­­my­myzda qarama-qaıshy pro­ses­­ter júrip jatqanyn azamat­t­ar­dyń bir jaǵynan demokratııa­ny qalaǵanymen, ekinshi jaǵy­nan bas­qanyń oıyn talaq etkisi kelip turatynymen baılanystyr­­dy. Qoǵamdaǵy óte túıtkildi máse­le­ler­diń biri retinde jastar­ǵa, balalarǵa qatysty zorlyq-zom­bylyq máselesi ekenin de jet­kizdi. «Elimizde jastarǵa, balalarǵa qatysty álim­jet­tik óte joǵary. О́kinishke qaraı qaqty­ǵys, shıelenis áleýeti de joǵary. Bul shıelenistiń óz paradoksi bar. Adamzattyń damýy osy shıe­lenisti sheshýden turady. Shıe­lenisti órkenıet­ti túrde, dıa­log­pen sheshýdiń mádenıetin qalyp­tas­tyrý kerek. Shyn máninde el qaýipsizdigi­ne basqa ulttar men ulystar emes, kedeıshilik, oqy­ma­ǵandyq, áleýmettik ádilet­sizdik keri áser etedi», dedi ol.

Qoǵam qaıratkeri, Prezı­dent janyndaǵy UQSK múshesi Seıdah­met Quttyqadamnyń pi­kirinshe, Ult­tyq qoǵamdyq senim keńesi qalyń jurtshylyqty dıalogke úndeı­tin birden-bir organ. Ol osy tusta Prezıdent­ke senim bildi­retinin de baıandady. «Biz áleýeti óte joǵary ha­lyq­pyz. Bizdiń aza­mat­tar qan­daı ortadan da jaryp shy­ǵady. Birli-jarym bolsa da Gol­lıvýdty moıyndatqan qazaq­tar bar. Máskeýden shyqqan mıllıar­derdi aıtaıyq. Chehııada qazaq qyzy mınıstr boldy. Dımash shyqty aramyzdan. Bizge óz ultymyzdyń múddesin joǵary qoıatyn kez keldi. Kópultty degen sózdi qoıý kerek. Jerdiń, eldiń ıesi – qazaq», dep túıindedi sózin qoǵam qaıratkeri.

Al «Abaı akademııasy» ǴZI dırektory Erlan Saılaýbaı Abaıdyń otyz birinshi qara sózinde aıtylatyn ýaıymsyz, salǵyrttyq, oıynshy-kúl­ki­shildik, ıa bir qaıǵyǵa salyný, ıa bir nársege qumarlyq paıda bolý syndy oı keselderiniń qazir de mańyzdy ekenin, bunyń ǵylym-bilimdi damytpaıtynyn aıta otyryp, jastardyń keńis­tiktegi jańa tehnologııalar­dy ıgerip, suranystarǵa jaýap bere alatyndaı maman bolyp qalyp­tasýy kerektigine toq­taldy. «О́t­ken ǵasyrdyń 60-shy jyldary qoǵamy­myzda úlken qundylyqtar jasaldy. Qazaq rýhanııatynyń iri ókilderi ultymyzdyń ózin-ózi aıshyqtaýyna zor eńbek sińirdi. Solardy oqyǵan bizder keskin-keıpimizdi, oıymyzdy joǵalt­qanymyz joq», degen E.Saı­laý­baı jastardyń alǵa um­tylýy qajettigin aıtyp, olardy jal­ǵan bedelden, qur maqtannan saq­tandyrdy. Adamnyń qadir-qasıeti qarapaıymdylyq pen parasatta ekenin jetkizdi.

Dóńgelek ústelge qatysqan basqa da qoǵamǵa tanymal, aıtary bar ǵalymdar men saıasattanýshylar, Ulttyq senim keńesiniń músheleri qazirgi qoǵamǵa tán qara­ma-qaıshylyqtar, máse­leler jóninde tereńnen oı qoz­ǵap, Abaı aıtqan ýnıversal qun­dy­lyqtardy sińirýdiń joldaryn kórsetti.

 

Sońǵy jańalyqtar

Shymkent: Sıfrly otbasynyń bir kúni

Ońtústik Qazaqstan • Keshe

Uqsas jańalyqtar