Qoǵam • 19 Aqpan, 2020

Avtobýs az, jol uzaq

55 retkórsetildi

Sońǵy ýaqytta oblys ortalyǵyndaǵy jolaýshylar tasymalymen aınalysatyn «Qyzylorda avtobýs parki» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi qyzmetine syn kóp aıtylyp júr. Osydan 7 jyl buryn qurylǵan seriktestik jumysyna kóńili tolmaıtyndar marshrýtty kólikterdiń ýaqytymen júrmeıtinin, demalys kún­deri sırek qatynaıtynyn, keıde júrgizýshiler men kon­dýk­torlardyń jolaýshylarǵa dóreki minez tanytatynyn aıtady.

 

Saýaldama san másele kórsetti

Jolaýshylardyń júıkesin juqartqan máseleden oblys bıligi de habardar. Kólik qyz­me­tindegi qordalanǵan proble­malardy anyq­taý úshin jýyr­da oblystyq ishki saıasat bas­qarmasyna qarasty «Aqparattyq-taldaý ortalyǵy» kommýnaldyq memlekettik me­ke­mesi mamandary saýaldama júr­­­gizipti. Áleýmettanýlyq su­raýǵa qatysqandar qoǵamdyq kó­­­lik qyzmetiniń sapasy men ba­ǵasyna, júrgizýshiler men kon­dýktorlardyń biliktiligine, aıal­damalardyń yńǵaılylyǵyna qatysty oılaryn bildirgen.

Suraý nátıjesi qala turǵyn­darynyń basym kópshiligi qo­ǵamdyq kólikti kúnde paıdalana­tynyn kórsetti. Kólikter sanyna baılanysty pikir ekige ja­rylyp tur, 44,3 paıyz respondent onyń jetkilikti ekenin aıtsa, 55,8 paıyzy bul pikirdi joq­qa shyǵarǵan. Avtobýstardyń júrý jıiligine kóńili tolyp, jaq­sy baǵa bergender – 38 paıyz. Res­pondentterdiń jartysy aıal­da­­mada kólikti kóp kútpeıtinin aıt­qan, al saýaldamanyń bul tu­syn «nashar» jáne «óte nashar» dep belgilegender 15 paıyz bolyp tur.

Jalpy, saýaldamaǵa qatys­qandardyń jartysyna jýyǵy bul sala qyzmetine kóńili tolmaıtynyn bildiripti. Olar jolaýshy tasymalymen aınalysatyndardyń jurt tańerteń jumysqa, keshke úıge asyqqan mezgilde bir-birine jol bermeı jarysyp, qaýipsizdik talaptaryn saqtamaıtynyna, kóz baılana sap tyıylyp, demalys kúnderi sırek qatynaıtynyna narazy.

Osyǵan baılanysty seriktes­tikke baryp, basshylarmen tildes­tik. Jolaýshylardyń janaı­qa­ıy­na baılanysty olardyń da aıtary az emes eken.

 Shyǵyny kóp shaqyrymdar

Osydan 7 jyl buryn oblys ákimdigi men Eýropalyq qaıta qurý jáne damý banki arasynda nesıelik kelisimshartyna qol qoıylyp, sonyń negizinde keler jyly seriktestik sheteldik avtobýstar ala bastady. Qazir nesıe­ge alynǵan osy 92 avtobýstyń on ekisiniń tozyǵy jetti. Al 80 avtobýs marshrýtta júr.

Avtobýs parki basshylyǵy áli kúnge deıin 2013 jyly syzylǵan marshrýttyq syzbamen jumys istep kele jatqanyn aıtady. Al odan beri qala aýmaǵyna jańadan 14 shaǵyn aýdan qosyldy. Jeke sektorlar da ájeptáýir ulǵaıdy. Ondaǵy turǵyndardy «aýdanyń syzbada joq» dep syrtqa taǵy tebe almaısyń. Amal joq, sońǵy aıaldamany qoldan sozýǵa týra keledi, osydan kelip kóliktiń joly uzarady. Mysaly, temir jol vokzalynan shyǵyp, qalany kókteı, irgedegi Sabalaq saıajaı ýchaskesin janaı ótip, áýejaıǵa jetip toqtaıtyn №30 avtobýstyń kúndelikti tabatyny 18 myń teń­­geniń shamasy. Al júrgizýshi aılyǵyn, jumsalatyn maı-sýyn, amortızasııasyn eseptegende bir kúndik shyǵyny 42 myń teńgeniń ústine shyǵyp otyr.

– Marshrýt rentabeldi ju­mys isteýi úshin bir baǵyttyń uzaq­tyǵy 20-22 shaqyrymnan aspaýy kerek. Budan artyp ketse, shyǵynyń kóp, paıdań az bolady. Al bizde qazir bir baǵyt 38 shaqyrym bolyp otyr. Osylaı eseptegende ár avtobýs kúnine 250-300 shaqyrym jol júredi. Árı­ne mundaı júristen temir de tozady, – deıdi avtobýs parki dırek­torynyń orynbasary Qanat Rah­metov.

Osy kúni qala ishinde 25, al mańaıyndaǵy aýyldarǵa 8 mar­shrý­t qatynaıdy. Al olar ýaq­tyly júrip otyrýy úshin shamamen túr­li syıymdylyqtaǵy 500 kó­lik kerek. Tek qala ishindegi baǵyt­tardyń ózine 150 marshrýtty kó­lik jetispeı tur. Osydan da kó­likter aıaldamaǵa óz ýaqytynan keshigip kelip jatady. Osy park­ten shyǵatyn avtobýstarda GPS-baqylaý júıesi bar. Olardyń qaıda júrgeni alaqandaǵydaı kórinip turady. Biraq avtobýs parkimen kelisimshart negizinde jumys istep jatqan orta jáne shaǵyn syıymdylyqtaǵy kólik­terdi qadaǵalaý qıyndaý. Jolaý­shynyń júıkesin juqartatyn má­seleniń birazy osy jeke tasymaldaýshylar tártibine baılanys­ty bolyp otyr.

Qala ákimdigi marshrýtty jol syzbalardy ońtaılandyrý ba­ǵytyndaǵy avtobýs parkiniń usy­nysyn qoldady. Memlekettik satyp alý tártibimen júretin bul bastama aıasynda jeńimpaz kom­panııa jolaýshylar legine qaraı baǵyttar syzbasyn jasap, aıaldamalardyń da ornyn bel­gileýi tıis.

 Tıimdisi – elektrondy bılet

Bılet demekshi, Qyzylorda jolaqysy qymbat óńirler qata­rynda tur. Osydan 3 jyl buryn qoǵamdyq kólik jolkiresi eresekterge 90, mektep oqýshylaryna 40 teńge bolyp belgilengen. Qa­­zir sony elektrondy bıletke al­­mastyrý bastamasy qolǵa alyn­dy. Osyǵan baılanysty byltyr oblystyq jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasy jarııalaǵan konkýrsta almatylyq «Alem Pay» kompanııasy jeńimpaz bolyp tanylyp, jaqynda testilik re­jimde jumys barysyn kórsetti. Olar osy aıdyń sońyna deıin qo­ǵamdyq kólikterdiń bárine tıisti qondyrǵy ornatyp shyǵady.

– Eń tıimdisi osy, – deıdi dırek­tordyń orynbasary. – Elek­­trondy bılet júıesine ótsek kúnine qaı baǵytta qansha jolaýshy tasymaldanǵany naqty-lanady, soǵan baılanysty qan­sha kólik kerektigi de anyq bola túsedi. Orta jáne shaǵyn sy­ıym­dylyqtaǵy kólikterge qa­tysty kóp másele de osy elek­tron­dy bılet engizilgennen keıin sheshimin tabýy tıis.

Mekeme basshylyǵy qosymsha kólikter alý úshin oblystyq ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý basqarmasyna tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdeme usy­nypty. Basqarma usynysty qa­rap, endi tıisti oryndardyń ke­li­simin alýǵa jiberedi. Osydan keıin bıýdjet qarjysyn únem­deý esebinen parkke jańa kólik­ter alynady. Byltyr oblys bıýdjetinen seriktestikke 209 mln teńge bólindi. Jalpy, mekeme bas­shylyǵy jyl aıaǵyna deıin 13 avtobýs alýdy josparlap otyr. Sonda ǵana saladaǵy túıtkildiń tini bosap, jolaýshyǵa jasalar jaǵdaı jaqsara túspek.

 

QYZYLORDA

 

Sońǵy jańalyqtar

Tasqynnyń búgingi ahýaly

Aımaqtar • Búgin, 15:42

Salehardtan kelgen sıklon

Aımaqtar • Búgin, 15:30

Elordada jalpy jaǵdaı turaqty

Koronavırýs • Búgin, 14:50

Fýtbol maýsymy jalǵasa ma?

Sport • Búgin, 14:48

Qyzylorda oblysynda qylmys azaıdy

Aımaqtar • Búgin, 11:49

Qostanaı qalasy jartylaı jaryqsyz qaldy

Aımaqtar • Búgin, 11:06

Karantındegi Qaraǵandynyń «qyzyqtary»

Aımaqtar • Búgin, 11:05

Álemdegi ahýal qandaı?

Koronavırýs • Búgin, 10:57

Onlaın formatta otbasylyq baıqaý ótti

Aımaqtar • Búgin, 10:37

Qytaı: Ýhanda karantın aıaqtaldy

Álem • Búgin, 10:08

Daýyl «dertimizdi» anyqtap berdi

Aımaqtar • Búgin, 10:02

Qyzylorda: Taǵy 3 adam tirkeldi

Aımaqtar • Búgin, 09:57

MMA: UFC-di synǵa aldy

Sport • Búgin, 09:20

Elimizde vırýs juqtyrǵandar sany 700-den asty

Koronavırýs • Búgin, 08:48

Uqsas jańalyqtar