Saýaldama san másele kórsetti
Jolaýshylardyń júıkesin juqartqan máseleden oblys bıligi de habardar. Kólik qyzmetindegi qordalanǵan problemalardy anyqtaý úshin jýyrda oblystyq ishki saıasat basqarmasyna qarasty «Aqparattyq-taldaý ortalyǵy» kommýnaldyq memlekettik mekemesi mamandary saýaldama júrgizipti. Áleýmettanýlyq suraýǵa qatysqandar qoǵamdyq kólik qyzmetiniń sapasy men baǵasyna, júrgizýshiler men kondýktorlardyń biliktiligine, aıaldamalardyń yńǵaılylyǵyna qatysty oılaryn bildirgen.
Suraý nátıjesi qala turǵyndarynyń basym kópshiligi qoǵamdyq kólikti kúnde paıdalanatynyn kórsetti. Kólikter sanyna baılanysty pikir ekige jarylyp tur, 44,3 paıyz respondent onyń jetkilikti ekenin aıtsa, 55,8 paıyzy bul pikirdi joqqa shyǵarǵan. Avtobýstardyń júrý jıiligine kóńili tolyp, jaqsy baǵa bergender – 38 paıyz. Respondentterdiń jartysy aıaldamada kólikti kóp kútpeıtinin aıtqan, al saýaldamanyń bul tusyn «nashar» jáne «óte nashar» dep belgilegender 15 paıyz bolyp tur.
Jalpy, saýaldamaǵa qatysqandardyń jartysyna jýyǵy bul sala qyzmetine kóńili tolmaıtynyn bildiripti. Olar jolaýshy tasymalymen aınalysatyndardyń jurt tańerteń jumysqa, keshke úıge asyqqan mezgilde bir-birine jol bermeı jarysyp, qaýipsizdik talaptaryn saqtamaıtynyna, kóz baılana sap tyıylyp, demalys kúnderi sırek qatynaıtynyna narazy.
Osyǵan baılanysty seriktestikke baryp, basshylarmen tildestik. Jolaýshylardyń janaıqaıyna baılanysty olardyń da aıtary az emes eken.
Shyǵyny kóp shaqyrymdar
Osydan 7 jyl buryn oblys ákimdigi men Eýropalyq qaıta qurý jáne damý banki arasynda nesıelik kelisimshartyna qol qoıylyp, sonyń negizinde keler jyly seriktestik sheteldik avtobýstar ala bastady. Qazir nesıege alynǵan osy 92 avtobýstyń on ekisiniń tozyǵy jetti. Al 80 avtobýs marshrýtta júr.
Avtobýs parki basshylyǵy áli kúnge deıin 2013 jyly syzylǵan marshrýttyq syzbamen jumys istep kele jatqanyn aıtady. Al odan beri qala aýmaǵyna jańadan 14 shaǵyn aýdan qosyldy. Jeke sektorlar da ájeptáýir ulǵaıdy. Ondaǵy turǵyndardy «aýdanyń syzbada joq» dep syrtqa taǵy tebe almaısyń. Amal joq, sońǵy aıaldamany qoldan sozýǵa týra keledi, osydan kelip kóliktiń joly uzarady. Mysaly, temir jol vokzalynan shyǵyp, qalany kókteı, irgedegi Sabalaq saıajaı ýchaskesin janaı ótip, áýejaıǵa jetip toqtaıtyn №30 avtobýstyń kúndelikti tabatyny 18 myń teńgeniń shamasy. Al júrgizýshi aılyǵyn, jumsalatyn maı-sýyn, amortızasııasyn eseptegende bir kúndik shyǵyny 42 myń teńgeniń ústine shyǵyp otyr.
– Marshrýt rentabeldi jumys isteýi úshin bir baǵyttyń uzaqtyǵy 20-22 shaqyrymnan aspaýy kerek. Budan artyp ketse, shyǵynyń kóp, paıdań az bolady. Al bizde qazir bir baǵyt 38 shaqyrym bolyp otyr. Osylaı eseptegende ár avtobýs kúnine 250-300 shaqyrym jol júredi. Árıne mundaı júristen temir de tozady, – deıdi avtobýs parki dırektorynyń orynbasary Qanat Rahmetov.
Osy kúni qala ishinde 25, al mańaıyndaǵy aýyldarǵa 8 marshrýt qatynaıdy. Al olar ýaqtyly júrip otyrýy úshin shamamen túrli syıymdylyqtaǵy 500 kólik kerek. Tek qala ishindegi baǵyttardyń ózine 150 marshrýtty kólik jetispeı tur. Osydan da kólikter aıaldamaǵa óz ýaqytynan keshigip kelip jatady. Osy parkten shyǵatyn avtobýstarda GPS-baqylaý júıesi bar. Olardyń qaıda júrgeni alaqandaǵydaı kórinip turady. Biraq avtobýs parkimen kelisimshart negizinde jumys istep jatqan orta jáne shaǵyn syıymdylyqtaǵy kólikterdi qadaǵalaý qıyndaý. Jolaýshynyń júıkesin juqartatyn máseleniń birazy osy jeke tasymaldaýshylar tártibine baılanysty bolyp otyr.
Qala ákimdigi marshrýtty jol syzbalardy ońtaılandyrý baǵytyndaǵy avtobýs parkiniń usynysyn qoldady. Memlekettik satyp alý tártibimen júretin bul bastama aıasynda jeńimpaz kompanııa jolaýshylar legine qaraı baǵyttar syzbasyn jasap, aıaldamalardyń da ornyn belgileýi tıis.
Tıimdisi – elektrondy bılet
Bılet demekshi, Qyzylorda jolaqysy qymbat óńirler qatarynda tur. Osydan 3 jyl buryn qoǵamdyq kólik jolkiresi eresekterge 90, mektep oqýshylaryna 40 teńge bolyp belgilengen. Qazir sony elektrondy bıletke almastyrý bastamasy qolǵa alyndy. Osyǵan baılanysty byltyr oblystyq jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasy jarııalaǵan konkýrsta almatylyq «Alem Pay» kompanııasy jeńimpaz bolyp tanylyp, jaqynda testilik rejimde jumys barysyn kórsetti. Olar osy aıdyń sońyna deıin qoǵamdyq kólikterdiń bárine tıisti qondyrǵy ornatyp shyǵady.
– Eń tıimdisi osy, – deıdi dırektordyń orynbasary. – Elektrondy bılet júıesine ótsek kúnine qaı baǵytta qansha jolaýshy tasymaldanǵany naqty-lanady, soǵan baılanysty qansha kólik kerektigi de anyq bola túsedi. Orta jáne shaǵyn syıymdylyqtaǵy kólikterge qatysty kóp másele de osy elektrondy bılet engizilgennen keıin sheshimin tabýy tıis.
Mekeme basshylyǵy qosymsha kólikter alý úshin oblystyq ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý basqarmasyna tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdeme usynypty. Basqarma usynysty qarap, endi tıisti oryndardyń kelisimin alýǵa jiberedi. Osydan keıin bıýdjet qarjysyn únemdeý esebinen parkke jańa kólikter alynady. Byltyr oblys bıýdjetinen seriktestikke 209 mln teńge bólindi. Jalpy, mekeme basshylyǵy jyl aıaǵyna deıin 13 avtobýs alýdy josparlap otyr. Sonda ǵana saladaǵy túıtkildiń tini bosap, jolaýshyǵa jasalar jaǵdaı jaqsara túspek.
QYZYLORDA
