Ekonomıka • 19 Aqpan, 2020

Jumyrtqa nege qymbattaıdy?

98 retkórsetildi

Qazaqstandyq jumyrtqa óndirýshiler qaýymdastyǵy Aýyl sharýashylyǵy  mınıstrligi salany sýbsıdııalaýdan bas tartqan jaǵdaıda, elimizdegi jumyrtqa quny jaqyn arada 15 paıyzǵa qymbattaıdy dep málimdedi. Bul qaýip qanshalyqty ras?

Búginde Elorda  dúkenderinde on jumyrtqanyń ortasha baǵasy 360 teńge.  Bul somaǵa tikeleı óndiris quny, óndirýshiniń paıdasy, qaptamaǵa oraý, tasymal  quny, dúken aqysy kiredi.

О́ndirýshiden, ıaǵnı  qus fabrıkasynan  jumyrtqa bir danasy  22,7 teńgemen shyǵady. Bul jerde 78%  taza ónimniń ózindik quny. Oǵan jem quny (52,7%), zaýyt jumysshylarynyń jalaqysy (7,9%), veterınarııalyq preparattar (1,76%), kommýnaldyq qyzmetter – elektr qýaty , gaz quny (2,2%), jumyrtqalardy oraý (4,4%) kiredi. Jáne kompanııa 6,6% ákimshilik shyǵyndarǵa, 4,4% banktik komıssııalarǵa jumsaıdy (basqasha aıtqanda, nesıe tólemderi, óıtkeni barlyq kásiporyndar nesıelermen jumys isteıdi).  О́ndirilgen salyqtyń shamamen 11 paıyzy da jumyrtqa qunyna enedi.

О́ndirýshilerdiń aıtýynsha, óndiristik shyǵyndar jyl saıyn ósip keledi, buǵan, eń aldymen, jem baǵasynyń ósýi jáne kommýnaldyq qyzmetterdiń qymbattaýy sebep. Sondaı-aq, óndirýshilerdiń ózi de áleýmettik mańyzdy ónim retinde jumyrtqa baǵasyn ustap turýǵa mindettelgen.

«Biz jumysymyzdy  jumyrtqa  baǵasy boıynsha memorandýmǵa qol qoıýdan bastaımyz, onyń nege kerek ekenin de jaqsy túsinemiz. Bizge memleket tarapynan qoldaý kórsetiledi », - deıdi «Aı-Qus » qus fabrıkasynyń basshysy Tımýr Qojahmetov. – Al sýbsıdııalardyń kúshin joıý bul mindettemeni alyp tastaı ma, joq pa? Joq, sebebi,  osy aptada biz ákimdiktermen osy memorandýmǵa qol qoıdyq. Qol qoıylmasa, monopolııaǵa qarsy komıtettiń qaraýynda taǵy bir mehanızm iske qosylady. Iаǵnı bizdiń jaǵdaıymyz qıyndady.  Shyǵyndar ósýde, bıdaıdyń baǵasy qazir 80 myń teńgeden asady  (4 sanat úshin), demek, jem baǵasy da artady. Otyn, elektr qýaty, sý  da qymbattap jatyr. Bizden jalaqyny kóbeıtý talap etiledi. Dese de, barlyq óndiristik shyǵyndar ózimizde qalady. Áleýmettik mindettemeler de saqtalýda ».

Jumyrtqaǵa suranys maýsymdyq sıpatqa ıe.  Jazda adamdar kókónister men jemisterdi kóbirek tutynǵanda baǵalar kúrt tómendeıdi, al qysta, ásirese jańa jyl kezinde ósip ketedi. Biraq baǵanyń tómendeýin óndirýshiler men satýshylar ǵana baıqaıdy.

«Siz bazarlardan jumyrtqa satylyp jatqanyn baıqadyńyz ba? - dep suraıdy Damır Ashıǵalıev («Agrofırma Akas» JShS). - 32 teńge (danasyna). Zaýyt olardy 22 teńgeden satady. Olar birden 10 teńge qosady.  Bul tipti «satý tizbegi» emes - biz 22-ge alyp kelemiz, olar birden 32-teńgege satady. Boldy.  Al jazda suranys tómendegen kezde biz 10 teńgeden satamyz. Biraq siz úshin baǵa tómendemeıdi ǵoı. Al monopolııaǵa qarsy monıtorlar bizdi - óndirýshilerdi ǵana synaıdy. Qudaı saqtasyn, biz baǵany kóterip jatsaq, olar birden kótere qoıady. Olarǵa janar-jaǵarmaı materıaldary kóbeıgenin, jem, elektr qýaty týraly aıtsaq,  bul sizge qatysty emes deıdi. Bizge ne isteý kerek?».

Shynynda da, qus fabrıkasynan shyqqannan keıin, jumyrtqanyń baǵasy sharyqtaı beredi.  Aımaqtarǵa jetkizýge  shamamen 4% jumsalady. 13% - bólshek saýda úshin býyp-túıý shyǵyndary, 19% dıstrıbýsıa -  sol deldaldardy aıtyp turmyz. Al 20% -dan astamy – saýda núktelerine (shamamen 13% qosymsha aqy jáne 9% - retro bonýstyq tólem) ketedi. Tutastaı alǵanda, jumyrtqalar zaýyttan dúkenge deıin 60% qymbattaıdy.

Tamaqtaný baǵytynyń  rettelmeıtini tań qaldyrady.  Baǵa qosýǵa esh shekteýler joq.  Alǵashynda  óndirýshiniń baǵanyń kóterilýine jol bermeý týraly memorandýmǵa qol qoıý arqyly jáne sońynda áleýmettik mańyzy bar ónimderge shekti shekteýdi 15% -dan aspaıtyndaı tikeleı taratý jelisinde baqylaıdy.

Ne bolsa da, ónimnen eń az paıdany óndirýshi alady, onsyz ónim bolmas ta edi ǵoı.  Degenmen, eń tıimdisi – deldaldyq. Táýekel joq, al tabys deldaldyq qosymsha qunnyń 19 prosentinen kem emes.

Qazirgi  tańda óndirýshiler baǵany kótergisi kelmeıtinin moıyndaıdy. Degenmen, sýbsıdııa alynyp tastalsa, osylaı jasaýǵa májbúr. Jalpy  jumyrtqa baǵasynyń ósý boljamy eń soraqysy emes. Kásiporyndarymyz birden Qazaqstandaǵy, ishki naryqtan qaǵylady.

«Biz baǵany kótere alamyz. Biraq bul  daýly sheshim.  Baǵa kóterile sala, munda reseılik, belorýstyq jumyrtqalar kiredi jáne olar jergilikti óndirýshilerdi naryqtan yǵystyrady.  Bul jazǵy maýsymda, jumyrtqaǵa suranys  azaıǵanda bastalady », - dep túsindirdi Tımýr Qojahmetov.

Qazaqstandyq jumyrtqa óndirýshiler qaýymdastyǵynyń esebinshe, sýbsıdııalar joıylǵan jaǵdaıda, jumyrtqa baǵasy birden 15% -ǵa ósedi, al jyl sońynda ol 40% -ǵa ósýi múmkin. Qoldanystaǵy qus fabrıkalarynyń úshten bir bóligi bıyl jabylýǵa májbúr bolady, sebebi olar óz betimen damı almaıdy. Olarmen birge eki myń jumys orny joıylady. Qaýymdastyq oılanbastan sheshim qabyldamaýǵa jáne óndirýshilermen birge ımportty almastyrý jáne damyǵan óndiristi joǵaltpaý jolynda durys  kózqaras tanytýǵa shaqyrady.

Sońǵy jańalyqtar

О́nim baǵasy kóterilmeıdi

Aımaqtar • Búgin, 09:32

Tekelige qos aqqý qondy

Aımaqtar • Búgin, 09:10

Eńbek etkenge eleýli qoldaý

Aımaqtar • Búgin, 08:35

Jańa jumys oryndary ashylady

Aımaqtar • Búgin, 08:33

Ekspress-test jetkizdi

Qoǵam • Búgin, 08:30

Ataly sóz aıtty

Rýhanııat • Búgin, 08:30

Jolda qaldyrmaıtyn «Jol kartasy»

Aımaqtar • Búgin, 08:28

Partııalyq tekserý júrgizildi

Aımaqtar • Búgin, 08:26

Ǵylym-bilim jııýǵa arnaý qajet

Rýhanııat • Búgin, 08:25

Yntymaǵyń alǵa ozdyrady

Rýhanııat • Búgin, 08:22

Basym baǵyttardy aıqyndap berdi

Saıasat • Búgin, 08:20

Indetten qorǵanýdy shyǵystan úırensin

Medısına • Búgin, 08:15

El erteńine senimimizdi nyǵaıtty

Saıasat • Búgin, 08:15

El-jurttyń amandyǵy – nazarda

Saıasat • Búgin, 08:15

Bir bolaıyq, irgemiz sógilmesin!

Qoǵam • Búgin, 08:12

Ǵasyrdan da uzaq kún

Tarıh • Búgin, 08:09

Jaýyngerlik daıarlyqqa nuqsan kelmeıdi

Rýhanııat • Búgin, 08:07

Aldyn alý sharalary kúsheıtildi

Qoǵam • Búgin, 08:05

Barlyǵymyzdy sabyrly bolýǵa shaqyrdy

Saıasat • Búgin, 08:05

«Mahabbat ánin gúlderge jazamyn...»

Rýhanııat • Búgin, 08:01

Shydamdylyq tanytýǵa shaqyrdy

Rýhanııat • Búgin, 08:00

Kórkemdik sarapshysy

Tanym • Búgin, 07:59

Qarýdy qalamǵa aıyrbastap...

Rýhanııat • Búgin, 07:56

Kıeli mekenderdi kórgińiz kelse

Tanym • Búgin, 07:51

Taýteke sanyn qalaı kóbeıtemiz?

Rýhanııat • Búgin, 07:36

Qurmashev jasaǵan qosymsha

Tehnologııa • Búgin, 07:32

Syn saǵatta súringen joq

Aımaqtar • Búgin, 07:29

108 myń oqýshy qashyqtan oqıdy

Aımaqtar • Búgin, 07:26

Muǵalimder de aldyńǵy shepte júr

Qoǵam • Búgin, 07:23

Eki sportshymyz aldyńǵy lekte

Rýhanııat • Búgin, 07:20

Qarǵyn sý: qamdanǵan qapy qalmaıdy

Ekologııa • Búgin, 07:19

Jylyna – 100 myń tonna bolat qubyr

Ekonomıka • Búgin, 07:11

Uqsas jańalyqtar