Aımaqtar • 21 Aqpan, 2020

Qańǵybas ıtter de qorǵalatyn boldy

29 retkórsetildi

О́tken jyldyń sońynda álem jurty jaǵasyn ustady. Fransýz aktrısasy, tanymal tabıǵat qorǵaýshysy Brıjıt Bardo halyqaralyq qory Qazaqstannyń batys óńirinde qańǵybas ıtterdi tirileı órteıtinin aıtyp, Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevqa hat jazdy.

Árıne, jan ıesin tirileı órteý – aqylǵa syımaıtyn jaýyzdyq. Batys Qazaqstan oblysynda dál mundaı oqıǵa boldy dep aıtý qıyn. Biraq oraldyq «jasyldar» óńirde qańǵybas ıt pen mysyqqa qarsy kúreste aldyńǵy qatarly elderde qoldanylatyn gýmanızm prınsıpteri saqtalmaıtynyn aıtyp, kópten dabyl qaǵyp júrgeni ras. Sońǵy jyldary bekitilgen tártip boıynsha qańǵybas ıtti uıyqtatatyn dárimen atyp, ustaǵan soń eki aıǵa deıin arnaıy pıtomnıkte saqtap, ıesi bolsa, kelip alyp ketýin kútý, nemese jańa qojaıynyn tabýǵa múmkindik berý talaby da saqtala bermeıdi. Bul jóninde jergilikti basylymdarda birneshe márte maqala shyqqan bolatyn.

2019 jyly jaz aıynda qańǵybas ıt pen mysyq máselesine oraı birneshe qoǵamdyq tyńdaý ótti. Eki jaqtyń pikiri eskerilip, jańa ereje bekitildi. Iаǵnı qańǵybas ıt qaýipti, qabaǵan bolsa joıylady. Qalǵanyn pishtirip, ekpe berip, arnaıy chıp ornatyp, qaıtadan qoıa beretin boldy. 

Jaqynda Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Ǵalı Esqalıevtiń ózi Oral qalalyq veterınarııa stansasyna baryp, buralqy ıt pen mysyqqa jasalatyn sterılızasııa nemese kastrasııa jumysymen tanysty.

- Buralqy ıt-mysyq – qoǵamǵa qaýipti. Olar adamǵa shabýyl jasaýy, aýrý taratýy múmkin. Mundaı jaǵdaıǵa aldymen ózimiz kinálimiz. О́ıtkeni órkenıetti elderde ıtter men mysyqty ustaýshylar eki sanatqa bólinedi. Birinshisi – ıt pen mysyqtan asyl tuqym alyp, olardy satyp, bıznes jasaý. Olar ıt-mysyǵyn resmı tirkep, salyǵyn tólep, belgilengen veterınarlyq qyzmetterdi muqııat jasap otyrady. Ekinshiden, úı janýarlaryn ózderi úshin – úı kúzetý, balalardyń oınaýy úshin ustaıtyndar da bar. Olar da atalǵan úı janýarlaryn resmı tirkep, kishigirim operasııa jasaýy tıis. Mine, osyndaı ádisti paıdalanatyn elderdiń kóshelerinde qańǵybas ıt-mysyq bolmaıdy. Biz búgin damyǵan, órkenıetti elderdiń normalaryna alǵashqy qadam jasadyq, - dedi Ǵalı Esqalıev.

Oral qalasynda orta eseppen jyl saıyn 5 myńdaı buralqy ıt pen mysyq joıylady eken. Buǵan qala bıýdjetinen byltyr 30 mln teńgeden artyq qarajat jumsalǵan.

Endi jańa ereje boıynsha ustalǵan janýarlardyń basym bóligi zararsyzdandyrylady. Olardy emdep, tamaqtandyryp, barlyq aqparat engizilgen chıp salynǵan soń ustalǵan aımaqqa keri qaıtarylady. Mamandardyń pikirinshe, mundaı janýarlardyń agressııasy azaıady. Eń bastysy urpaq ákelmeı, belgili bir ýaqyttan soń buralqy ıt-mysyq sany kúrt tómendeıtin bolady. Oǵan qosa, tiri júrgen ıtter qalada egeýquıryq sııaqty zııankesterdiń shekten tys kóbeıip ketpeı, tabıǵı tepe-teńdiktiń saqtalýyna áser etedi.

О́ńir basshysynyń esebi boıynsha jańa bastama bıýdjet qarjysyn únemdeýge de áser etpek. Máselen, ıt-mysyq ustaıtyn arnaıy ortalyq qurylysyna shamamen 800 mıllıon teńge jáne onyń jyl saıynǵy shyǵynyna 180 mıllıon teńge qarajat qajet eken. Endi osy jumystardy jańa erejege saı atqarý úshin jylyna nebary 28 mıllıon teńge jumsalatyn bolady. «Negizinde, osyndaı soma buryn ıtterdi atyp júrgen kezde de bólingen bolatyn, biraq ol eshqandaı nátıje bermedi» deıdi ákim.

Oralda buralqy ıt-mysyqty zararsyzdandyrý isine Jáńgir han atyndaǵy Batys Qazaqstan agrarlyq-tehnıkalyq ýnıversıteti jeke seriktes retinde qatysýǵa usynys bildirgen. О́ıtkeni, olardyń veterınarlyq klınıkasy, arnaıy mamandary, veterınarııa fakýltetiniń oqytýshylary men joǵary kýrs stýdentteri bar. Bul, sonymen qatar, stýdentterge tájirıbe jınaýǵa kómektesedi.

- Búgin buralqy janýarlar máselesin keshendi sheshýdiń kelesi kezeńine ótýdi tapsyrdym. Iаǵnı, barlyq úı janýarlarynyń ıeleri ıt-mysyǵyn tirkeýi, vaksınasııalaýy jáne chıp engizýi tıis. It-mysyqty bıznes emes, ózderi úshin ustaıtyn turǵyndar ıtterdi nemese mysyqtardy zararsyzdandyrýy kerek. Operasııaǵa qarajaty joq turǵyndarǵa jarty somasyn bıýdjetten sýbsıdııalaý máselesin de qarastyrýǵa bolady, - deıdi oblys ákimi.

 

Batys Qazaqstan

Sońǵy jańalyqtar

Esik nege «tesik»?

Qoǵam • Búgin, 15:25

Betperde kıgen kóktem - 5

Qoǵam • Búgin, 15:10

Qyzylorda oblysy: Taǵy 3 adam vırýs juqtyrdy

Koronavırýs • Búgin, 13:31

COVID-19 vırýsy mysyqtan tabyldy

Álem • Búgin, 12:03

Syrdarııaǵa jylanbalyq qaıdan kelgen?

Aımaqtar • Búgin, 11:32

Koronavırýs hám kóshe sýretteri

Álem • Búgin, 10:51

Jetisaılyq jomart jandar

Aımaqtar • Keshe

Ishan baǵy qaıta qalpyna keledi

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar