Grek-rım kúresi – 5 júlde
Dańqty balýan, bilikti bapker Baqtııar Baıseıitov jetekshilik etetin Qazaqstannyń grek-rım kúresi sheberleri Azııa chempıonatyn 1 altyn, 1 kúmis jáne 3 qola medalmen qorytyndylady. Birlesken kúres áleminiń (UWW) bekitken erejesine saı jerlesterimiz jalpykomandalyq esepte úshinshi orynǵa taban tiredi. Al júldelerdiń sapasy men sany jaǵynan Iran, Ońtústik Koreıa jáne О́zbekstan quramalary aldymyzdy orap ketti.
Osy oraıda Olımpııa oıyndary jáne lısenzııalyq týrnırlerge daıarlanyp jatqan elimizdiń betke ustar balýandardyń birazy aıtýly dodaǵa qatyspaǵanyn aıta ketýmiz kerek. Máselen, Nur-Sultanda ótken álem chempıonatynda jeńis tuǵyryna kóterilgen Meırambek Aınaǵulov pen Almat Kebisbaev Nıý-Delıde boı kórsetken joq. Tájirıbeleri ábden tolysqan Nurmahan Tinálıev pen Ashat Dilmuhamedov te Úndi eline kelmedi. Eger sol sańlaqtar qurama sapynda bolǵanda kórsetkishimizdiń edáýir joǵary bolatyny sózsiz. Desek te «bolary bolyp, boıaýy sińgennen» soń baıbalam salýdyń esh qajeti joq degen oıdamyz. Eger byltyrǵy Azııa birinshiliginde bizdiń balýandar bas júldege qol jetkize almaǵanyn eskersek, bıylǵy nátıjege kóńilimizdiń tolǵany anyq.
Sary qurlyqtyń sańlaqtary jınalǵan jarysta Qazaq eliniń ánuranyn shyrqatýǵa 77 kılo salmaqtaǵy Temirlan Shadýkaevtyń kúsh-jigeri men qarym-qabileti jetti. Jastar arasynda álem birinshiliginiń jeńimpazy, 23 jasqa deıingi balýandar arasyndaǵy álem chempıonatynyń qola júldegeri atanǵan daryndy balýan osy dodaǵa tamasha babynda kelgen eken. Shırek fınalda ıraktyq Hýsseın Álbıdhandy, jartylaı fınalda ıordanııalyq Sultan Álı Dámendi jáne fınalda ırandyq Pıjman Poshtamdy aıqyn basymdyqpen utqan Temirlan altyn tuǵyrdan qol bulǵady.
Temirlannyń jeńisti jolyn jalǵastyrýǵa 72 kılo salmaqtaǵy Ibragım Magomadovtyń tamasha múmkindigi boldy. Bastapqyda qos qarsylasyn esh qınalmaı jeńgen otandasymyzdyń ırandyq Ámın Kavııanınejadqa áli jetpedi.
Byltyr Nur-Sultanda ótken álem chempıonatynda kúmis medaldy moınyna ilip, barsha qazaq jankúıerlerin qýantqan Qorlan Jaqansha (55 kılo) sary qurlyq birinshiliginde qola júldeni qanaǵat tutty. Shırek fınalda ol ózbekstandyq Jasýrbek Ortakboevtan oısyraı utylyp, úshinshi oryn úshin tartysta taılandtyq Sahatsavat Phýangkeonyń tas-talqanyn shyǵardy. Árıne bul kórsetkishke «Qorlannyń kóńili toldy» dep aıta almaımyz. Sonymen qatar Azamat Qustybaev (87 kılo) pen Mansur Shadýkaevqa da (130 kılo) dál sol beles baǵyndy.
Úshinshi oryn úshin saıysqa túsken Aıdos Sultanǵalı (60 kılo), Ernur Fıdahmetov (63 kılo) jáne Evgenıı Polıvadovqa (72 kılo) sheshýshi tusta ynta men jiger jetispedi. Al Ádilhan Sataev (67 kılo) pen Álimhan Syzdyqov (97 kılo) alǵashqy aınalymda súrindi.
Taǵy bir aıta keterligi, Nıý-Delıde 63 kılo salmaq dárejesinde О́zbekstannyń týy astynda óner kórsetetin qazaqtyń uly Elmurat Tasmuratov bas júldeni oljalady. Ol qarsy kelgenderdiń barlyǵyn qoǵadaı japyrdy. Balýandyq ónerde bedeli zor Qazaqstan, Úndistan jáne Iran eliniń ókilderin op-ońaı eńserdi. Osylaısha óziniń sporttyq mansabynda Elmurat besinshi ret Azııa chempıony atandy.
Bıylǵy Azııa chempıonatynda nebári segiz memlekettiń grek-rım kúresi sheberlerine júldeli oryndar buıyrdy. Jeńis tuǵyryna kóterilgender qatarynda Iran (5 altyn+1 kúmis+4 qola), Ońtústik Koreıa (1+4+0), О́zbekstan (1+2+3), Qazaqstan (1+1+3), Úndistan (1+0+4), Japonııa (1+0+0), Qyrǵyzstan (0+2+3) jáne Tájikstan men Iraktyń (0+0+1) ókilderi bar.
2020 jylǵy Azııa chempıondary: 55 kılo – Pýıa Naserpýr (Iran), 60 kılo – Kenıchıro Fýmıta (Japonııa), 63 kılo – Elmurat Tasmuratov (О́zbekstan), 67 kılo – Hansý Rıý (Ońtústik Koreıa), 72 kılo – Ámın Kavııanınejad (Iran), 77 kılo – Temirlan Shadýkaev (Qazaqstan), 82 kılo – Mahdı Ibrahımı (Iran), 87 kılo – Qumar Sýnıl (Úndistan), 97 kılo – Mohammadhadı Saravı (Iran) jáne 130 kılo – Ámın Mırzazade (Iran).
Derekke júginsek: 1993-2020 jyldar aralyǵynda Qazaqstannyń grek-rım kúresi sheberleri Azııa chempıonatynda 25 márte kúsh synasty. Sol kezden beri bizdiń balýandar 37 altyn, 32 kúmis jáne 52 qola medaldy oljalady. Barlyǵy – 121 júlde. Osy tolaǵaı tabysynyń arqasynda jalpy otandastarymyz komandalyq esepte 15 márte úzdik úshtiktiń qatarynan kórindi. Tarqatyp aıtsaq, alty ret – birinshi (1995, 2003, 2004, 2005, 2006, 2014), bes ret – ekinshi (1993, 1996, 1997, 2009, 2016) jáne tórt ret – úshinshi (2011, 2012, 2013, 2018) oryndardy ıelendi.
Erkin kúres – 6 júlde
Kezindegi saqa sportshy Áset Serikbaev baptaǵan jigitter Azııa chempıonatynyń alǵashqy kúnin úsh qolamen qorytyndylaǵanda kóńilimiz kádimgideı qulazyp qaldy. Sebebi osy jarysqa kil myqtylardy ákelgen Qazaqstan quramasynan biz keremet nátıje kúttik. Ásirese álem chempıonatynyń eki dúrkin júldegeri, Azııa chempıony Nurıslam Sanaev (57 kılo) sátsizdikke ushyraıdy dep esh kútpedik. Bastapqy básekelerde Irak pen Iran balýandarynan basym túsken ol sheshýshi tusta úndistandyq Qumar Ravı men japonııalyq Iýkı Takahashıden utylyp, elge eńsesi túsken kúıde oraldy. Sol sekildi tájirıbeli Ǵalymjan О́serbaevtyń da (79 kılo) asyǵy alshysynan túspedi. Qyrǵyzstandyq Arsalan Býdajapov pen ırandyq Álı Baqtııar Savadkoýhıge jol bergen qandasymyz jeńis tuǵyryna kóterile almady.
О́ziniń sporttyq mansabynda Azııa chempıonatynda úsh altyn jáne úsh qola medaldy ıelenip, dúnıejúzilik dodada eki ret júldegerler qatarynan kóringen Dáýlet Nııazbekovty (65 kılo) bul joly 2018 jylǵy álem chempıony, japonııalyq Takýto Otogýro toqtatty. Odan keıin Nııambordj Batýlgadan basym túsken Dáýlet qola medaldy enshiledi.
Meıirjan Áshirov (70 kılo) pen Álisher Erǵalıdiń (97 kılo) Irannyń apaıtósterine álderi jetpedi. Esesine úshinshi oryn úshin tartysta ekeýi de óz qarsylastarynyń aıaqtaryn kókten keltirdi. Meıirjan úndistandyq Neven Nevendi, al Álisher qyrǵyzstandyq Magomed Musaevty joldan yǵystyrdy.
Jarystyń ekinshi kúni jerlesterimiz jasyndaı jarqyrady. Sport keshenine jınalǵan myńdaǵan jankúıer Danııar Qaısanovtyń ónerine tamsanyp, qulshyna qol soqty. 74 kılo salmaqta óner kórsetken qandasymyz alǵashynda ıraktyq Karam Shákir Mahmut (10:0) pen japonııalyq Daıshı Takatanıdi (9:4) tize búktirse, aqtyq synda boz kilem ıesi Jıtender Jıtenderdi (3:1) jeńdi. Sóıtip Danııar qatarynan ekinshi ret Azııa chempıony atandy.
Alyptarmen aıqasqan Iýsýp Batyrmurzaev (125 kılo) tájikstandyq Farhad Anaqulov, úndistandyq Satender Satender jáne ırandyq Parvız Hadıbasmanıdy bas kótertpeı utty. Fınalda onyń joly Mońǵolııanyń myqtysy Hýderbýlga Dordjhandpen qıysty. Bul básekede de Iýsýp qarsylasyna soqyr upaı ustatpady. Osy aıqyn jeńisiniń arqasynda Batyrmurzaev Azııanyń teńdessizi dep tanyldy.
Úshinshi oryn úshin tartysta Azamat Dáýletbekov (86 kılo) pen Ilıshan Chılaev (92 kılo) О́zbekstannyń ókilderimen kúresti. Azamat Isa Shápıevke ese jiberse, Ilıshan Adjınııaz Saparnııazovqa san soqtyrdy.
Nıý-Delıdegi Azııa chempıonatynda Qazaqstannyń erkin kúres sheberleri 2 altyn jáne 4 qola medaldy oljalap, komandalyq esepte úshinshi orynǵa taban tiredi. Kósh basynda – Iran. Parsy eliniń órenderi 2 altyn, 2 kúmis jáne 4 qolany qorjynǵa saldy. Úshinshi orynda – Japonııa. Kúnshyǵys eliniń ókilderi 2 altyn, 1 kúmis jáne 4 qolany ıemdendi. Odan keıingi satylarǵa Qyrǵyzstan (2+0+2), Úndistan (1+4+2), Japonııa (1+1+3), О́zbekstan (1+0+1), Tájikstan (0+2+1), Mońǵolııa (0+1+1) jáne Ońtústik Koreıa (0+0+1) jaıǵasty.
2020 jylǵy Azııa chempıondary: 57 kılo – Kýmar Ravı (Úndistan), 61 kılo – Ulyqbek Joldoshbekov (Qyrǵyzstan), 65 kılo – Takýto Otogýro (Japonııa), 70 kılo – Ilııas Bekbolatov (О́zbekstan), 74 kılo – Danııar Qaısanov (Qazaqstan), 79 kılo – Arsalan Býdajapov (Qyrǵyzstan), 86 kılo – Shýtaro Iаmada (Japonııa), 92 kılo – Muhammaddjavad Ebrahımı (Iran), 97 kılo – Moshtaba Goleıj (Iran) jáne 125 kılo – Iýsýp Batyrmurzaev (Qazaqstan).
Derekke júginsek: 1993-2020 jyldar aralyǵynda Qazaqstannyń erkin kúres sheberleri Azııa chempıonatynda 25 márte baq synady. Sol kezden beri 19 altyn, 23 kúmis jáne 37 qola medaldy oljalady. Barlyǵy – 79 júlde. Eń úzdik nátıjege jerlesterimiz 2006 jyly qol jetkizgen edi. Almatyda ótken baıraqty básekede bes júlde (3 altyn+2 qola) alǵan Qazaqstan quramasy jalpykomandalyq esepte birinshi oryndy ıelendi. Odan bólek, eki ret – ekinshi (2016, 2019) jáne bes ret – úshinshi (2010, 2014, 2017, 2018, 2020) satyǵa jaıǵasty.
Áıelder kúresi – 8 júlde
Áıelder kúresi jarysynda ádettegideı Japonııanyń juldyzdary shashalaryna shań juqtyrmady. Kúnshyǵys eliniń bes arýy altynnan alqa taǵynsa, úsheýi kúmis medaldy moınyna ildi. Úndi eliniń sulýlary 3 altyn, 2 kúmis jáne 3 qolany qorjynǵa saldy. Úshinshi satyǵa Qazaqstan quramasy jaıǵasty. Bizdiń qyzdardyń enshisinde – 2 altyn, 1 kúmis jáne 5 qola júlde. Árıne jerlesterimiz úshin bul – keremet nátıje. Olaı deıtinimiz, jarys jolyna shyqqan 10 sportshymyzdyń segizi jeńis tuǵyryna kóterildi. Buǵan deıingi Azııa birinshilikteriniń birde-bireýinde dál osyndaı tolaǵaı tabysqa qolymyz jetpegen edi.
Úndistanda 53 kılo salmaqtaǵy Tatıana Amanjol-Ahmetova men 72 kılo salmaqtaǵy Jámıla Baqbergenova Qazaq eliniń ánuranyn shyrqatyp, barsha jankúıerdiń alǵysyna bólendi. Ekeýi de fınalda Japonııanyń balýandaryn utty. Tatıana álemniń eki dúrkin chempıony jáne eki dúrkin kúmis júldegeri, Azııa birinshiliginiń jeńimpazy Maıý Mýkadany qos jaýyrynymen jerge qadasa, Jámıla Meı Shındony shań qaptyrdy.
Aqtyq aıqasqa deıin alqynbaı jetken Aıaýlym Qasymova (62 kılo) sheshýshi tusta japonııalyq Iýkako Kavaıdyń osal tusyn taba almady. Nátıjesinde, qazaq qyzy kúmis medaldy ıelendi. Al Valentına Islamova (50 kılo), Marına Zýeva (55 kılo), Altynaı Satylǵan (57 kılo), Madına Baqbergenova (59 kılo) jáne Elmıra Syzdyqova (76 kılo) qola júldege qol sozdy.
2020 jylǵy Azııa chempıondary: 50 kılo – Mıho Igarashı (Japonııa), 53 kılo – Tatıana Amanjol-Ahmetova (Qazaqstan), 55 kılo – Pınkı Pınkı (Úndistan), 57 kılo – Rısako Kavaı (Japonııa), 59 kılo – Sarıta Sarıta (Úndistan), 62 kılo – Iýkako Kavaı (Iаponııa), 65 kılo – Naomı Rýıke (Japonııa), 68 kılo – Dıvıa Kakran (Úndistan), 72 kılo – Jámıla Baqbergenova (Qazaqstan) jáne 76 kılo – Hıro Sýzýkı (Japonııa).
Derekke júginsek: Áıelder kúresinen Azııa chempıonatynyń tusaýy 1996 jyly kesildi. Sol kezden beri aıtýly jarystyń jalaýy 23 márte jelbiredi. Sol baıraqty básekelerde Qazaqstan quramasy 13 altyn, 15 kúmis jáne 40 qola medaldy oljalady. Barlyǵy – 68 júlde. Sary qurlyqtyń barlyq myqtylary bas qosqan dúbirli dodalardyń jalpykomandalyq esebinde bizdiń arýlarymyz alty ret (2007, 2009, 2010, 2012, 2014, 2020) úzdik úshtiktiń qataryna qosyldy.
