Nursultan NAZARBAEV:
EQYU-ǵa múshe kóptegen memleketter Qazaqstannyń josparlaryna, sonymen qatar, ústimizdegi jyly Astanada EQYU-nyń Sammıtin ótkizý týraly meniń usynysyma qoldaý bildirdi.
Men Sammıtte EQYU-nyń jaýapkershiligi aımaǵynda qaýipsizdiktiń kókeıkesti problemalaryn, Aýǵanstandaǵy jaǵdaıdy jáne tózimdilik máselelerin talqylaýdy usyndym.
(Qazaqstan halqyna Joldaýynan).
Keshe Aqordada Elbasy Nursultan Nazarbaev Qazaqstanǵa Memlekettik saparmen kelgen Slovakııa Respýblıkasynyń Prezıdenti Ivan Gashparovıchpen kezdesti.Qazaqstan men Slovakııa arasyndaǵy qarym-qatynas senimdi saıası únqatysýlar túrinde damyp keledi. Qazaqstanǵa joǵary deńgeıdegi alǵashqy sapardy Slovakııa Prezıdenti R.Shýster bastaǵan bolatyn. Ol bizdiń elimizge 2001 jyldyń qarasha aıynda kelgen edi. Al Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Slovakııa Respýblıkasyna Memlekettik saparmen 2007 jyly barǵan bolatyn. Sapar barysynda eki el arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqty damytýǵa negiz qalanyp, quqyqtyq bazany quraıtyn Qazaqstan Respýblıkasy men Slovakııa Respýblıkasy arasyndaǵy ózara qarym-qatynastyń negizderi týraly deklarasııaǵa, úkimetaralyq jáne vedomstvoaralyq kelisimderge qol qoıylǵan edi.
Qazaqstan men Slovakııa arasyndaǵy parlamentaralyq jáne aımaqaralyq baılanystar da jaqsy damý ústinde. Slovakııa Parlamentinde quramyna 50 depýtat enetin Qazaqstanmen dostyq toby qurylǵan. Sondaı top Qazaqstan Parlamentinde de bar. Byltyrǵy jyly Qaraǵandy men Kýrchatov qalalarynda Slovakııanyń qurmetti konsýldyǵy ashyldy.
Aqordadaǵy resmı qarsy alý rásimderi aıaqtalǵan soń Memleketter basshylary ekijaqty kelissóz júrgizdi. Bir atap kórsetetin jáıt – álemdik qarjy daǵdarysyna qaramaı, eki eldiń arasyndaǵy taýar aınalymy 2009 jyly 10 paıyzǵa artyp, 1 mlrd. AQSh dollaryn quraǵan. Jalpy alǵanda, 2003 jáne 2009 jyldar aralyǵynda eki eldiń arasyndaǵy saýda kólemi 10 esege jýyq artqan.
Ekeýara kezdesý aıaqtalyp, prezıdentter keńeıtilgen quramda kelissózder ústeline otyrdy. Jıyndy ashqan sózinde Elbasy Nursultan Nazarbaev: “Shaǵyn quramdaǵy kezdesýde biz ózara yntymaqtastyqtyń áleýeti áli de joǵary ekendigimen kelistik. Qazaqstan Slovakııany Eýroodaqtaǵy óte mańyzdy jáne perspektıvaly áriptesi dep tanıdy. 2007 jylǵy meniń Bratıslavaǵa saparym barysynda qol qoıylǵan qujattardyń talaptaryn eki jaq ta tıimdilikpen iske asyryp keledi. Búgingi kezdesý bizdiń qatynastarymyzǵa jaqsy serpin beretinine senimdimin”, dedi.
Búgingi kúni eki eldiń arasyndaǵy ekonomıkalyq jáne ǵylymı-tehnıkalyq yntymaqtastyq jónindegi úkimetaralyq komıssııa belsendi jumys júrgizip jatyr. Qazaqstanda 17 birlesken kásiporyn qurylǵan. Olar qurylys, farmasevtıkalyq preparattar, kóterme saýda jáne qyzmet kórsetý salalarynda jumys isteıdi. Qazaqstan Slovakııanyń energetıkalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etýge súbeli úlesin qosa túsýde. Sońǵy eki jylda osy elge jetkizilgen qazaqstandyq kómirsýtegi shıkizatynyń kólemi úsh ese artyp, byltyr ol 3 mln. tonnadan asty. Sondaı-aq, Qazaqstan eksportynyń quramynda tústi jáne qara metaldar, maqta, hımıkattar bar. Al Slovakııalyq ımporttyń taýarlaryn máshıneler men tehnıkalar, jabdyqtar, qurylys materıaldary, gerbısıdter, dári-dármek, tamaq ónimderi, polıgrafııa ónimderi jáne basqalar quraıdy.
Nursultan Ábishuly óziniń sózinde ósimi 10 paıyzǵa jetip, 1 mlrd. 200 mln. AQSh dollaryna jetken saýda aınalymynyń bul jetistigi áli eń joǵary shek emes ekenin, búgingi kezdesý onyń damı túsýine jańa serpin beretinin atap ótti. О́z kezeginde Slovakııa lıderi Qazaqstanǵa shaqyrǵany úshin Qazaqstan basshysyna alǵysyn bildire kelip, eki eldiń arasynda eshqandaı kelispeýshiliktiń joq ekenin aıtty. Qazaqstan biz úshin ǵana emes, búkil Eýroodaq elderi úshin Ortalyq Azııadaǵy eń senimdi áriptes, dedi ol.
Keńeıtilgen quramdaǵy kelissóz barysynda Nursultan Nazarbaev Qazaqstannyń ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasyn iske asyryp jatqanyn, oǵan 20 mlrd. AQSh dollary kóleminde ınvestısııa tartylyp, jańadan 176 nysannyń turǵyzylatynyn aıtty jáne slovakııalyq isker toptardy osy iske qatysýǵa shaqyrdy. О́z kezeginde Ivan Gashparovıch Qazaqstannyń ekonomıkalyq damýyna jáne Astanadaǵy qurylys qarqynyna óziniń tańdanysyn jasyrmady. Qazaqstan búgingi kúni osy aımaqtaǵy shıkizat pen qýat resýrstaryn shyǵarýmen aınalysatyn el retinde ǵana mańyzdy emes, sonymen birge aımaqtyq saıasatqa yqpal ete alatyn belsendi el retinde de mańyzdy bolyp otyr, dedi ol. Onyń dáleli Qazaqstannyń EQYU tóraǵalyǵyna saılanýy der edim. Men Qazaqstan tóraǵalyq etken tusta Uıymnyń jumysynda jańa serpin bolatynyna senimdimin. Sondaı-aq Qazaqstannyń bastamasymen Astana qalasynda bolmaqshy EQYU-ǵa múshe elder lıderleriniń sammıti de tabysty ótedi degen úmittemin.
Aıta keterligi, kelissóz barysynda Slovakııanyń avtomobıl jasaý, jeńil jáne tamaq ónerkásibi, qurylys jáne taǵy basqa salalardaǵy klasterler qurý tájirıbesi Qazaqstanda birlesken jobalardy iske asyrý barysynda qoldanylýy múmkin ekendigi atalyp ótti. Sondaı-aq, yntymaqtastyqtyń perspektıvaly baǵyttary qatarynda óńdeý ónerkásipteri, jeńil jáne tamaq ónerkásibi ónimderin óndirý, týrızm jáne bilim berý, shaǵyn jáne orta bıznes salalaryndaǵy birlesken jobalardy iske asyrý múmkindikteri sóz boldy. Qazaqstan, Belarýs jáne Reseı arasyndaǵy Keden odaǵynyń da slovakııalyq ınvestorlardyń Qazaqstandaǵy áreketterine jańa perspektıvalar ashý múmkindigi aıtyldy.
Álemdik ózekti problemalar boıynsha taraptardyń ustanymy óte jaqyn ekendigi belgili boldy. Sonyń ishinde halyqaralyq qaýipsizdik, ıadrolyq qarýsyzdaný jáne taratpaý baǵytyndaǵy pozısııalar óziniń biregeıligimen tanylady.
Kelissózder aıaqtalǵan soń prezıdentter jýrnalıstermen baspasóz máslıhatyn ótkizdi. Ony ashqan Nursultan Nazarbaev eki eldiń arasyndaǵy ózara baılanystar men ekonomıkalyq yntymaqtastyqqa Qazaqstannyń zor mán berip otyrǵanyn jetkizdi. О́ıtkeni, álemdik daǵdarysqa qaramaı, eki eldiń arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq qatynastar damyp kele jatyr jáne ony arttyra túsý áleýeti úlken, dedi Elbasy. Onyń ústine Slovakııa álemdik saıasatta Qazaqstan bastamalaryn qoldaıtynyn, sonyń ishinde EQYU kóshbasshylarynyń sammıtin Astanada ótkizý jónindegi ıdeıany da qoldaıtynyn málimdedi.
Slovakııa televızııasy jýrnalısiniń suraǵyna bergen jaýabynda Nursultan Ábishuly slovakııalyq kompanııalardyń Qazaqstanda qurylys ındýstrııasyn damytýǵa, jıhaz jasaý, jeńil jáne jalpy máshıne jasaý salalaryna qatysý múmkindikteri zor ekenin atap ótti. Al “Habar” agenttiginiń suraǵyna bergen jaýabynda Ivan Gashparovıch Slovakııanyń jerasty gaz qoımalaryn jasaý ádisterimen bólisýge ázir ekendigin, sonymen birge, tórtinshi býyndaǵy atom reaktoryn jasaýda Qazaqstan jáne Japonııamen yntymaqtasa is-qımyl jasaýǵa ázirligin jetkizdi.
Jaqsybaı SAMRAT, Sýretti túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.
