О́ner • 26 Aqpan, 2020

«Gambýrg esebimen» baǵalanǵan balet

17 retkórsetildi

Úzdik qoıylymdary men tyń premeralaryn pash etken «Astana Balet» teatrynyń Abaıdyń 175 jyldyq mereıtoıy aıasynda josparlanǵan gastroli Almatyda tórt kún boıy tabysty júrip ótti. Tórt kún boıy da Abaı atyndaǵy opera jáne balet teatrynyń kassasy aldynda bılet taba almaı seńdeı soǵylysyp júrgen klassıkalyq ónerdiń tabynýshylaryna qosymsha satylym uıymdastyrylyp, teatr ishi lyq tolyp otyrsa, qoıylymnan keıin de ǵajaıyp ónerdiń áserinen aıyǵa almaǵan kórermen kópke deıin tapjylmaı turyp qol soǵyp, taraǵysy kelmeı, ár qoıylymmen qımaı qoshtasty.

 

Ujymnyń negizgi baǵyty – neo­klassıka men zamanaýı horeografııa­ny bir aktili baletke toǵystyrǵan «Astana Ballet presents» baǵdarlamasy alǵashqy kúni-aq almatylyqtardyń tańdaıyn qaqtyrdy. Bir baǵdarlamaǵa biriktirilgen úsh balettiń ekeýin Ger­manııa men Amerıkanyń horeograf­tary «Astana balet» úshin arnaıy qoıǵan. Raımond Rebektiń «О́tkenge saıahat» jáne Nıkole Fonteniń «Mahabbattyń ǵaıyp bolǵan darabozdary», sondaı-aq Djordj Balanchınniń I.Bahtyń mýzykasyna qoıǵan «Koncherto Barokko» qoıylymy zamanaýı balettiń barlyq múmkindigin jan-jaqty ashyp kórsetken jańashyldyǵymen kórermendi birden baýrady. Shyǵarmashylyǵynda «mýzykany kórip, bıdi estý» tujyrymyn ustanǵan Balanchınniń týyndysy mýzyka men bıdiń ǵajaıyp úılesimin kórsetti. «Koncherto Barokko» qoıy­lymynda Balanchın balerınalardy alǵash ret sahnaǵa jeńil, yqsham kóı­lekpen shyǵardy. Balerınalardyń kózge úırenshikti kostıýminiń birin­shi ret er adamnyń jeıdesimen al­mas­tyrylýynyń ózi bı ónerinde qa­lyptasqan standartty batyldyqpen buzyp-jara alatynynyń belgisi edi. Sahnada ǵajaıyp geometrııalyq ór­nekter syzǵan bıshilerdiń ónerin sanada qorytyp úlgerýdiń ózi ońaıǵa soqqan joq. Biraq «til ataýlynyń ishin­degi eń túsiniktisi – óner tili», kúr­deli tehnıkaǵa qurylǵanyna qa­ramastan, qaýyrsyndaı jeńil bı qı­myldary júrek pen júıkeniń eń ke­rekti talshyǵyn taýyp alyp, boıdaǵy sezimniń bárin janap ótip jatyr. Birde tóbeń kókke jetkendeı, birde quz­dan qulaǵandaı, ottan alyp sýǵa, sýdan alyp muzǵa salǵandaı, tolqý, tebirený, titirkený sııaqty alaı-dúleı almaǵaıyp sezimder adamdy bir sát qursaýynan bosatpaıdy. Sol sebepti bolsa kerek, ádepki dástúrli baǵyttyń barlyq ólshemin byrt-byrt úzgen neoklassıkalyq bul baǵdarlamany balet synshylary, horeograftar, bas­tysy, qarapaıyp kórermen ystyq yqylaspen qabyldady. «Bul ǵajap óner jarnamaǵa zárý emes, óıtkeni bul – Balanchın. Osy jyldar aralyǵynda trýppanyń qalaı ózgergenin ártisterdiń, teatrdyń kórkemdik jetekshiligi men pedagogtardyń jankeshti eńbeginen-aq baıqaýǵa bolady. «Gambýrg esebiniń» eń bıik kórinisi osyndaı-aq bolar! Basqasha ataý múmkin emes, Balanchınshe bılep, kórermenniń kóńilinen shyǵý ońaı emes. Bul ujymnyń qolynan kel­di», deıdi Qazaqstannyń eńbek sińir­gen ártisi Edýard Malbekov.

«Sóz joq, bul Qazaqstannyń mádenı ómirindegi mańyzy zor oqıǵa. «Astana Balet» kásibı deńgeıdiń bıik úlgisin kórsetti. Bul shaǵyn qoıylymdarda kórermenge áser etýdiń tıtteı de jasandy tásili qoldanylǵan joq, biraq asa baı horeografııa men batyldyqty kórmeý, sezinbeý múmkin emes» dep tolyqtyrdy áriptesiniń oıyn Qazaqstannyń halyq ártisi Gaýhar Myrzabekova.

Al erteńinde «Astana Balettiń» jetek­shi solısteri Tatıana Ten, Qazbek Ahmedıarov, Aıjan Muqatova, Nazerke Aımuhametova, Súndet Sultanov jáne Ańsaǵan Kóbentaı álemdegi eń tanymal ertegilerdiń biri «Kúlshe qyz» týraly hıkaıany baıandap berdi. Eki bólimdi baletti qoıǵan horeograf Nadejda Kalınına, Sergeı Prokofevtiń tamyljyǵan mýzykasyn oryndaǵan sımfonııalyq orkestrge dırıjerlik jasaǵan Arman Orazǵalıev kórermenge asa aýqymdy qoıylym usyndy. Qazaqstan balet ónerinde mundaı úlken premera buryn-sońdy bolmaǵan, orkestr úshin de kúrdeli partıtýralardyń birinen sanalady. Ssenografııalyq óner salasynyń eń sońǵy jetistigimen bezendirilgen sahna, sıqyrly horeografııa, bı ónerindegi bıik sheberlik bul ertegi-baletke ómir­sheń taǵdyr belgilep, kórermenniń esinde uzaq saqtalatynyn bir keshte dáleldegendeı. Teatrdyń eń bedeldi bıshisinen bastap Qazaq ulttyq horeo­grafııa akademııasynyń jasóspirim oqýshysyna deıin jumyldyrylǵan qoıylym – ulttyq balet óneriniń baǵyndyrǵan bıik bir belesi. «Al­ma­tyda óner kórsetý  bizge zor jaýap­kershilik júkteıdi, bir jaǵy, bul tal­ǵampaz kórermenniń aldyndaǵy esep berýimiz ispetti. Sebebi bolashaq kási­bı mamandar Almatydaǵy balet mektebinen túlep ushady. Munda biz­diń ustazdarymyz qyzmet etedi. Bul qalanyń kórermeni de erekshe – zerdeli, talǵamy bıik ári zııaly», deıdi teatrdyń bas baletmeısteri Mýkaram Avahrı.

 

ALMATY

 

Sońǵy jańalyqtar

Shymkent: Sıfrly otbasynyń bir kúni

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 15:58

Azııanyń ahýaly qandaı bolmaq

Ekonomıka • Búgin, 15:23

Olar úı betin kórmeı kúresýde

Aımaqtar • Búgin, 14:42

Karantın kartınasy (Trıptıh)  

Aımaqtar • Búgin, 13:15

Kókshetaýda «Aseptdezın» shyǵarylady

Aımaqtar • Búgin, 12:48

Almatydaǵy naýqastardyń jaǵdaıy baıandaldy

Koronavırýs • Búgin, 12:41

Haram nıet indeti

Aımaqtar • Búgin, 12:21

Atyraý: Depýtat kórsetken demeý

Qazaqstan • Búgin, 12:14

Atyraý: 1300 turǵyn testten ótti

Aımaqtar • Búgin, 11:45

Atyraý: 50 adamǵa ystyq tamaq jetkizdi

Aımaqtar • Búgin, 11:32

Kásipkerler tilegi eskerildi

Qoǵam • Búgin, 11:11

Qarttar úıindegi qasiret

Aımaqtar • Búgin, 10:49

Daǵdarys daýylyna tosqaýyl - J. Nurabaev

Ekonomıka • Búgin, 10:45

Uqsas jańalyqtar